Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), asesor WSA Katarzyna Górska, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018r. suszy lub powodzi I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

I SA/Ol 393/19

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ II instancji") po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej jako "skarżący", "strona") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego") z "[...]", o przyznaniu pomocy w części producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy w 2018 r.

Z akt sprawy wynika, że 24 października 2018 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy lub powodzi w 2018r. Wniosek przekazany został, właściwemu do rozpatrzenia sprawy, Kierownikowi Biura Powiatowego.

Kierownik Biura Powiatowego przyznał stronie pomoc finansową o wartości brutto 20.985 zł, stanowiącej równowartość 4883,19 euro, zgodnie z §13r rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015r., poz. 187 ze zm., dalej "rozporządzenie"). Stwierdził, że ze złożonej polisy ubezpieczenia upraw nr "[...]" wynika, że osobą ubezpieczającą grunty i ubezpieczoną jest A. K. W związku z tym strona nie jest osobą uprawnioną do ubezpieczenia, a więc umowa nie może zostać uznana. W konsekwencji organ nie uznał ubezpieczenia gruntu i pomniejszył przyznaną pomoc o 50%.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie płatności w pełnej wysokości, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art.7 i art.77§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak ustalenia dlaczego istnieje rozbieżność pomiędzy osobą zawierającą ubezpieczenie, a osobą ubiegającą się o płatność.

W motywach zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, że strona spełniła przesłanki warunkujące przyznanie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018r. suszy lub powodzi. Wskazał na zasady udzielania takiej pomocy oraz jej stawki. Powołał także treść art.25 ust.9 rozporządzenia Komisji nr 702/2014 z 25 czerwca 2014r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE L 193 z 1 lipca 2014r. ze zm., dalej "rozporządzenie nr 702/2014").

Odnosząc się do opisanej polisy, organ II instancji wskazał, że umowa ubezpieczeniowa zawarta została 5 października 2017r. i obejmowała uprawy położone na gruntach należących do strony. Ubezpieczającym i ubezpieczonym był A.K. Strona nie posiadała ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody, dlatego pomoc została zmniejszona o 50%.

Powierzchnia upraw rolnych w dniu wystąpienia szkód w gospodarstwie (z wyłączeniem łąk i pastwisk) wynosiła 83,94 ha i stanowiły ją uprawy zbóż rzepaku i kukurydzy, tj. 100% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk. Są to uprawy, na które rolnik, który uzyskał płatności bezpośrednie, jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia obowiązkowego upraw od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych m.in. suszą. Powyższego strona nie uczyniła. W ocenie organu, istotą wynikającą z §13r ust.12 rozporządzenia jest to, by uprawy w których powstały szkody spowodowane przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne były ubezpieczone w taki sposób, aby beneficjent mógł skorzystać z ubezpieczenia niezależnie od tego kto zawarł umowę ubezpieczenia. Producent nie musi być ubezpieczającym, ale musi być osobą uprawnioną do skorzystania z polisy (ubezpieczonym).

W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego:

- art.7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak ustalenia dlaczego istnieje rozbieżność między osobą zawierającą ubezpieczenie, a osobą ubiegającą się o płatność,

- art. 4 ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 2005r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. nr 150, poz.1249 ze zm., dalej "ustawa o ubezpieczeniach"), poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że prawa i obowiązki z umowy ubezpieczenia przeszły na skarżącego wraz z przeniesieniem posiadania gruntów,

- § 13r ust. 12 rozporządzenia, poprzez niezasadne jego zastosowanie i obniżenie płatności o 50%.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia przez organy braku ubezpieczenia upraw przez skarżącego. Skutkiem powyższego było pomniejszenie o 50% przyznanej pomocy finansowej. Stosownie bowiem do § 13r ust. 12 rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust.1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust.1 pkt 3 (susza, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawina).

Zgodnie z art. 10c ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach, rolnik w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, zwany dalej "rolnikiem", który uzyskał płatności bezpośrednie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia obowiązkowego upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, suszę, grad, ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne.

