Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2026 r. nr 2001-IOA-611.2.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji w przedmiocie podatku dochodowego za 2014 rok oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku postanowieniem z 21 listopada 2025 r., nr 2001-IOD.611.2.2025, umorzył postępowanie podatkowe w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Hajnówce z 30 marca 2018 r., nr 2015-SPV.4102.103.2018.3, w przedmiocie podatku dochodowego za 2014 r., wydanej wobec M. P. (dalej jako: "skarżący").

W dniu 24 listopada 2025 r. do DIAS wpłynęło zażalenie, w którym skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z 30 marca 2018 r. oraz połączenie niniejszej sprawy z odwołaniem dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Postanowieniem z 12 stycznia 2026 r., nr 2001-IOA.611.2.2025, DIAS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestia określenia zobowiązania strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. została rozstrzygnięta ww. decyzją NUS z 30 marca 2018 r. Decyzja ta została uznana za doręczoną w trybie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej jako: "o.p.") z dniem 17 kwietnia 2018 r. Określony w art. 249 § 1 pkt 1 o.p. pięcioletni termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął z dniem 17 kwietnia 2023 r. Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności 16 września 2025 r., to jest po upływie terminu określonego przepisem prawa. Z uwagi na powyższe, DIAS decyzją z 21 listopada 2025 r., nr 2001-IOD.611.2.2025, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji ostatecznej.

Powołując się na art. 252 § 1 o.p. organ wskazał, że uprawnienie organu do wstrzymania wykonania decyzji jest związane z postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Warunkiem koniecznym wydania postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, jest zaistnienie możliwości stwierdzenia nieważności tej decyzji. W sytuacji, gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może się toczyć z powodu wystąpienia przesłanki negatywnej wskazanej w art. 249 § 1 pkt 1 o.p., to postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji staje się bezcelowe. Po odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zaś możliwe dokonanie oceny, czy prawdopodobnym jest, że decyzja dotknięta jest co najmniej jedną z wad powodujących jej nieważność.

DIAS za bezzasadny uznał przy tym wniosek o połączenie niniejszej sprawy z odwołaniem dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego w tej samej sprawie, ze względu na brak wydania odrębnego rozstrzygnięcia.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wskazał, że organ przedwcześnie uznał postępowanie o wstrzymanie wykonania decyzji za bezprzedmiotowe, opierając się na odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, która sama jest przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skoro: skuteczność doręczenia decyzji PIT 2014 jest sporna, a decyzja mogła nie wejść do obrotu prawnego, to istniały podstawy do merytorycznego badania przesłanek z art. 252 § 1 o.p., a umorzenie było nieuprawnione.

W oparciu o postawiony zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z 30 stycznia 2026 r. skarżący złożył replikę do odpowiedzi organu na skargę. Podtrzymał w całości zarzuty i wnioski skargi. Zwrócił uwagę, że skuteczność oraz data doręczenia decyzji PIT za 2014 r. są przez skarżącego konsekwentnie kwestionowane i stanowią przedmiot sporu. Przyjęta przez organ konstrukcja prowadzi w istocie do całkowitego wyłączenia funkcji ochronnej instytucji wstrzymania wykonania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota sprawy dotyczy umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r.

Zgodnie z art. 252 § 1 o.p., organ podatkowy, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeśli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1.

Możliwość wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, co jest oczywiste, biorąc pod uwagę konieczność zbadania przez organ, czy zachodzi prawdopodobieństwo zaistnienia przesłanek pozytywnych z art. 247 § 1 o.p. Badanie przesłanek pozytywnych poprzedza jednak weryfikacja pod względem formalnym wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji, co wiąże się z obowiązkiem zbadania przez organ zaistnienia przesłanek negatywnych wszczęcia wnioskowanego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej z art. 249 o.p., tj. jeżeli w szczególności: żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji (pkt 1) lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 o.p. (pkt 2). Wówczas organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania (por. K. Teszner [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 249).

W realiach niniejszej sprawy decyzja podatkowa z 30 marca 2018 r., o stwierdzenie nieważności której wnosił skarżący, została uznana za doręczoną w trybie art. 150 § 4 o.p. z dniem 17 kwietnia 2018 r. Bez wątpienia pięcioletni termin, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 o.p., upłynął z dniem 17 kwietnia 2023 r., zaś skarżący wspomniany wniosek złożył już po tym terminie, tj. 16 września 2025 r. W efekcie, decyzją z 21 listopada 2025 r., odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji ostatecznej. Skoro bowiem żądanie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zostało wniesione po upływie pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 o.p., to organ zobowiązany był wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W rezultacie nie było możliwe też zbadanie, czy decyzja której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, obarczona jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 o.p. (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 25 września 2018 r., I SA/Po 212/18; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOIS, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro zatem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji ostatecznej nie zostało wszczęte, to tym samym bezprzedmiotowe stało się prowadzenie postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji, której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący. Postępowanie w tym przedmiocie ma charakter jedynie uboczny wobec postępowania głównego, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. To od efektywnego, i chronologicznie uprzedniego, wszczęcia postępowania głównego zależy, czy organ przejdzie do badania pozostałych przesłanek wstrzymania z art. 252 § 1 o.p., a w dalszej kolejności – wstrzyma, bądź nie, wykonanie przedmiotowej decyzji.

Skład orzekający stwierdza wobec powyższego, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń strony podnoszonych w skardze i piśmie z 30 stycznia 2026 r., należy stwierdzić, że nie znajdują one uzasadnienia.

Przede wszystkim podkreślić raz jeszcze należy odrębność postępowań: o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej i o wstrzymanie jej wykonania. Jakkolwiek więc skarżący podnosi, że kwestionuje termin doręczenia decyzji ostatecznej, co może mieć wpływ na bieg pięcioletniego terminu z art. 249 § 1 pkt 1 o.p., to kwestia ta wykracza poza zakres badania objęty niniejszym postępowaniem. Podobnie, argumentacja dotycząca rzekomych wad decyzji ostatecznej i uchybień postępowania zakończonego jej wydaniem, nie ma żadnego znaczenia w sprawie niniejszej.

Sąd przeanalizował również przykłady orzecznictwa zaproponowane przez stronę, jednak stwierdza, że nie znajdują zastosowania w sprawie niniejszej. Wyrok NSA w sprawie oznaczonej przez stronę sygn. I FSK 210/17 zapadł w innej dacie, niż wskazał skarżący, i w żaden sposób nie odnosi się do meritum sprawy niniejszej; podobnie rzecz ma się z wyrokiem WSA w Białymstoku, dla którego strona wskazała sygn. I SA/Bk 597/19 – orzeczenie to wydane zostało w innej dacie, a nadto nie zostało sporządzone do niego uzasadnienie. Rolą skarżącego jest skrupulatne budowanie argumentacji i równie rzetelne popieranie jej poglądami judykatury, zaś obowiązkiem sądu nie jest zastępowanie w tym względzie strony, szczególnie wówczas, gdy powołuje się na wyroki sądów administracyjnych oznaczone w sposób uniemożliwiający (znacznie utrudniający) ich identyfikację.

Podsumowując, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143).