Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2019 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

J.K., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok.

W skardze tej, powołując się na ostrożność procesową, wniósł o przywrócenie terminu do jej złożenia.

Skarżący podniósł, że decyzja ta została wadliwie doręczona. Zaznaczył, że z akt sprawy, z którymi pełnomocnik zapoznał się 23 sierpnia 2019 r., wynika, że UPD załączone do decyzji nie jest prawidłowe. Wiadomość ta, po kliknięciu w nią, nie generowała UPD - zamiast tego pojawił się komunikat, że "podpis nieprawidłowy", "niepoprawna struktura podpisu", "ogólny błąd certyfikatu".

W ocenie skarżącego, powyższe dowodzi, że podpis złożony na platformie ePUAP przez osobę wysyłającą-doręczającą decyzję został złożony nieprawidłowo. Z uwagi na tą wadliwość podpisu, nie generowało się UPD, umożliwiające wprowadzenie kodu SMS i otrzymanie kolejnej "rozszyfrowanej" wiadomości zawierającej rozszyfrowany załącznik - przedmiotową decyzję.

Nadto skarżący podniósł, że fikcja doręczenia opiera się na możliwości odbioru korespondencji. Powyższe jednak następuje tylko w sytuacji, gdy podpis organu-osoby doręczającej w jego imieniu decyzję na ePUAP jest prawidłowy. Tylko wtedy bowiem skarżący ma możliwość odebrania korespondencji, bez wygenerowania UPD, takiej możliwości nie ma. Prawidłowość podpisania samej decyzji, w żaden sposób nie otwiera przecież skarżącemu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Powyższe następuje dopiero w wyniku prawidłowości doręczenia decyzji.

Skarżący stwierdził, iż nie może ponosić winy za to, że pracownik organu wadliwie podpisał wiadomość, którą doręczał decyzję do pełnomocnika, co skutkowało brakiem możliwości wniesienia skargi od decyzji. Z uwagi na powyższe fikcja doręczenia przyjęta w niniejszej sprawie jest wadliwa.

Skarżący zaznaczył, że przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona, dopiero 23.08.2019 r.

Na potwierdzenie podnoszonych tez pełnomocnik skarżącego przedłożył: kopię UPD z akt sprawy; wydruk z platformy ePUAP – mający wskazywać, że podpis złożony na ePUAP przez osobę wysyłającą-doręczającą decyzję został złożony nieprawidłowo; Protokół z dnia [...].08.2019r., Notatkę sporządzoną przez M.P. z [...] czerwca 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie.

Organ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wysłana w dniu 18.06.2019 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej w trybie doręczenia (Identyfikator Poświadczenia: [...]) na adres ePUAP: [...]). Zgodnie z wygenerowanym Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia decyzja ta została odebrana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 28 czerwca 2019 r. zatem termin do wniesienia skargi na ww. decyzję upłynął w dniu 29 lipca 2019 r. Skarżący natomiast powyższą skargę wniósł 26 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego), tj. 28 dni po ustawowym terminie.

Organ zaznaczył, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (zwanego dalej: UPD) wynika, że dnia 18.06.2019 r., o godz. 14:48:40, wysłano dokument zawierający zaskarżoną decyzję na ePUAP. Zlecenie zostało przyjęte i oznaczone nr [...]. Data utworzenia pierwszego UPD to 18.06.2019 r., data utworzenia powtórnego UPD to 26.06.2019 r. Jako termin doręczenia wskazano: 02.07.2019 r. godzina 23:59:59. Na Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia znajduje się także informacja, iż dokument został odebrany w dniu 28.06.2019 r. W dniu 28.06.2019 r. o godzinie 10:30 wygenerowało się UPD do ww. wysyłki. Podpisy elektroniczne złożone zarówno na decyzji jaki pod wysyłką dokumentu zostały złożone prawidłowo i "poprawnie zweryfikowane" (printscreen z systemu SZD).

