Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1122/21 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1122/21 oddalił skargę W. S. (dalej "skarżąca") na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], [...] Prezes Zarządu PFRON nakazał skarżącej zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r., styczeń 2019 r., marzec 2019 r. oraz maj 2019 r. w łącznej kwocie 27 000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia wypłaty środków do dnia ich wpłaty na rachunek Funduszu.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...]. Organ wskazał na brzmienie art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426 z późn. zm.), dalej "ustawa o rehabilitacji" i podkreślił, że przepis ten zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli wynagrodzenie zostanie wypłacone pracownikowi niepełnosprawnemu w innej formie niż na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika niepełnosprawnego, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Natomiast w sprawie niniejszej ustalono, że wynagrodzenie za okresy sprawozdawcze: od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r., styczeń 2019 r., marzec 2019 r. oraz maj 2019 r. zostały wypłacone częściowo w formie gotówki, co jest niezgodne z przywołanym przepisem ustawy o rehabilitacji.

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1122/21 ją oddalił. Zdaniem Sądu I instancji organ miał rację podnosząc, iż art. 26a ust. 1 a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji reguluje kwestię wypłaty wynagrodzeń na rzecz pracowników niepełnosprawnych stanowi lex specialis w stosunku do unormowań kodeksu pracy. Jeśli więc pracodawca występuje do PFRON z wnioskiem o wypłatę dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego należy stosować przepisy ustawy o rehabilitacji. Oznacza to brak możliwości wypłacenia wynagrodzenia w innej formie niż wskazana w art. 26 a ust.1a1 pkt.2 ustawy o rehabilitacji.

Następnie skarżąca, na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 poz. 329) dalej "p.p.s.a." zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, któremu zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przez błędną jego wykładnię, polegająca na przyjęciu, iż przedmiotowy przepis stanowi wymóg przekazania całości wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych, pomimo faktu, iż przepis ten nie wskazuje, iż wynagrodzenie w całości musi być wypłacone w jednej z ww. form, ani też nie zakazuje wypłaty części wynagrodzenia w innej formie;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przez niewłaściwe zastosowanie przedmiotowego przepisu do niniejszej sprawy, bowiem w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest tak, że skarżąca wcale nie przekazała wynagrodzenia niepełnosprawnemu pracownikowi na jego rachunek bankowy, lecz dokonała zapłaty przeważającej części wynagrodzenia na rachunek bankowy niepełnosprawnego pracownika. Zatem w niniejszej sprawie nie została wypełniona hipoteza normy prawnej z ww. przepisu wobec czego nie powinien mieć on zastosowania w przedmiotowej sprawie a dalej skarżąca nie powinna być zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania, które w całości zostało przekazane zgodnie z jego celem tj. niepełnosprawnemu pracownikowi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

2. zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ w terminie wynikającym z tego przepisu nie zażądał jej przeprowadzenia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (patrz: uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie została przez Sąd I instancji sprowadzona do oceny czy wypłacenie wynagrodzenia za pracę pracownikowi niepełnosprawnemu, częściowo w formie gotówki, jest zgodne z przepisami ustawy o rehabilitacji.

W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a nie zarzucono naruszenia przepisów proceduralnych. Ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie niezakwestionowanego skargą kasacyjną stanu faktycznego. Należy zauważyć, że ograniczając zarzuty do naruszenia prawa materialnego, nie można kwestionować dokonanych przez organ i zaakceptowanych przez sąd ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie.

Przechodząc do ich merytorycznej oceny należy wskazać, że podstawą prawną decyzji nakazującej skarżącemu zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi art. 26a ust. 1a(1) pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Powyższa regulacja nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem przyznania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych jest dokonanie wypłaty tego wynagrodzenia w odpowiedniej formie. Zagadnienie to stanowiło przedmiot rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2595/15 oraz z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1470/18).

W ustawie o rehabilitacji uzależniono uprawnienie do uzyskania dofinansowania od sposobu wypłaty wynagrodzenia określonego w art. 26a ust. 1a(1) pkt 2. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 986), mocą której wprowadzano do ustawy o rehabilitacji art. 26a ust. 1a(1) pkt 2, celem tej regulacji było uszczelnienie systemu wypłaty dofinansowania, poprzez zapewnienie możliwości skuteczniejszej kontroli ich faktycznego wypłacania pracownikom niepełnosprawnym (v. druk sejmowy nr 386 z dnia 13 marca 2012 r.), tym samym wprowadzenie regulacji o charakterze ochronnym i gwarancyjnym dla pracownika niepełnosprawnego - a mianowicie, że otrzyma wynagrodzenie i to w pełnej wysokości. Stosownie do treści art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji - w brzmieniu obowiązującym w stanie faktycznym sprawy - środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z dnia 9 sierpnia 2008 r., str. 3). Dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest formą pomocy publicznej, co narzuca określone restrykcyjne reguły.

Wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego za okresy od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r., styczeń 2019 r., marzec 2019 r. oraz maj 2019 r. zostały przekazane do rąk własnych, a nie w jednej z form określonych w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Nie ma również znaczenia dla dokonanej oceny twierdzenie skarżącej kasacyjnie, że "przekazywała pracownikowi wynagrodzenie na rachunek bankowy niemalże w całości i jedynie niewielką część w formie gotówki". Organ był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania. Przyznanie dofinansowania jest uzależnione od przekazania całości wynagrodzenia, a nie jego części na rachunek bankowy pracownika lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Organ prawidłowo uznał, że zostały spełnione przesłanki warunkujące konieczność zwrotu dofinansowania określone w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, a następnie właściwie zastosował ten przepis, wydając decyzję nakazującą zwrot dofinansowania, co zostało prawidłowo potwierdzone przez Sąd I instancji.

Reasumując należy stwierdzić, że chcąc korzystać z dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, pracodawca musi dostosować się do wymogów przewidzianych w ustawie o rehabilitacji, w tym również w zakresie sposobu wypłaty wynagrodzenia. W sprawie, strona skarżąca kasacyjnie nie dokonywała wypłat wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w sposób przewidziany w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Ta okoliczność nie była i nie jest kwestionowana przez skarżącą, która nie negując tego faktu jedynie nie zgadza się z jego skutkiem w postaci wydania decyzji nakazującej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników.

W tym stanie rzeczy za pozbawiony usprawiedliwionej podstawy należało uznać zarzut błędnej wykładni jak i niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 26a ust. 1a(1) pkt 2 ustawy o rehabilitacji .

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.