Skarżący złożył 15 czerwca 2018r. wniosek o przyznanie na 2018r. jednolitej płatności obszarowej oraz płatności ONW. We wniosku tym wykazał m.in. działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr "[...]" o powierzchni odpowiednio 9,28 ha i 56,27 ha. Z akt sprawy nie wynika, by organ powyższe kwestionował. Przyjąć zatem należy, że skarżący powiadomił organ o sposobie i trybie wejścia w posiadanie ww. działek, tj. o umowie darowizny z 20 grudnia 2017r.

We wniosku o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy lub powodzi w 2018r. skarżący złożył oświadczenie, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny (pkt VIII wniosku). W załączonym wykazie działek ewidencyjnych i powierzchni upraw, na których wystąpiły szkody wymienił również działki położone w "[...]": nr "[...]" (pow. 9,28 ha) i nr "[...]" (pow. 56,27 ha).

Ze znajdującej się w aktach sprawy polisy ubezpieczenia upraw nr "[...]" wynika, że uprawy rolne na działkach nr "[...]", o łącznej powierzchni 65,55 ha (rok zbioru 2018), zostały ubezpieczone od ujemnych skutków przezimowania na okres od 6 października 2017r. do 5 października 2018r. Osobą ubezpieczającą i ubezpieczonym był A.K.

W rozpoznanej sprawie istotne znaczenie będzie zatem miał art.4 ust.4 ustawy o ubezpieczeniach. Przepis ten stanowi, że jeżeli po zawarciu przez producenta rolnego umowy ubezpieczenia posiadanie gospodarstwa rolnego przeszło na innego producenta rolnego, prawa i obowiązki producenta wynikające z umowy ubezpieczenia przechodzą na tego producenta. Umowa ubezpieczenia ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że producent rolny obejmujący gospodarstwo rolne w posiadanie wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. W przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia rozwiązuje się ona z upływem 30 dni następujących po dniu objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. Z powyższego wynika zatem, że ustawa przewiduje automatyczne przejście praw i obowiązków z umowy ubezpieczenia.

Skoro zatem, w toku postępowania skarżący oświadczył, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, było ubezpieczonych od jednego z wymienionych ryzyk i przedłożył wymienioną polisę ubezpieczenia upraw, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi sytuacja opisana w powołanym art.4 ust.4 ustawy o ubezpieczeniach. Jeżeli gospodarstwo rolne należące do A.K. przeszło na skarżącego po dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, czyli po 5 października 2017r. i umowa ta nie została przez skarżącego wypowiedziana przed upływem 30 dni od objęcia gospodarstwa w posiadanie, to przeszły na niego wszystkie prawa i obowiązki producenta wynikające z umowy ubezpieczenia. Błędne zatem byłoby twierdzenie organu, że skarżący nie posiadał w dniach wystąpienia szkody (kwiecień - czerwiec 2018r. – protokół nr "[...]" z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym) takiego ubezpieczenia.

W celu zakwestionowania twierdzeń strony o posiadaniu przez nią stosownego ubezpieczenia upraw, organ winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające. Nie jest bowiem wystarczające samo stwierdzenie, że takiego ubezpieczenia strona nie posiadała.

Tym samym zgodzić się należy z zarzutami skargi, że organ niezasadnie pominął okoliczności wskazywane przez stronę w toku postępowania, przez co z kolei pominął treść art.4 ust.4 ustawy o ubezpieczeniach i nie rozważył możliwości jego zastosowania w sprawie. Powyższe natomiast skutkowało przedwczesnym zastosowaniem pomniejszenia pomocy finansowej na podstawie powołanego już §13r ust. 12 rozporządzenia i art. 25 ust. 9 rozporządzenia nr 702/2014. Przepis ten stanowi, że pomoc przyznaną na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej "zmniejsza się o 50%, chyba że przyznawana jest ona beneficjentom, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń". Stwierdzić więc należy, że regulacje te są spójne.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobligowany będzie do rozważenia, czy na skarżącego przeszły prawa i obowiązki producenta wynikające z umowy ubezpieczenia nr "[...]" z 5 października 2017r. W przypadku odpowiedzi pozytywnej nie można bowiem stwierdzić, że skarżący nie posiadał wymaganego ubezpieczenia upraw z dniu powstania szkody.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz §14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz.265). Na zasądzoną kwotę składają się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.