Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...][...]w [...] z dnia 21 października 2021 r. w przedmiocie przyjęcia do szkoły doktorskiej oddala skargę.

Rektor U.M.K. w T. (z upoważnienie którego działał Dyrektor Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UMK), na podstawie art. 200 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, zwanej w skrócie "P.s.w.n.") i Uchwały Nr 27 Senatu UMK z dnia 25 maja 2021 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych U.M.K. w T. (Biuletyn Prawny UMK z 2021 r., zwanej dalej "Uchwałą"), decyzją z 22 września 2021 r. nie przyjął P. P. (tj. Skarżącego) do Szkoły Doktorskiej UMK w T. w roku akademickim 2021/2022.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 P.s.w.n. oraz § 6 ust. 1 Uchwały postępowanie kwalifikacyjne do Szkoły Doktorskiej ma charakter konkursowy.

Zgodnie z ust. 2 i 3 § 5 Załącznika nr 1 do Uchwały, ocenie w stadium pierwszym postępowania kwalifikacyjnego - analizie dokumentacji - podlegają wskazane przez kandydata/kę w CV osiągnięcia lub kwalifikacje, tj. autorstwo maksymalnie trzech publikacji, udział w maksymalnie trzech konferencjach oraz maksymalnie trzy inne osiągnięcia o charakterze naukowym lub organizacyjnym. Zgodnie z § 4 oraz ust. 4 i 5 § 5 Załącznika nr 1 do Uchwały, ocenie w stadium drugim postępowania kwalifikacyjnego - rozmowie kwalifikacyjnej - podlega sylwetka naukowa kandydata/ki oraz przedstawiony przez niego/nią projekt prac badawczych. Komisja w swej ocenie bierze pod uwagę przedłożoną pisemną opinię opiekuna pracy magisterskiej lub innego samodzielnego pracownika naukowego o predyspozycjach kandydata/ki do pracy naukowej. Członkowie Komisji Kwalifikacyjnej, po przeprowadzeniu obu stadiów postępowania kwalifikacyjnego, tj. zapoznaniu się z dokumentacją i wysłuchaniu kandydatów/ek w trakcie rozmów kwalifikacyjnych, przyznają od 0 do 100 punktów każdemu z kandydatów/ek: do 50 punktów w stadium pierwszym - analizie dokumentacji i do 50 punktów w stadium drugim - rozmowie kwalifikacyjnej. W wypadku analizy dokumentacji członkowie Komisji Kwalifikacyjnej przyznają do 30 punktów za przedstawione w toku postępowania publikacje i do 20 punktów za inne przedstawione w dokumentacji osiągnięcia kandydata/ki. Uśredniona punktacja członków Komisji z każdego stadium jest następnie sumowana. Suma punktów decyduje o miejscu na liście rankingowej.

Organ wskazał, że w wyniku postępowania kwalifikacyjnego Komisja Kwalifikacyjna przyznała Skarżącemu 1 punkt w stadium pierwszym oraz 7 punktów w stadium drugim postępowania kwalifikacyjnego. Uzyskany łączny wynik (8 punktów) skutkował zajęciem 45 miejsca na liście rankingowej, co przy limicie 14 miejsc uniemożliwia przyjęcie Skarżącego do Szkoły Doktorskiej. Organ zwrócił ponadto uwagę, że na podstawie § 6 Załącznika nr 1 do Uchwały na listę doktorantów nie może zostać wpisana osoba, która uzyskała mniej niż 50 punktów w całym postępowaniu kwalifikacyjnym lub taka, która uzyskała w którymkolwiek z dwóch stadiów tego postępowania (analizie dokumentów lub rozmowie kwalifikacyjnej) mniej niż 5 punktów.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor UMK decyzją z 21 października 2021 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z 22 września 2022 r.

Organ podniósł, że w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy Skarżący 1) zarzucił nieprawidłową ocenę przedstawionych przez niego dokumentów świadczących o jego kompetencjach do pracy w nauce, co odbiło się na niskiej punktacji sumarycznej, 2) zarzucił członkom Komisji nieznajomość problematyki, jaką pragnie się zająć w swojej rozprawie doktorskiej, 3) zarzucił nieprawidłową ocenę przebiegu rozmowy kwalifikacyjnej, podczas której miał jego zdaniem wyczerpująco przedstawić swój projekt badawczy i zaakcentować jego znaczenie dla rozwoju nauk prawnych.

