Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.S. i A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało zainicjowane przez B. i R. S. w ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 19 maja 2015 r. W jego motywach odnotowali, że oboje są rencistami i z tego tytułu otrzymują świadczenia, które stanowią ich jedyne źródło przychodu. Odnotowali przy tym, że ww. świadczenia są obniżone z powodu decyzji organu podatkowego o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego. Wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają żadnego innego źródła dochodu, a ich stan zdrowia nie pozwala na podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawcy nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Ich łączny dochód w gospodarstwie domowym stanowi kwotę 1.073,37 zł. Do druku PPF dołączono potwierdzenie wypłaty świadczenia rentowego R. S. w kwocie 651,78 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego B. S., z którego wynika, że wysokość jej świadczenia rentowego wynosi 421,59 zł.

Pismem z dnia 29 maja 2015 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawców do uzupełnienia ich wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego oraz zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości położonej w D. przy ul. [...]; dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby oraz wskazać w jaki sposób osoby te ewentualnie kształtują sytuację materialną i finansową wnioskującej; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należało wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na nieruchomości , koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku, itp); w tych ramach należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; należało także wskazać jakim zakresie w ponoszeniu tych opłat partycypują inne osoby; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez wnioskującą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 4) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2014 r.; ten punkt wezwania dotyczy również osób pozostających/zameldowanych (zamieszkałych) w gospodarstwie domowym.

W piśmie pouczono wnioskodawców, iż niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni lub w wyznaczonym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.")

W odpowiedzi na przywołane wyżej wezwanie wnioskodawcy nadesłali pismo z dnia 9 czerwca 2015 r. wraz z plikiem dokumentów źródłowych. Ustosunkowując się do poszczególnych punktów ww. wezwania wnioskodawcy oświadczyli, że zamieszkują w mieszkaniu należącym do ich syna, na dowód czego - ich zdaniem - przedstawiają odpis z księgi wieczystej. Wnioskodawcy nie są w stanie przedłożyć żadnych dokumentów obrazujących skalę ponoszonych przez nich wydatków. Zeznali przy tym, że nie przechowują faktur ani rachunków. Wśród dokumentów źródłowych nadesłano między innymi wyciągi z rachunku bankowego R. S. za okres od 1 marca do 31 maja 2015 r. Z wyciągów wynika między innymi, że do rachunku bankowego przypisana jest karta kredytowa VISA GOLD z limitem do kwoty 11.300,00 zł. Na rachunku odnotowane są zarówno transakcje uznaniowe, jak i obciążeniowe. Skarżący regularnie dokonuje spłaty zadłużenia na karcie; łącznie z tego tytułu uiścił w omawianym okresie kwotę 10.513,68 zł. Do dokumentów źródłowych zaliczono nadto liczne zawiadomienia o zastosowanych środkach egzekucyjnych oraz inne dokumenty poświadczające o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Z nadesłanych dokumentów wynika nadto, że pod dozór wnioskodawcy pozostawiono samochód osobowy marki Mercedes[...] rok prod. 2004. Inne z dokumentów potwierdziły deklarowane przez wnioskodawców dochody z tytułu świadczenia rentowego. Wśród materiałów źródłowych odnotowano nadto: zawiadomienie o wpisie hipoteki w księdze wieczystej; dokumentację medyczną potwierdzającą, iż wnioskująca jest trwale częściowo niezdolna do pracy; informację z CEIDG, z której wynika, że wnioskodawca zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od dnia 15 lutego 2014 r. Wnioskodawcy nadesłali nadto kopie decyzji podatkowych związanych z niniejszym postępowaniem. Z zeznania PIT-36L wynika, że w 2014 r. R. S. uzyskał dochód w kwocie 3.294,83 zł z tytułu działalności gospodarczej. Z tytułu świadczenia rentowego uzyskał dochód w kwocie około 11.000,00 zł netto.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od obowiązku partycypacji w kosztach sądowych przewiduje art. 239 omawianej ustawy. W tym konkretnym przypadku zastosowanie tego przepisu ogranicza się do pkt 4. Zgodnie z jego treścią, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie obejmującym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.

Zgodnie zatem z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że wnioskodawcy nie zasługują na zwolnienie od kosztów sądowych. Uznano bowiem, że na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku przedstawili tylko te okoliczności stanu faktycznego, które przemawiają za jego uwzględnieniem, pomijając te, które mogą prowadzić do odmiennej konkluzji. W toku rozpoznania wniosku zrodziły się bowiem wątpliwości, co do rzeczywistej wysokości dochodów w gospodarstwie domowym wnioskodawców. Ustalono między innymi, że wnioskodawca regularnie spłaca zadłużenia na karcie kredytowej. Z tego tytułu dokonuje transakcje bankowe, których wartość znacznie przewyższa wspólne dochody wnioskodawców. Co więcej, wnioskujący o prawo pomocy zeznali, iż nie są w stanie zobrazować żadnymi fakturami ani rachunkami sposobu wydatkowania uzyskiwanych przez nich dochodów w kwocie "1073,37 zł". Częściowo informacje te można wyłuskać z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego R. S. Otóż wynika z niego, że zasadniczą część transakcji obciążeniowych saldo karty kredytowej stanowią transakcje płatnicze na popularnych stacjach benzynowych. W maju 2015 r. wydatkowano z tego tytułu kwotę 1.339,20 zł (to ponad połowa przewidywanego wpisu sądowego w sprawie z ewentualnej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r.). W kwietniu 2015 r. była to niemalże równowartość rzeczonego wpisu sądowego i wyniosła 1.948,05 zł.

W nawiązaniu do przedmiotu ww. transakcji należy jeszcze wytknąć wnioskodawcom, że w druku PPF nie wspomnieli o posiadanym przez nich samochodzie osobowym marki Mercedes[...], którego wartość może przekroczyć kwotę 3000 euro wskazaną w pkt 7.2.2. druku PPF.

Trzeba jeszcze w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że Sąd, ani referendarz sądowy, nie są zobowiązani do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są mu znane, mimo istniejącego po stronie wnioskującej obowiązku wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Pogląd taki pozostaje ugruntowany w orzecznictwie wszystkich izb Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo postanowienia w sprawach o sygn.: I OZ 455/15 z 12 maja 2015 r.; II GZ 53/15 z 4 maja 2015 r.; I FZ 259/14 z 28 sierpnia 2014 r.; II FZ 295/14 z 3 kwietnia 2014 r.; wszystkie dostępne na stronie internetowej: www.orzenia.nsa.gov.pl). Zdaniem rozpoznającego wniosek, obowiązku takiego nie ma także w sytuacji, gdy oświadczenia wnioskodawcy rozmijają się z materiałem źródłowym udostępnionym na potrzebę rozpoznania wniosku.

Mając powyższe na uwadze, w szczególności akcentowane wątpliwości, rozpoznający wniosek stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali spełnienia w ich przypadku przesłanki przyznania prawa pomocy płynącej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.