Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 2322/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 października 2025 r., nr 863/2025 w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2322/25, wezwano B.K. (dalej: skarżąca) do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.

Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej 27 grudnia 2025 r. W zakreślonym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi.

Postanowieniem z 6 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu obrazę prawa poprzez naruszenie przepisów postępowania poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że każdy brak formalny – niezależnie od jego charakteru – uzasadnia wezwanie do jego uzupełnienia, a następnie odrzucenie skargi w razie niewykonania tego wezwania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Niewątpliwie wywiedziona na gruncie niniejszej sprawy skarga była dotknięta brakiem formalnym. Brak wskazania numeru PESEL wymagał więc wszczęcia procedury naprawczej na mocy art. 49 § 1 w zw. art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Jak bowiem stanowi art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., pierwsze pismo strony w sprawie powinno zawierać PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Natomiast w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd zobligowany jest odrzucić skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Pomimo skutecznego doręczenia skarżącej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz pouczenie o skutkach ich nieusunięcia, skarżąca w zakreślonym ustawowym terminie nie wskazała numeru PESEL. Okoliczność ta nie została zakwestionowana w zażaleniu.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu, o czym Sąd I instancji zasadnie orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji, wskazać należy, że istotnie nie każde uchybienie formalne ma charakter uniemożliwiający nadanie pismu dalszego biegu. Przykładowo za takie uchybienie można uznać brak odpisu skargi dla organu w sytuacji, gdy skarga wnoszona jest za jego pośrednictwem, a w sprawie nie występują inne strony lub uczestnicy postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 grudnia 2011 r., I OSK 2351/11 oraz z 24 maja 2012 r., II OSK 1166/12), a także mylne oznaczenie rodzaju pisma (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2024 r., II GZ 130/24; postanowienie Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97). Nie oznacza to jednak, że sąd każdorazowo dokonuje oceny istotności ustawowego wymogu formalnego przez pryzmat realiów konkretnej sprawy.

W odniesieniu do obowiązku wskazania numeru PESEL ustawodawca przesądził jego obligatoryjny charakter w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a w uchwale z 3 lipca 2023 r., II GPS 3/22, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. W uchwale podkreślono, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku strony określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W szczególności nie zastrzegł, że podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie jest wymagane tylko wtedy, gdy tego numeru nie można ustalić na podstawie akt administracyjnych. W związku z tym nie jest możliwe do zaakceptowania stanowisko, że obowiązek wskazania numeru PESEL aktualizuje się dopiero wtedy, gdy w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd, numer ten nie został utrwalony. Jak podkreślono, inicjowanie procedury naprawczej uregulowanej w art. 49 § 1 p.p.s.a. dotyczy pism strony wnoszonych do sądu i nie jest uzależnione od wyniku uprzedniego badania zawartości akt administracyjnych.

Jak zatem wynika z treści powyższej uchwały, numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany. Należy bowiem odróżnić sprawę administracyjną, czyli prowadzoną przez organy administracji publicznej, od sprawy sądowoadministracyjnej, w której sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Sąd jest jedynie chwilowym dysponentem akt administracyjnych, dlatego wszystkie niezbędne do prowadzenia postępowania dokumenty oraz informacje muszą znajdować się w prowadzonych przez ten sąd aktach sądowych. W przypadku ich braku sąd wzywa do ich uzupełnienia. Brak podania numeru PESEL strony przy pierwszym piśmie kierowanym do sądu nie może więc zostać konwalidowany poprzez odwołanie się do dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych przekazanych przez organ. Przepis art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. ma w tym zakresie charakter bezwzględny.

Tym samym brak podania numeru PESEL nie może być utożsamiany z uchybieniami o charakterze wyłącznie technicznym, które nie wpływają na bieg pisma. Przeciwnie, jest to brak formalny o charakterze ustawowo określonym, którego nieusunięcie w zakreślonym terminie uzasadnia zastosowanie sankcji przewidzianych w przepisach p.p.s.a.

Należy podkreślić, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Należy również zauważyć, że ciężar nałożony na stronę postępowania przed sądem administracyjnym w postaci obowiązku wskazania numeru PESEL nie jest nadmierny.

Na gruncie niniejszej sprawy stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała. Z treści skargi nie wynika ponadto, aby załączono do niej jakiekolwiek dokumenty, w których zostałaby zawarta informacja o numerze PESEL skarżącej.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.