Odnośnie pierwszego z zarzutów Rektor podniósł, że Skarżący nie przedstawił żadnych osiągnięć naukowych (publikacji naukowych i popularyzatorskich, potwierdzeń uczestnictwa w konferencjach naukowych oraz/lub dokumentów ilustrujących osiągnięcia organizacyjne w nauce), za które zgodnie z zasadami rekrutacji mogłyby zostać przyznane punkty w etapie pierwszym postępowania kwalifikacyjnego. Wyjątek stanowi dyplom ukończenia Studium Pedagogicznego w 2006 r., za który Komisja przyznała 1 punkt uznając, że kwalifikacje pedagogiczne mogłyby okazać się przydatne w toku kształcenia w Szkole Doktorskiej, na przykład w odbywaniu praktyk zawodowych. Natomiast fakt ukończenia studiów podyplomowych czy fakt uczestniczenia w rozmaitych wykładach (i tym podobne, przedstawiane przez Wnioskodawcę formy aktywności) nie dowodzą umiejętności prowadzenia pracy badawczej, świadczą natomiast o poszerzaniu wiedzy przez Wnioskodawcę w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Organ zaznaczył, że gdyby Skarżący przedstawił opublikowane, punktowane artykuły naukowe albo dowody uczestnictwa w konferencjach z wystąpieniami, z pewnością wynik postępowania rekrutacyjnego byłby lepszy. Rektor wskazał, że przedstawione przez Skarżącego rozmaite opinie czy zaświadczenia (przedstawione w miejsce dowodów na osiągnięcia naukowe) pochodzą sprzed 20, 25 lat, nie wiadomo zatem, czy obecnie osoby je piszące zajęłyby tożsame stanowisko na temat kompetencji Skarżącego.

W odniesieniu do drugiego z zarzutów Rektor podniósł, że w pracy Komisji Kwalifikacyjnej brał udział Przewodniczący Rady Dyscypliny Nauki Prawne UMK, prof. W. M. oraz ekspertka wyznaczona przez Przewodniczącego - profesor M. W. Są oni członkami Komisji z uwagi na ich kompetencje pozwalające na swobodną ocenę wiodących do doktoratu projektów badawczych z rozmaitych pól nauk prawnych. Wnioskodawca nie ma odpowiedniej wiedzy na temat szerokiego zakresu kompetencji tych uczonych, o czym świadczy choćby niemożność prawidłowego nazwania jednostek uczelnianych, w których pracują profesorowie, z którymi w trakcie drugiego etapu postępowania kwalifikacyjnego prowadził rozmowę na temat swojego pomysłu badawczego.

Odnośnie trzeciego zarzutu Wnioskodawcy Rektor podniósł, że Komisja, ponownie analizując przebieg rozmowy kwalifikacyjnej, stwierdziła, że Wnioskodawca w jej trakcie chaotycznie przedstawił własną, nacechowaną emocjami wynikającymi z doświadczeń życiowych, analizę obecnego systemu funkcjonowania systemu ochrony prawnej W Polsce, wskazując na wybrane - Jego zdaniem - nieprawidłowości. Nie zaprezentował natomiast spójnego i uporządkowanego planu badawczego, który mógłby zaowocować rozprawą doktorską. Nie przedstawił również wyników badań wstępnych, które wskazywałyby na należyte rozpoznanie pola badawczego. Ponadto nie potrafił przedstawić planu badań prawnoporównawczych, co w przypadku zarysu planu badawczego było konieczne, skoro odwoływał się do anglosaskiej instytucji sędziego pokoju. Komisja w toku rozmowy z Wnioskodawcą wysłuchała raczej rodzaju nieuporządkowanej narracji o Jego negatywnych doświadczeniach z polskim systemem prawnym, niźli o konkretnych planach badawczych istotnych dla ewentualnej pracy nad rozprawą doktorską. Nieuporządkowana prezentacja osobistych analiz stanu prawnego dokonana przez Skarżącego w toku rozmowy kwalifikacyjnej w żadnym zakresie nie wyczerpuje znamion projektu naukowego i wskazuje na brak predyspozycji do pracy naukowej w Szkole Doktorskiej.

W skardze do sądu P. P. wniósł o uchylenie decyzji Rektora.

Skarżący w pismach z 11 i 16 grudnia 2021 r. podniósł, że w toku postępowania kwalifikacyjnego przedstawił bardzo istotną publikację, zamieszczoną w oficjalnym biuletynie głównego portalu strony internetowej Portalu Europejskiego z kadencji 2004 – 2009. Odnośnie drugiego etapu postępowania kwalifikacyjnego Skarżący podniósł, że członkowie Komisji nie byli kompetentni do oceny wagi przedstawionego przez niego problemu prawnego oraz metod badawczych. Zdaniem Skarżącego ma ta związek z tym, że jeden z członków komisji jest specjalistą od prawa podatkowego, a drugi – od zagadnień umów ubezpieczeniowych, nie zajmują się tematem, który przedstawił Skarżący.

