Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania P. S. do zwrotu należności w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego H. S. w okresie od [...] 2008 r. do [...] 2009 r. na rzecz J. S. i M. S..

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia [...] 2009 r. nr [...] (k. 6 akt adm.) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (Burmistrz Miasta i Gminy S.) poinformował P. S., iż w oparciu o art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7) w dniach [...] 2009 r. udał się do jego miejsca zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Z uwagi na nieobecność P. S. organ wezwał go do stawienia się w Ośrodku Pomocy Społecznej w S. do wskazania terminu wywiadu środowiskowego.

Dnia [...] 2009 r. P. S. stawił się w Ośrodku i złożył oświadczenie (k. 7 akt adm.), że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i pracuje w oparciu o umowę zlecenia. Jest zatrudniony na ¼ etatu, sporadycznie podejmuje dodatkową aktywność polegającą na zbieraniu puszek i makulatury. Wskazał też, że jego dochód z prac dorywczych w okresie ostatnich trzech miesięcy wyniósł 300 zł. Zobowiązał się dostarczyć umowę zlecenia, na podstawie której jest zatrudniony oraz potwierdzenia wpłat alimentów.

Na podstawie przedstawionych dowodów organ ustalił, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielem działki w S. na os. R., nie posiada środków na rachunkach ani innego majątku, a na okres [...] 2008 r. do [...] 2009 r. jest zatrudniony na umowę zlecenia jako zaopatrzeniowiec.

Decyzją z dnia [...]] 2010 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S. (Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.), działając na podstawie art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3 i 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.), orzekł o obowiązku zwrotu zależności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego (z odsetkami) otrzymanych przez H. S. w okresie od [...] 2008 r. do [...] 2009 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] 2008 r. H. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci J. S. i M. S.. Na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] 2008 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S. przyznał H. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] 2008 r. do [...] 2009 r. w wysokości [...] zł na J. S. i w kwocie [...]zł na M. S..

Na skutek odwołania P. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] 2010 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało odpowiednio umotywowane w świetle wymogów z art. 107 § 3 K.p.a. W decyzji z dnia [...] 2010 r. Burmistrz podał tylko finalną kwotę, do zwrotu której zobowiązana jest strona, nie przedstawiając sposobu przeprowadzenia obliczeń oraz nie wskazując kiedy i jakie dokładnie kwoty zostały przez dłużnika alimentacyjnego uiszczone w okresie świadczeniowym. Zdaniem Kolegium w decyzji zabrakło również rozstrzygnięcia o odsetkach i to w sytuacji, gdy zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym - w myśl art. 27 ust. 1a, odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...], na podstawie art. 8b, art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) Burmistrz Miasta i Gminy S. (Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S.) ponownie orzekł o obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez H. S. w okresie od [...]2008 r. do [...]2009 r. w wysokości [...] zł. Organ stwierdził też, że należności podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, które określił na dzień wydania decyzji w kwocie 1859,70 zł. W motywach decyzji Burmistrz wskazał ponownie na fakt, iż na mocy ostatecznej decyzji nr [...] przyznano H. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...]2008 r. do [...]2009 r. w kwotach miesięcznych [...] zł na J. S. i [...] zł na M. S.. Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (art. 27 ust. 1a ustawy). Decyzję o zobowiązaniu dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydaje się na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odnosząc się do kwestii wysokości należności organ stwierdził, że należności jakie P. S. obowiązany jest zwrócić z tytułu świadczeń otrzymanych przez H. S. wynoszą [...] zł, a ustawowe odsetki na dzień wydania decyzji stanowią [...] zł. Burmistrz przedstawił także tabelaryczne zestawienie kwot i dat wypłaconych świadczeń, kwot wpłaconych przez dłużnika, stóp odsetek ustawowych w poszczególnych okresach oraz kwoty tych odsetek.

W odwołaniu od decyzji P. S. podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wypłaca H. S. alimenty bez wcześniejszego zweryfikowania osiąganych przez nią faktycznych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w P.; wskazał, iż nie uchylał się nigdy od płacenia alimentów na dzieci. Przekazywane kwoty były niewielkie, na miarę jego możliwości finansowych. Podejmuje się on różnych prac, gdy tylko to możliwe (zbieranie makulatury, prace dorywcze), niemniej uzyskiwane dochody nie pozwalają mu na wyżywienie, opłacenie rachunków i alimentów. Podsumowując motywy odwołania P. S. podkreślił, że jest w trudnej sytuacji finansowej z powodu braku pracy, którą bezskutecznie stara się zdobyć. Z tych przyczyn zwrócił się o zweryfikowanie dochodów żony, tym bardziej, iż - jego zdaniem - są one znacznie wyższe aniżeli deklarowane.

Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało treść art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wyjaśniło, że - stosownie do tych przepisów - po zakończeniu okresu świadczeniowego dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu należności w kwocie [...] zł łącznie z odsetkami. Jednocześnie organ poinformował P. S., że może on wystąpić z wnioskiem do organu właściwego wierzyciela o umorzenie należności wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odroczenie płatności albo rozłożenie na raty. Jednakże taki wniosek może być rozpatrzony - zgodnie z art. 30 ust. 2 i 3 ustawy - dopiero, gdy wskazana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] 2010 r. o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanie się wykonalna.

