Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 r na posiedzeniu niejawnym wniosku H. C. i J. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z ich skargi w sprawie sygn. akt II SA/Gd 401/20 na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący wraz z wniesieniem skargi zwrócili się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie mają nikogo na utrzymaniu. Osiągają dochód z umowy o pracę w wysokości 2650 zł i emerytury w kwocie 1580,11 zł. Podali wnioskodawcy, że posiadają jedynie nieruchomość rolną o pow. 3002 m2. Nie zgromadzili oszczędności oraz posiadają samochód KIA rocznik 2016 r. Pośród miesięcznych wydatków wskazali na ratę kredytu gotówkowego w wysokości 1400 zł oraz koszty utrzymania: energia elektryczna 120 zł, woda 40 zł, gaz 250 zł, internet 45 zł, telefon 60 zł, leki 60 zł, ubezpieczenie mieszkania 20 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy procesowej).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób, które ze względu na okoliczności życiowe nie są w stanie ponosić kosztów sądowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że wnioskodawca ze względu na swój stan majątkowy i sytuację życiową nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Zdaniem starszego referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, celem samodzielnego poniesienia kosztów prowadzonej sprawy sądowej.

Przechodząc do rozważań nad zasadnością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, należało stwierdzić, że wyżej powołane unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w jej toku wnioskodawcy złożyli wniosek o umorzenie postępowania z wniesionej skargi argumentując, że nie są już właścicielami działki położonej w K. zabudowanej budynkiem letniskowym, gdyż dokonali jej sprzedaży w dniu 11 maja 2020 r. Z analizy aktu notarialnego wynika, że z tego tytułu skarżący uzyskali kwotę 345.000 zł.

W ocenie referendarza wobec uzyskania powyższych środków ze sprzedaży nieruchomości skarżący są w stanie ponieść wszelkie koszty niniejszego postępowania.

W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.