Skarżący zarzucił także, że zaskarżona decyzja nie odnosi się do błędnego i nieobiektywnego zapisu załącznika do ww. Uchwały nr 27 Senatu UMK. Skarżący zwrócił uwagę, że członkowie Komisji nie ukończyli żadnych studiów podyplomowych, tymczasem on ukończył 7 takich studiów, które wyszczególnił w złożonym wniosku. Zdaniem Skarżącego zakres wiedzy i ilość prowadzących na jednym z tych ukończonych przez niego studiów podyplomowych był znaczenie większy niż postulowany przekaz wiedzy na przedmiotowych studiach doktorskich w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UMK. Tymczasem po 30 punktów jest przyznawane za tzw. publikacje, z zasady na wskroś proste i banalne w swoich stwierdzeniach i tzw. ustaleniach badawczych, obejmujące maksymalnie 5 stron formatu A-4, publikowane w czasopiśmie mocno powiązanym z daną uczelnią i składem redakcyjnym danego czasopisma, w którym autor danego tekstu miał promotora swojej świeżej pracy magisterskiej.

Skarżący (w swoim stanowisku z 16 grudnia 2021 r.) podkreślił, że zaskarżona decyzja Rektora jest niezgodna z zasadami praworządności poprzez powołanie się na Uchwałę Senatu nr 27 UMK – uchwałę stronniczą i dającą "wolną rękę" w braku jakichkolwiek uczciwych i obiektywnych mierników tzw. oceny predyspozycji do pracy badawczej i naukowej. Uchwała ta eliminuje z dorobku rozległe i wyjątkowo trudne programowo i treściowo studia podyplomowe, w tym studia Skarżącego. Skarżący podkreślił, że większość osób zatrudnionych na stanowiskach akademickich takich studiów nie ukończyła, opiera swój dorobek naukowy na prostych i banalnych i dodatkowo wyjątkowo krótkich artykułach zwanych publikacjami.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddaleniem, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do zbadania legalności, tj. zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego. Powyższa zasada wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021, poz. 137). Jedynie w przypadku istnienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329) następuje uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez sąd.

Materialnoprawną podstawę wydanych w postępowaniu rekrutacyjnym decyzji o odmowie przyjęcia kandydata do szkoły doktorskiej stanowiły przepisy art. 200 P.s.w.n. oraz uchwały określającej zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej.

Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 P.s.w.n. do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2 P.s.w.n. Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową (ust. 2). Zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 200 ust. 2 P.s.w.n. zasady konkursu w badanej sprawie określa uchwała Nr 27 Senatu UMK w T. z 25 maja 2021 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych U.M.K. w T.. Zgodnie z tą Uchwałą postępowanie kwalifikacyjne na miejsca w Szkole Doktorskiej ma charakter konkursowy (§ 6 ust. 1), postępowanie kwalifikacyjne składa się z dwóch stadiów: analizy dokumentacji oraz rozmowy kwalifikacyjnej (§ 1 ust. 2 załącznika do Uchwały – "Ramy postępowania kwalifikacyjnego rekrutacji na podstawowe miejsca stypendialne do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Academia Rerum Socialium U.M.K. w T." – dalej "Ramy postępowania"). Postępowanie kwalifikacyjne prowadzi Komisja Kwalifikacyjna, której skład określono w § 2 Ram postępowania.

Szczegółowe kryteria oceny określone zostały w § 5 Ram postępowania, w którym za dokumenty najważniejsze z perspektywy postępowania kwalifikacyjnego uznano: 1) życiorys naukowy, 2) pisemną opinię (opinie) o predyspozycjach do pracy naukowej oraz d) projekt prac badawczych stanowiących podstawę rozprawy doktorskiej, ze szczególnym uwzględnieniem wybranego problemu naukowego. W § 5 Ram postępowania wskazano także na konieczność przedstawienia kopii trzech publikacji kandydata/ki wzmiankowanych w życiorysie naukowym jako najważniejsze.