Wskazując na treść art. 152a Ordynacji podatkowej oraz § 14, § 15 i § 16 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180) organ stwierdził, że doręczanie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie, w celu doręczenia pisma w postaci dokumentu elektronicznego, na adres elektroniczny strony postępowania przesyłana jest informacja, że adresowana do niej korespondencja czeka na odebranie. Natomiast drugi etap doręczenia pisma, to udostępnienie adresatowi dokumentu elektronicznego, po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym. Przy czym, w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 152a § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (nieodebranie pisma w terminie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia), organ podatkowy umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone, w systemie teleinformatycznym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, iż w związku z wystąpieniem pełnomocnika skarżącego (protokół z dnia [...] sierpnia 2019 r.), pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. zwrócił o wyjaśnienia się do Service Desk Centrum Pomocy - ePUAP w Ministerstwie Cyfryzacji. Wystosował również zapytanie do Centralnego Service Desk Ministerstwa Finansów zgłoszenie z dnia [...] września 2019 r. [...].

Powołując się na odpowiedzi udzielone przez ww. instytucje organ stwierdził, że wbrew wywodom pełnomocnika, decyzja z dnia [...] czerwca 2019 r. została odebrana w dniu 28.06.2019 r. około godz. 10 i odczytana o godz. 12:31. Zaznaczył, że w UPD wygenerowanym i przedłożonym przez pełnomocnika w polu "wartość informacji uzupełniającej" widnieje zapis "Pierwsze zawiadomienie" a w UPD IAS widnieje zapis "Zawiadomienie powtórne". Podkreślił przy tym, że zaskarżona decyzja została odebrana przez pełnomocnika skarżącego po drugim zawiadomieniu.

Nadto, w ocenie organu generowany błąd w podpisie, na który wskazuje pełnomocnik skarżącego, leży po jego stronie i może być wynikiem: braku wskazania pliku wejściowego, stanowiącego załącznik do pisma; braku obsługi certyfikatów niekwalifikowanych lub braku w magazynach systemowych samych certyfikatów wystawcy.

Organ podkreślił również, że podpisy zarówno pod wysyłką jaki pod decyzją zostały prawidłowo zweryfikowane zarówno przez organ jaki Service Desk Ministerstwa Cyfryzacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regułą zawartą w art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

Stosownie jednak do postanowień art. 86 § 1 P.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały sprecyzowane w art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Zaznaczyć należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy.

Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest bowiem od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA

z 2.10.2002 r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny

i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści przepisu art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Co więcej, w przypadku, gdy strona reprezentowana jest profesjonalnego pełnomocnika, brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazał, że decyzja będąca przedmiotem skargi została mu wadliwie doręczona za pomocą platformy e-PUAP bowiem wiadomość ta, po kliknięciu w nią, nie generowała UPD - zamiast tego pojawił się komunikat, że "podpis nieprawidłowy", "niepoprawna struktura podpisu", "ogólny błąd certyfikatu" w konsekwencji nie generowało się UPD, umożliwiające wprowadzenie kodu SMS i otrzymanie kolejnej "rozszyfrowanej" wiadomości zawierającej rozszyfrowany załącznik – decyzję. Skarżący zaznaczył,że to pracownik organu wadliwie podpisał wiadomość, którą doręczał decyzję. Nadto stwierdził, że przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona, dopiero w dacie 23.08.2019r. (w tym dniu pełnomocnik skarżącego otrzymał w siedzibie organu kserokopię decyzji – vide protokół z [...] sierpnia 2019 r. k.174 akt adm.).

Zaznaczyć jednak należy, że analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy, w szczególności dokumentów dotyczących przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego kwestie doręczenia skarżonej decyzji, przeczy tezom podnoszonym przez skarżącego.

