Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku S. W., przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, na: D. W. w kwocie [...] zł miesięcznie - na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. oraz K. W. w kwocie [...] zł miesięcznie - na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r.

W dniu [...] listopada 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego W. W. należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] orzekł o obowiązku zwrotu kwoty [...] zł z tytułu wypłaconych S. W. na D. W. i K. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. oraz zobowiązał W. W. do zwrotu ww. należności wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi każdorazowo od dnia wypłaty świadczenia do dnia zapłaty.

Odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. wniosła W. W.. Wskazała, że należności na poczet bieżących alimentów w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. były potrącane z jej wynagrodzenia za pracę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi. Przepis ten nakłada obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych osobie uprawnionej z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Tym samym, wysokość kwoty zwrotu wynika z wysokości wypłaconych świadczeń oraz okresu w jakim nastąpiła ich wypłata. Kolegium wskazało, że ww. decyzją z dnia [...] października 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] przyznał S. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, na D. W. w kwocie [...] zł miesięcznie - na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. oraz K. W. w kwocie [...] zł miesięcznie - na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Łączna kwota wypłaconych świadczeń w wyniku wydania tej decyzji stanowi kwotę [...] zł. Tym samym, po stronie organu powstał obowiązek wydania decyzji ustalającej kwotę należności i jednocześnie zobowiązującą dłużniczkę do zwrotu tak ustalonej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi. Kolegium wskazało, że z zaświadczenia wystawionego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] – I. M. w dniu 7 października 2013 r. wynika, że egzekucja od W. W. okazała się bezskuteczna, a łączna kwota zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi [...] zł. Ponadto, z zaświadczenia z dnia 26 września 2014 r. wynika, że egzekucja okazała się bezskuteczna, a łączna kwota zobowiązań wynosi [...] zł. W zaświadczeniu tym komornik wskazał także, że W. W. pracuje, oraz że zajęto jej dochody, z których potrącenia przekazywane są na zaległości na rzecz Funduszu Alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że kwota objęta obowiązkiem zwrotu może zostać pomniejszona jedynie w sytuacji, gdy w okresie pobierania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego dłużnik dokonywał będzie wpłat tytułem wypłacanych świadczeń. Jednocześnie Kolegium podniosło, że w przypadku istnienia wcześniejszych zaległości wynikających również z tego tytułu dokonywane wpłaty zaliczane są w pierwszej kolejności na spłatę powstałego wcześniej zadłużenia z tego tytułu. W niniejszej sprawie z zestawienia zaświadczeń wystawionych przez komornika sądowego wynika, że doszło do zmniejszenia kwoty zaległości względem Funduszu Alimentacyjnego, a zatem potrącane kwoty były przekazywane nie na bieżące, ale zaległe zobowiązanie. Tym samym decyzja wydana przez organ I instancji odpowiada prawu.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 27 ust. 1 – 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. polegające na ustaleniu kwoty podlegającej zwrotowi na poziomie [...] zł, podczas gdy w dochodzonym okresie regularnie przekazywała środki na organ i kwota ta w żądanym okresie wyniosła [...] zł. Ponadto, zarzuciła naruszenie prawa procesowego mogące mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. Tym samym, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm. – dalej: "ustawa"), w tym art. 27 ust. 1-2. Zgodnie z nimi, dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1). W tym celu, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego, należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń (ust. 2). W sprawie niniejszej organ uznał za dłużnika alimentacyjnego W. W.

Analiza powyższych przepisów pozwala na stwierdzenie, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej. Należy również zauważyć, że kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej i może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 330/11, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie kwestią bezsporną jest, że wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych należnych od W. W., stwierdzonej przez komornika sądowego w zaświadczeniu z dnia 7 października 2013 r., Burmistrz Miasta i Gminy [...] wydał ostateczną decyzję z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, tj. na D. W. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. oraz na K. W. w kwocie [...] zł miesięcznie na ten sam okres. Wątpliwości nie budzi również fakt, że powyższe świadczenie w kwocie [...] zł zostało wypłacone do rąk przedstawiciela ustawowego osób uprawnionych. Powyższe oznacza, że organ był zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej we wskazanym okresie świadczeniowym.

Jednakże, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. nie dokonał oceny stanu faktycznego pod kątem zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisie art. 27 ust. 9 ustawy. Wprawdzie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że komornik sądowy w zaświadczeniu z dnia 26 września 2014 r. stwierdził, iż kwoty jakie były wyegzekwowane od skarżącej w okresie świadczeniowym były w pierwszej kolejności zaliczane na poczet zaległych zobowiązań na rzecz Funduszu Alimentacyjnego a nie bieżących, co (zdaniem organu) spowodowało, że objęta obowiązkiem zwrotu kwota nie może być pomniejszona – jednakże należy zauważyć, że w aktach administracyjnych przekazanych przez Kolegium Sądowi takiego zaświadczenia brak. Potwierdza to także tzw. "Wykaz dokumentów przekazanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...)". Również z wykazu dokumentów przekazanych przy skardze nie wynika aby ww. zaświadczenie zostało dołączone do skargi. W konsekwencji, uniemożliwia to Sądowi skontrolowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji i uznanie twierdzeń organu odwoławczego za prawidłowe. Wobec braku stawiennictwa na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. zarówno organu jak i skarżącej Sąd nie miał możliwości odebrania oświadczenia na okoliczność twierdzeń komornika zawartych w zaświadczeniu z dnia 26 września 2014 r.

W konsekwencji, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy przez organ I instancji oraz powoływanie się przez organ odwoławczy na dokument, którego nie ma w aktach sprawy, nie może zostać uznane za wypełnienie przez organy obowiązków wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Naruszenie tych przepisów w związku z art. 27 ust. 1-2 ustawy skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji.

W konsekwencji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny uwzględnić podniesione wyżej okoliczności i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.