Zasady punktacji określa § 6 Ram postępowania, zgodnie z którym w stadium analizy dokumentacji może być przyznane 50 punktów, w tym do 30 punktów za przedstawione w toku postępowania publikacje i do 20 punktów za inne przedstawione w dokumentacji osiągnięcia kandydata/ki. Do 50 punktów kandydat może otrzymać w stadium drugim – rozmowie kwalifikacyjnej. W przepisie tym wskazano także, że na listę doktorantów nie może zostać wpisana osoba, która uzyskała mniej niż 50 punktów w całym postępowaniu kwalifikacyjnym lub taka, która uzyskała w którymkolwiek z dwóch stadiów tego postępowania (analizie dokumentów lub rozmowie kwalifikacyjnej) mniej niż 5 punktów. Jak wynika ze wskazanego wyżej § 6 Ram postępowania (stanowiącego część Uchwały wydanej na podstawie art. 200 P.s.w.n.), minimalna liczna punktów stanowiąca podstawę przyjęcia do szkoły doktorskiej wynosi 50 punktów w całym postępowaniu kwalifikacyjnym.

Zestawiając przywołane wyżej regulacje z poczynionymi ustaleniami w zakresie przypisanej Skarżącemu punktacji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem fakt uzyskania przez Skarżącego w całym postępowaniu kwalifikacyjnym 8 punktów, a więc poniżej określonego w Uchwale minimum (50 punktów) warunkującego przyjęcie do Szkoły Doktorskiej. W aktach postępowania znajduje się protokół z przebiegu rozmowy i wyników analizy dokumentacji, którego treść potwierdza ilość punktów wskazanych w zaskarżonej decyzji jak też ocenę Komisji odnośnie braku spełniania przez projekt prac badawczych przedstawiony przez Skarżącego warunków projektu naukowego.

Należy podkreślić, że celem postępowania rekrutacyjnego jest wskazanie najlepszych kandydatów do kształcenia w szkole doktorskiej, poprzez sprawdzenie ich predyspozycji w drodze oceny ich dotychczasowych doświadczeń, osiągnięć naukowych, projektu badawczego, rozmowy kwalifikacyjnej. Ocena taka dokonywana jest w oparciu o posiadaną wiedzę oraz doświadczenie członków komisji. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji i podważenia oceny merytorycznej kandydata dokonanej w postępowaniu konkursowym przez komisję rekrutacyjną. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może ingerować w wysokość przyznanej punktacji, która jest wynikiem subiektywnych ocen komisji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 22 lipca 2021 r. sygn. II SA/Sz 304/21, wyrok WSA we Wrocławiu z 27 maja 2021 r. sygn. IV SA/Wr 176/21). Zarzuty Skarżącego dotyczą tej właśnie sfery tj. sposobu oceny jego kandydatury przez Komisję, w szczególności oceny wagi przedstawionego przez niego problemu prawnego (naukowego) oraz metod badawczych. Jak wyżej wskazano – Sądu nie jest uprawniony do kontroli tej sfery postępowania konkursowego.

Formułując zarzut braku przypisania w postępowaniu konkursowym należytej rangi studiom podyplomowym Skarżący w istocie kwestionuje nie sam przebieg tego konkretnego postępowania konkursowego, ale zasady tegoż postępowania, którymi musieli kierować się członkowie Komisji Konkursowej oraz organ. Ustalenie zasad rekrutacji do szkoły doktorskiej, leży w gestii senatu (art. 200 ust. 2 P.s.w.n.), a nie rektora uczelni wyższej. Odnośnie zasad rekrutacji ustawodawca zastrzegł jedynie, że ma ona przybierać formę konkursu. Ustalone przez senat uczelni zasady konkursu określane są w zakresie nieunormowanym w przepisach P.s.w.n. Rozwiązanie to mieści się w ramach autonomii szkół wyższych gwarantowanej przez Konstytucję RP w art. 70 ust. 5, który stanowi, że szkołom wyższym zapewnia się autonomię na zasadach określonych w ustawie, czego wyrazem jest również samodzielności przy kształtowaniu procesu rekrutacyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 24 czerwca 2021 r. sygn. IV SA/Po 149/21). Ustalanie zatem czy i jaką wagę należy przywiązywać w procesie rekrutacyjnym do faktu ukończenia przez kandydata studiów podyplomowych – należy do sfery autonomii uczelni. Wskazany zarzut Skarżącego jest zatem niezasadny.

Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego kwalifikacji członków Komisji Konkursowej należy zauważyć, że poza zastrzeżeniem co do adekwatności kwalifikacji dwojga (z pięciu) członków Komisji Skarżący nie wskazuje na jakąkolwiek wadliwość sposobu ustalenia składu Komisji, w szczególności w świetle § 2 Ram postępowania, który szczegółowo wskazuje skład Komisji Kwalifikacyjnej. Przepisy P.s.w.n. nie dają zaś podstaw do objęcia kontrolą Sądu, w ramach oceny prawidłowości postępowania konkursowego, poziomu kwalifikacji członków Komisji.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.