Z akt sprawy wynika, że na skutek twierdzeń pełnomocnika skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r., po uprzednim opisie zdarzenia, zwrócił się do Service Desk Centrum Pomocy - ePUAP w Ministerstwie Cyfryzacji z o wskazanie:

1. czy adresat ww. decyzji (dokumentu) mógł odebrać ten dokument i zapoznać się z jego treścią w okresie od [...].06.2019 r. do [...].07.2019 r., i czy decyzja została odebrana w dniu 28.06.2019 r.,

2. czy ww. dokument doręczony na adres: /[...] zawierał prawidłowy podpis?,

3. czy pełnomocnik strony (adwokat M.J.) zgłaszał problemy z odbiorem ww. decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2019r., jeżeli tak to kiedy? (k. 184 akt adm.).

W odpowiedzi na powyższe wskazano, że adresat miał możliwość odebrania dokumentu i zapoznania się z nim od dnia [...].06.2019 r. Dokument zawierał prawidłowy podpis a w systemie zgłoszeniowym nie odnaleziono incydentów zgłoszonych przez adresata pisma. Adresat odczytał korespondencję w dniu 28.06.2019 r. (k. 187-190 akt adm.).

Z kolei w piśmie z [...] września 2019 r. (k. 193 akt adm.), w nawiązaniu do zgłoszenia z [...] sierpnia 2019 r. organ zwrócił się do Ministerstwa Cyfryzacji o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy UPD wygenerowanym przez system w organie a przedłożonym przez pełnomocnika. Organ zaznaczył, że na UPD przedłożonym przez pełnomocnika widnieje "Brak daty odbioru", natomiast po stronie IAS widoczna jest data odbioru 2019-06-28. Ponadto z UPD wygenerowanym przez pełnomocnika w polu "wartość informacji uzupełniającej" widnieje zapis "Pierwsze zawiadomienie" natomiast w UPD IAS widnieje zapis "Zawiadomienie powtórne". Mając na uwadze powyższe zwrócił się o udzielenie informacji: Czy UPD wygenerowane u odbiorcy dotyczy decyzji czy automatycznego zawiadomienia oraz czy jest generowane UPD do zawiadomień wysyłanych automatycznie, które widzi tylko odbiorca?

W odpowiedzi organ uzyskał informację, że pismo zostało nadane w dniu 18.06.2019 i tego samego dnia zostało doręczone do adresata pierwsze UPD o godz. 14.48. UPD zostało odczytane w dniu 28.06.2018 g. 09:51. Drugie UPD zostało dostarczone do adresata w dniu 25.06.2019 r. godz. 00:03 i przeczytane w dniu 28.06.2019 godz. 9:54. Decyzja została odebrana w dniu 28.06.2019 r. około godz. 10 i odczytana o godz. 12:31 (k. 197-202 akt adm.).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przedstawiając ww. problemy zwrócił się o udzielenie wyjaśnień także do Centralnego Service Desk Ministerstwa Finansów (zgłoszenie [...] k. 203 akt adm.).

W odpowiedzi (k. 204 akt adm.) organ uzyskał informacje, że dokumenty wystawiane przez ePUAP są podpisywane podpisem elektronicznym w formacie XAdES z certyfikatem wydanym przez "Certum Digital Identification CA SHA2" dla "Ministerstwo Cyfryzacji, Minister Cyfryzacji Pieczęć Podpisu Zaufanego 4"( może być tu wartość 1 lub 2 lub 3 lub 4).

Weryfikacja podpisu przez użytą aplikację może zakończyć się błędem z powodu:

- braku wskazania pliku wejściowego, stanowiącego załącznik do pisma;

- braku obsługi certyfikatów niekwalifikowanych;

- braku w magazynach stystemowych samych certyfikatów wystawcy (centrum certyfikacji - root, pośredni) czyli ścieżki zaufania certyfikatu: Certum Trusted Network CA -> Certum Digital Identification CA SHA2 -> Minister Cyfryzacji Pieczęć Podpisu Zaufanego 4

Poświadczenia wystawiane przez platformę ePUAP (zarówno UPP jak i UPD) są zawsze prawidłowo podpisywane i kwestionowanie tego jest wynikiem błędnych przesłanek opisanych powyżej.