W skardze P. S. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego próśb o umorzenie długu alimentacyjnego. Podkreślił, że w zakresie jego sytuacji zawodowej nie nastąpiła poprawa. Pomimo starań Powiatowego Urzędu Pracy nie udało mu się znaleźć zatrudnienia z powodu braku posiadania wystarczających kwalifikacji. Możliwości zdobycia pracy nie dają także kursy podnoszące kwalifikacje, w jakich skarżący uczestniczył. Ponownie podkreślił, iż w sprawie należy uwzględnić jego trudną sytuację materialną i życiową.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). Z uwagi na wymienione obowiązki dłużnika alimentacyjnego organ świadczący zaliczkę alimentacyjną przesyła mu informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego; decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz informację o wysokości zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa (art. 27 ust. 7 ustawy).

W tej sprawie jest bezspornym, że decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] przyznano H. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...]2009 r. do [...]2009 r. dla dzieci: J. S. i M. S. odpowiednio w kwotach [...] i [...] zł miesięcznie.

Stosownie do cytowanego wyżej art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po zakończeniu okresu świadczeniowego, to jest po dacie [...]2009 r. organ był uprawniony i obowiązany do wydania decyzji określającej kwotę należną do zwrotu od dłużnika alimentacyjnego. Mając na uwadze, że kwota do zwrotu powinna równać się kwocie wypłaconej, a odsetki naliczane są od wartości i dat kolejnych wypłat (do dnia spłaty zobowiązania przez dłużnika alimentacyjnego) Burmistrz na stronie 2 decyzji określił w jakich datach, jakie kwoty zostały H. S. wypłacone ([...] 2008 r. - [...] zł, [...] 2008 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [..] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł, [...] 2009 r. - [...] zł), a na tej podstawie w oparciu o obowiązujące stopy odsetek obliczył wysokość należnych odsetek ustawowych: [...] zł (z uwzględnieniem kwot zwróconych przez dłużnika).

Mając na uwadze powyższe nie może budzić wątpliwości, że zachodziły podstawy do orzeczenia o zwrocie wypłaconych należności, a jednocześnie organ wyczerpująco i prawidłowo podał w decyzji wszystkie dane niezbędne do obliczenia kwoty zwrotu oraz należnych odsetek ustawowych.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę skarżącemu, że jego trudna sytuacja materialna i zawodowa nie może spowodować odstąpienia przez Burmistrza S. od orzeczenia o zwrocie wypłaconych uprawnionej (H. S.) świadczeń alimentacyjnych. Nakaz zwrotu kwot wypłaconych jako pomoc alimentacyjna jest bowiem obowiązkowy i nie zależy od sytuacji zobowiązanego. Te kwestie - na co trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze - mogą być natomiast uwzględnione w postępowaniu wszczętym na wniosek dłużnika o umorzenie, rozłożenie na raty albo odroczenie terminu płatności należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (art. 30 ust. 2 ustawy). Mając to na uwadze, skoro skarżący - jak twierdzi - znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, powinien on rozważyć skorzystanie z uprawnienia określonego w art. 30 ust. 2 ustawy. Wystąpienie dłużnika o umorzenie, rozłożenie na raty albo odroczenie terminu płatności należności alimentacyjnych podlegających zwrotowi jest jedynym trybem, w którym organ ma możliwość uwzględniania możliwości dochodowych dłużnika i określenia ewentualnych korzystniejszych warunków spłaty.

Sąd nie mógł także uwzględnić zarzutów skarżącego zmierzających do zakwestionowania uprawnienia H. S. do zaliczki alimentacyjnej na dzieci. Zaliczka ta była wypłacona na podstawie ostatecznej decyzji, w której stronami były tylko osoby z kręgu uprawnionych do zaliczki (zob. np. wyrok z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 738/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadności tej decyzji nie może zatem skutecznie kwestionować dłużnik alimentacyjny, a już tym bardziej, nie może tego czynić w sytuacji, gdy decyzja o przyznaniu zaliczki jest ostateczna i została wykonana.

Na marginesie Sąd wskazuje także, że kwoty zaliczek alimentacyjnych wypłacane były z korzyścią dla dzieci skarżącego, by zapewnić im podstawowe środki utrzymania, których nie otrzymują od ojca P. S.. Środki przekazane H. S. nie powiększają zatem długu skarżącego wobec rodziny, a stanowią one jedynie kwoty, które tymczasowo, w celu wsparcia utrzymania dzieci, finansuje Państwo. P. S. powinien mieć też na uwadze, że jego problemy materialne - chociażby były niezawinione - i w konsekwencji nie łożenie na utrzymanie dzieci powodują, że ciężar utrzymania rodziny spada na matkę. Starając się uregulować swoje sprawy zawodowe i materialne P. S. powinien zatem skoncentrować się na współpracy z organami pomocy społecznej i wykazaniu potrzeby rozłożenia na raty albo umorzenia zaległości w trybie określonym w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobo uprawnionym do alimentów. Nie jest natomiast celowe, z wręcz sprzeczne z dobrem rodziny skarżącego, kwestionowanie uprawnień matki do zaliczki alimentacyjnej dla dzieci uprawnionych do alimentów.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.