Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SAB/Bk 1/24 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi J. B. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Burmistrza Sokółki w przedmiocie umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2022 r. i 2023 r. oraz kosztów zastępczego utrzymania zwierząt postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, oddalił wniosek J. B. (dalej: "skarżący", "strona") o wyłączenie od orzekania s. M. K. w sprawie skargi strony na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Burmistrza Sokółki w przedmiocie umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2022 r. i 2023 r. oraz kosztów zastępczego utrzymania zwierząt. Jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 19 i art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.").

2. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że w rozpoznawanym wniosku jako główny powód uzasadniający wyłączenie ww. sędziego skarżący podał rzekomą niesprawiedliwość wydawanych przez niego orzeczeń, polegających na powielaniu wywodów organu, nieczytaniu skargi i nieprzestrzeganiu wiążących go orzeczeń, a także wydawaniu wyroków sprzecznych. Ponadto skarżący pokusił się o insynuacje na temat choroby psychicznej sędziego, której to wynikiem miałyby być wydawane przez niego orzeczenia.

W ocenie sądu tak uzasadniony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazane argumenty, z uwagi na brak ich uprawdopodobnienia i jedynie insynuacyjny charakter, nie wskazują na istnienie po, stronie wnioskowanego do wyłączenia sędziego, okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Subiektywny zaś pogląd skarżącego co do zachowania danego sędziego i podejmowanych przez niego czynności czy wydawanych orzeczeń, nie stanowi przesłanki wyłączenia od rozpoznania danej sprawy. Wskazany do wyłączenia sędzia złożył oświadczenie o braku okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności a skład rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziów nie stwierdził również z urzędu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a.

3. Skarżący złożył zażalenie od zapadłego orzeczenia zaskarżając go w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., w ten sposób, iż w wydaniu postanowienia brał w rzeczywistości sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie - co wynika z porównania uzasadnienia postanowienia (wydanego w Wydziale II) o odmowie wyłączenia sędzi J. S. wydanego w sprawie II SAB/Bk 19/24 gdzie sędzią referentem był sędzia M. K. (uzasadnienie postanowienia o odmowie wyłączenia sędzi J. S. sporządzone przez sędziego M. K. pokrywa się "słowo w słowo" z uzasadnieniem zaskarżonego w tej sprawie postanowienia Wydziału I o odmowie wyłączenia sędziego M. K., łącznie z błędami stylistycznymi i pominięciem niewygodnych różnic między wnioskami o wyłączenie sędziego M. K. i J. S.), co spowodowało iż wniosek o wyłączenie sędziego został oparty o orzecznictwo sądowe i argumenty nie mające zastosowania w tej sprawie oraz miało to wpływ na treść orzeczenia;

2) obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 19 i 22 § 2 p.p.s.a. przez błędną ich wykładnię literalną i celowościową, sprowadzająca się do uznania, że wyłączenie sędziego zależy od jego zgody i treści, blankietowego oświadczenia co do wniosku strony, gdyż przy poprawnej wykładni należy uznać, że w oświadczeniu wyjaśniającym (art.22 § 2 p.p.s.a.) sędzia powinien odnieść się do twierdzeń strony wnioskującej o wyłączenie (a nie ograniczyć się do stwierdzenia, że według jego subiektywnego zdania nie zachodzą podstawy faktyczne do wyłączenia), zaś sam fakt wyłączenia sędziego przy poprawnej wykładni nie jest dowodem na to, że sędzia byłby w rzeczywistości stronniczy, tylko brak jest argumentów, aby przekonać postronnego obserwatora, że np. sędzia M. K., która ma uprzedzenia do określonej grupy osób nazwanej "stałymi klientami" WSA (wieśniaków), uwzględni skargę J. B. w przedmiocie bezczynności jako zasadną, gdy z dotychczasowego orzecznictwa wynika, iż wszystkie skargi jakie były w referacie tego sędziego byty oddalane w celu uniemożliwienia uzyskania odszkodowania od organu – co doprowadziło do zarzucanej we wniosku o wyłączenie sprzeczności orzeczniczej oraz stanu w którym Burmistrz Sokółki świadomie dopuszcza się bezczynności i nie sprzedaje za zgodą podatnika np. odebranych zwierząt na poczet zaległości podatkowej;