Po przekazaniu pisma przez ePUAP nadawca otrzymuje UPD zawierające m.in. sekcję: Dane poświadczenia Data odbioru: 2019-06-28; Data utworzenia poświadczenia: [...] Identyfikator sprawy, której dotyczy odebrany dokument: [...] Identyfikator dokumentu, którego dotyczy poświadczenie : [...] oraz Rodzaj informacji uzupełniającej: Data utworzenia pierwszego UPD; Wartość informacji uzupełniającej: [...]; Rodzaj informacji uzupełniającej: Data utworzenia powtórnego UPD Wartość informacji uzupełniającej: [...]

W dokumencie znajduje się specjalna sekcja: Rodzaj informacji uzupełniającej: Informacja o warunkach uznania dokumentu za doręczony; Wartość informacji uzupełniającej: Dokument nie odebrany przez Adresata w okresie 14 dni od wysłania pierwszego UPD zgodnie z art. 46 par. 6 k.p.a. uznaje się za doręczony.

Wskazano także, że skoro jest prezentowane UPD, to dokument którego dotyczy (decyzja kierowana do podatnika/pełnomocnika), został formalnie odebrany.

Nadto wyjaśniono, że wszystkie dokumenty systemowe jak zawiadomienia UPP/UPD są generowane i obsługiwane przez Platformę ePUAP. Są one zawsze podpisane przez system czyli zawierają certyfikaty systemu ePUAP. Użytkownik po przekazaniu mu przez ePUAP dokumentu elektronicznego ma w skrzynce zawsze dokument oraz powiązane z nim UPO (UPD).

Rodzaj i treść informacji uzupełniającej w wydawanych UPP/UPD zależy od konkretnej sytuacji i może zawierać - jak w przypadku załączonego przez US skanu UPD – całą historię kolejnych automatycznych działań platformy ePUAP, w celu dostarczenia do adresata wysłanego przez IAS dokumentu elektronicznego.

W ocenie Sądu przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające potwierdza, że skarżona decyzja została doręczona stronie w dniu 28 czerwca 2019r.

Wbrew oczekiwaniom skarżącego okoliczności tej nie podważają załączone do skargi wydruki z platformy ePUAP (k. 30-35 akt sądowych) wskazujące na brak daty odbioru z uwagi na nieprawidłowość podpisu, czy też notatka osoby odbierającej korespondencję w imieniu pełnomocnika skarżącego. Jak bowiem słusznie zauważył organ w UPD wygenerowanym i przedłożonym przez stronę, w polu "wartość informacji uzupełniającej" widnieje zapis "Pierwsze zawiadomienie" a w UPD organu, na podstawie którego przyjęto datę doręczenia decyzji, widnieje zapis "Zawiadomienie powtórne". Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Cyfryzacji wynika natomiast, że drugie UPD zostało dostarczone do adresata w dniu 25.06.2019 r. godz. 00:03 i przeczytane w dniu 28.06.2019 godz. 9:54 a decyzja została odebrana w dniu 28.06.2019 r. około godz. 10 i odczytana o godz. 12:31.

Co równie istotne pełnomocnik skarżącego pomimo, jak twierdzi, kłopotów z odbiorem spornej korespondencji nie podjął żadnych czynności mających na celu ich wyjaśnienie. Nie zgłaszał problemów z funkcjonowaniem platformy ePUAP Ministerstwu Cyfryzacji. Nie podjął w tym celu także próby kontaktu z organem.

Dopiero w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. zatytułowanym "Pismo ponaglające" (k. 17 akt adm.), pełnomocnik skarżącego zwrócił się do organu o zakończenie sprawy wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji i doręczenie jej pełnomocnikowi.

W piśmie tym nie wskazał jednak na problemy z odbiorem korespondencji z organu, pomimo, iż miał świadomość, że dotyczyła ona sprawy o nr [...] (te bowiem dane widnieją na przedłożonym przez stronę wydruku).

Podkreślić należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 18 września 2019 r. sygn. akt I FZ 169/19; dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.