Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta Miasta Krakowa działającego jako Starosta Grodzki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2287/22 o odrzuceniu skargi Prezydenta Miasta Krakowa działającego jako Starosta Grodzki na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lipca 2022 r. nr 3/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Prezydent Miasta Krakowa działający jako Starosta Grodzki pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lipca 2022 r. nr 3/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 16 września 2022 r. (pkt V) wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Z kolei zarządzeniem z dnia 26 września 2022 r. Przewodniczący wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł – również w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Korespondencja zawierająca powyższe wezwania została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 października 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 27 akt sądowych). W zakreślonym przez Sąd terminie (w dniu 7 października 2022 r.) pełnomocnik skarżącego nadesłał do Sądu stosowne pełnomocnictwo procesowe. Nie uiścił jednak wpisu sądowego od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2287/22 odrzucił skargę Prezydenta Miasta Krakowa działającego jako Starosta Grodzki na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lipca 2022 r. nr 3/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy wynika, że wezwanie do uiszczenia należnego wpisu od skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 października 2022 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął zatem z dniem 12 października 2022 r. Po sprawdzeniu w dniu 25 października 2022 r. rejestru dochodów budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzono, że skarżący nie uiścił należnego wpisu od wniesionej skargi, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Prezydenta Miasta Krakowa działającego jako Starosta Grodzki do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżący nie wykonał wezwania Sądu w przedmiocie uiszczenia wpisu od skargi, podczas gdy skarżący nigdy nie został do uiszczenia tego wpisu wezwany. W uzasadnieniu zażalenia zakwestionował okoliczności faktyczne ustalone przez Sąd pierwszej instancji. Stwierdził, że korespondencja odebrana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 5 października 2022 r. nie zawierała zarządzenia Sądu z dnia 26 września 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W korespondencji tej znajdowało się wyłącznie wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, które to wezwanie zostało przez stronę wykonane. Na dowód powyższego załączono oryginał otrzymanej korespondencji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Ustosunkowując się do powołanego w zażaleniu zarzutu stwierdził, że jest on niezasadny, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Z uzasadnienia zażalenia wynika, że jego autor kwestionuje przede wszystkim przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji art. 220 § 3 p.p.s.a. W jego ocenie, nieuzupełnienie braków fiskalnych skargi, poprzez uiszczenie wpisu od skargi, nie zostało poprzedzone stosownym wezwaniem, gdyż pełnomocnik skarżącego nigdy go nie otrzymał – doręczono mu wyłącznie wezwanie do nadesłania pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, które to wezwanie wykonana w dniu 7 października 2022 r.

W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że Sąd pierwszej instancji, stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków fiskalnych skargi, oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru kwestionowanej przesyłki, przyjmując, że zawierała ona – oprócz wezwania do nadesłania pełnomocnictwa procesowego – także wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest niewątpliwie dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń co do środków dowodowych, zmierzających do jego obalenia. Co do zasady brak jest zatem przeszkód, aby strona podważyła prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień, których wiarygodność będzie podlegała ocenie Sądu.

Wskazać należy, iż z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego, jak również wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości było działaniem zrozumiałym. Pełnomocnik skarżącego przesyłkę Sądu otrzymał w dniu 5 października 2022 r. Termin na wykonanie wezwania upływał zatem w dniu 12 października 2022 r., jednak pełnomocnik nie usunął braków fiskalnych skargi w zakreślonym terminie. W podanych okolicznościach faktycznych uzasadniałoby to – co do zasady – odrzucenie skargi. Pełnomocnik skarżącego twierdzi jednak, iż w przedmiotowej przesyłce nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, a jedynie wezwanie do usunięcia jej braków formalnych w postaci nadesłania pełnomocnictwa procesowego, które to wezwanie wykonał w terminie zakreślonym przez Sąd. Na wykazanie powyższego załączył do zażalenia oryginał korespondencji od Sądu, jaką odebrał w podanej wyżej dacie oraz złożył stosowne wyjaśnienia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego zasługują na uwzględnienie i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – odrębnego zarządzenia co do przesłania stronie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł oraz odrębnego zarządzenia co do wezwania skarżącego w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego – mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do usunięcia braków fiskalnych skargi w postaci zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu.

Powyższe przekonanie wzmacnia również brak logiki w działaniu pełnomocnika skarżącego, który – gdyby założyć, iż został prawidłowo wezwany zarówno do uzupełnienia braków formalnych, jak i fiskalnych, skargi – wykonałby tylko wezwanie w zakresie braków formalnych skargi (składając stosowne pełnomocnictwo procesowe), pomijając natomiast całkowicie kwestię jej braków fiskalnych (nie uiszczając wpisu).

Za uwzględnieniem zażalenia przemawia także zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli bowiem w okolicznościach faktycznych danej sprawy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki – i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, a więc poprzez odrzucenie skargi – to uwzględniając okoliczności tej konkretnej sprawy należy kierować się potrzebą doprowadzenia do jej merytorycznego zbadania (por. postanowienia NSA z dnia: 11 października 2022 r. sygn. akt III OZ 630/22; 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 92/17; 25 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1015/16; 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1388/15; 26 września 2012 r. sygn. akt I OSK 2161/12; 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1448/11).

W niniejszej sprawie wątpliwości takie występują, dlatego też należało rozstrzygnąć je na rzecz Prezydenta Miasta Krakowa działającego jako Starosta Grodzki, mając również na uwadze zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.