3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, przez przyjęcie za podstawę postanowienia o odmowie wyłączenia sędziego przeinaczonych i dopasowanych do istniejącego orzecznictwa faktów rzekomego niezadowolenia z treści orzeczeń wydanych przez WSA w Białymstoku z udziałem sędziego M. K., gdy we wniosku wyraźnie zaznaczono, iż to nie stanowi podstawy wniosku, lecz przede wszystkim fakt, że te orzeczenia są wzajemnie sprzeczne - co uniemożliwia stronie przegranej dostosowanie się do ich treści; a ponadto we wniosku o wyłączenie:

a) nie zarzucano, że sędzia M. K. nie respektuje prawa boskiego i ludzkiego (w domyśle sam uważając się za Boga), tylko iż nie rozumie istoty relacji społecznych (zwanych umową społecznej) i w następstwie tego nie potrafi wydać orzeczenia sprawiedliwego, czyli chroniącego relację obu stron (podatnika i organu) - czyli po prostu przychodzi do pracy, aby podpisywać się pod orzeczeniami sporządzanymi metodą "kopiuj, wklej z Internetu";

b) nie zarzucano, że sędzia M. K. jest chory psychicznie, tylko ma "chorą osobowość" dzielącą ludzi na dobrych i złych, przyjaciół i wrogów - czyli inaczej w zaskarżonym orzeczeniu niezasadnie postawiono znak równości między bólem głowy, a chorobą (którego to znaku wnioskodawca nie postawił);

c) nie zarzucano, że do wykonywania zawodu sędziego dopuszczono osobę chorą psychicznie, bądź z nieprawidłową osobowością, tylko iż sędzia nie ma aktualnych badań psychologicznych (swoją drogą potwierdza to uzasadnienie, z którego wynika, iż sędzia w ogóle nie wykonuje badań okresowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Artykuł 18 p.p.s.a. określa przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. W niniejszej sprawie prawidłowo WSA w Białymstoku uznał, że nie została ujawniona żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek.

4.1. Ponadto, art. 19 p.p.s.a. wskazuje na wyłączenie sędziego na jego wniosek lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Według tego przepisów prawa podstawą wyłączenia sędziego jest istnienie obiektywnej okoliczności, która mogłaby wywoływać wątpliwości, co do bezstronności sędziego. W szczególności, wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. może podlegać sędzia, który z innych przyczyn niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy. Wnioskowanie o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., nie może prowadzić do wyeliminowania z postępowania sędziów, których strona w swoim subiektywnym przekonaniu uznaje za stronniczych.

4.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zarówno we wniosku o wyłączenie sędziego, jak i we wniesionym później zażaleniu, nie wskazał okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie objętego wnioskiem sędziego. Sam zarzut braku bezstronności, oparty na subiektywnym przekonaniu skarżącego, że sędzia rozpoznający niniejszą sprawę w innych sprawach strony wydawał niesprawiedliwe orzeczenia bowiem nie respektowały one prawa boskiego i prawa ludzkiego, nie jest wystarczający do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a.

Prawidłowo WSA w Białymstoku stwierdził, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz, że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Podkreślić należy, że dla kwestionowania określonych poglądów prawnych wyrażanych w toku sądowej kontroli działalności administracji publicznej przez poszczególne składy sądów administracyjnych właściwa jest kontrola instancyjna, a nie instytucja wyłączenia sędziego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych i ustawowych – w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z charakteru sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co - w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego - uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., I GSK 3125/18).

4.3. Stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego "po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy". Zgodnie z wyjaśnieniem złożonym przez wskazanego we wniosku sędziego nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Skoro sędzia, którego wniosek o wyłączenie dotyczy oświadczył, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli strona wnosząca o wyłączenie zaprzecza prawdziwości takiego oświadczenia, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby jego wiarygodność. Czego w niniejszej sprawie nie uczyniła.

4.4. Należy wskazać, iż za skuteczne nie mogły zostać uznane twierdzenia strony dotyczące niesamodzielnego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie orzeczenia. Sędzia rozpatrujący dany wniosek strony związany jest obowiązującymi przepisami prawa, które stosuje do określonego stanu faktycznego, co musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia (art. 141 § 4 p.p.s.a).

W treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia sąd zawarł wszelkie wymagane prawem elementy, jak również odniósł się do twierdzeń podniesionych we wniosku o wyłączenie sędziego. Ewentualne podobieństwo treści uzasadnień innych postanowień wydanych wobec skarżącego w innych sprawach, nie wpływa na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia.

W sytuacji tożsamości przedmiotu sprawy oraz argumentów i okoliczności podniesionych przez skarżącego na uzasadnienie wniesionych wniosków, podobieństwa w konstrukcji i treści uzasadnień podjętych rozstrzygnięć nie usprawiedliwiają twierdzeń o braku rzetelności w rozpatrywaniu sprawy. Oznacza to jedynie, że sąd podzielił tok argumentacji zaprezentowany w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wyrażony w innym postanowieniu w analogicznej pod względem prawnym sprawie skarżącego.

4.5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.