Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D.B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. odmawiającej przyznania zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł. na opłatę czynszu za listopad 2009 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

J.S. wnioskiem z dnia 3 listopada 2009 r. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na zakup artykułów spożywczych i chemicznych, leków, opłatę rachunku za gaz w wysokości [...] zł oraz opłacenie czynszu za listopad 2009 r. w kwocie [...] zł.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezydent W. odmówił przyznania J. S. zasiłku specjalnego w wysokości [...] zł na opłatę czynszu za listopad 2009 r.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż dochód miesięczny wnioskodawcy, prowadzącego samodzielne gospodarstwo domowe, wynosi [...] zł, na który składają się emerytura w kwocie [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny [...] zł, pomniejszone o kwotę bieżących alimentów w wysokości [...] zł.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że posiadany dochód przekracza obowiązujące kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy, natomiast zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy, w związku z tym uwzględniając stan zdrowia J. S. oraz faktyczny dochód Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał w listopadzie 2009 r. pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego na leki, żywność, artykuły chemiczne oraz opłatę rachunku za gaz, łącznie w kwocie [...] zł. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku celowego na opłacenie zaległego czynszu, wskazując, iż J. S. otrzymuje emeryturę, jednakże nadal traktuje pomoc społeczną jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu wszystkich potrzeb. W listopadzie 2009 r. Ośrodek udzielił pomocy finansowej z zadań własnych gminy 925 osobom, a średnia wysokość udzielonej pomocy finansowej wyniosła 208,05 zł. Organ pierwszej instancji w obszernym uzasadnieniu wskazał, dlaczego nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskodawcy pomocy w trybie przewidzianym przez art. 41 ustawy o pomocy społecznej, wskazując również, że J. S. nie wykorzystuje w pełni własnych zasobów, możliwości i uprawnień, jest bowiem współwłaścicielem nieruchomości i działki położonej w M., w związku z czym ma możliwość korzystania z tego majątku. Organ pierwszej instancji wskazał również, że od kilku miesięcy z wnioskodawcą zamieszkuje jego dorosła córka, z którą która mogłaby partycypować w kosztach utrzymania mieszkania. Ośrodek jednakże nie zna jej sytuacji życiowej, ponieważ J. S. odmawia podania numeru jej telefonu. Jednocześnie po stronie córki leży obowiązek pomocy i alimentacji.

Po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zwrócił uwagę, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego mieści się w sferze uznania administracyjnego, a zatem organ administracji, biorąc pod uwagę zarówno sytuację materialną i osobistą, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej, decyduje o przyznaniu bądź odmowie przyznania oraz o wysokości zasiłku celowego specjalnego. Podejmując decyzję o przyznaniu - lub nie -pomocy w wymienionej formie gmina powinna brać pod uwagę ograniczone środki finansowe, będące w dyspozycji gminy oraz liczbę osób ubiegających się o pomoc finansową.

Organ odwoławczy podkreślił, ze J. S. jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] i otrzymuje zasiłki na zgłaszane przez niego potrzeby bytowe. Wskazał, ze organ pierwszej instancji, mając na uwadze sytuację materialną, stara się w miarę możliwości udzielać skarżącemu wsparcia finansowego.

Organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji pozytywnie rozpatrzył wniosek J. S. z dnia 3 listopada 2009 r. w pozostałym zakresie, przyznając mu pomoc w łącznej kwocie [...] zł.

Organ odwoławczy uznał, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków, nie jest możliwe zrealizowanie wszystkich składanych przez J. S. wniosków.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S.

W skardze wskazywał na swoją trudną sytuację majątkową oraz na fakt, ze jego córka po ukończeniu studiów nie może znaleźć pracy. Skarżący wskazał, ze nieruchomość położona w M. stanowi majątek spadkowy po jego rodzicach i jest przedmiotem postępowania sadowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którą zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy). Przyznanie zatem zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe.

Ponieważ dochód skarżącego przekracza kwotę 477 zł, organ prawidłowo zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Z brzmienia art. 41 powołanej ustawy wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Z treści wskazanego przepisu wynika, ze zasiłek ten nie jest przyznawany na pokrycie pełnych comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny sprecyzowany cel bytowy. Zadłużenie lokalu skarżącego sięga kwoty [...] zł. W orzecznictwie sądowym występuje pogląd, ze konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej ( wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2008 r. syg. Akt. I OSK 853/07).

Skład orzekający w całości podziela powyższy pogląd.

Podkreślenia wymaga fakt, ze skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w M., która jest co prawda przedmiotem sporu sadowego miedzy nim a jego siostrą, niemniej w interesie skarżącego byłoby jak najszybciej spór ten zakończyć, by móc korzystać z majątku spadkowego i starać się we własnym zakresie o poprawę swojej sytuacji bytowej.

Należy podkreślić, ze w listopadzie 2009 r. J. S. otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego na leki, żywność, artykuły chemiczne oraz opłatę rachunku za gaz, łącznie w kwocie [...] zł. W listopadzie 2009 r. Ośrodek udzielił pomocy finansowej z zadań własnych gminy 925 osobom, a średnia wysokość udzielonej pomocy finansowej wyniosła [...] zł.

Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczenia jej środków utrzymania. Z art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuacje życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin, a nie do zapewnienia dożywotniego utrzymania bądź pogłębienie istniejącego niskiego dochodu.

Stosownie do art.106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 107 kpa. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Stosownie do art.3 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej - " Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie oba organy przy wydaniu decyzji dotyczącej J.S. wskazane wyżej kryteria uwzględniły. Kwestionowana przez skarżącego decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy skarżący od wielu lat korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Jego sytuacja materialna i życiowa jest znana pracownikom opieki społecznej, dane te są zgodnie z obowiązującymi przepisami aktualizowane, skarżącemu udzielana jest wszechstronna pomoc.

Odmowa przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej przez skarżącego pomocy została należycie umotywowana.

Odmawiając określonego świadczenia organy należycie uzasadniły swoje stanowisko, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że przekroczone zostały granice uznania administracyjnego.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.