Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2022 r., nr SKO.4121/9/2022 w przedmiocie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę.

M. K. (dalej: Skarżący) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 24 czerwca 2022 r. nr SKO.4121/9/2022. Utrzymano nią w mocy decyzję Marszałka Województwa Podkarpackiego z [...] marca 2022 r. nr [...], którą unieważniono praktyczny egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii C+E, przeprowadzony [...] lutego 2022 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] przez egzaminatora M. K.

Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organy wynikało, że [...] lutego 2022 r. J. K. przystąpił do części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C+E. Egzamin przeprowadzał M. K. (egzaminator, nr uprawnień [...]). Egzaminator ustalił negatywny wynik egzaminu z powodu potrącenia przez osobę egzaminowaną lusterkiem pojazdu tyczki na placu manewrowym Ośrodka Ruchu Drogowego podczas cofania, w trakcie wykonywania zadania nr 3 – Parkowanie skośne (wjazd przodem - wyjazd tyłem). W piśmie z 9 lutego 2022 r. J. K. wniósł skargę na część praktyczną egzaminu, nie zgadzając się z wynikiem egzaminu. Skarga została przekazana Marszałkowi Województwa Podkarpackiego, jako organowi nadzoru nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych na prawo jazdy. Na jej podstawie Marszałek wszczął postępowanie w sprawie unieważnienia ww. egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Marszałek Województwa Podkarpackiego wskazał, że w myśl § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206 ze. zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie egzaminowania"), osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne, albo zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6. Na podstawie przepisów § 16 i § 12 egzaminator obowiązany jest przerwać egzamin państwowy m.in. gdy osoba egzaminowana przystępująca do egzaminu państwowego kieruje pojazdem na placu manewrowym w sposób pozwalający stwierdzić, że jej zachowanie zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego lub naraża swoje życie i zdrowie na uszczerbek, w szczególności w razie najechania albo potrącenia pachołka lub tyczki.

Z zapisu monitoringu przebiegu egzaminu wynikało, że w trakcie cofania zespół pojazdów przejeżdżał obok tyczki, ale nie została ona potrącona. Egzaminator miał ograniczone możliwości obserwacji, ponieważ dokonywał jej z odległości około 14,3 m, podczas gdy osoba egzaminowana z odległości około 0,9 m. Egzaminator nie mógł z takiej odległości dokładnie i rzetelnie ocenić potrącenia tyczki przez osobę egzaminowaną. Doszło zatem do naruszenia przez egzaminatora § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie egzaminowania, które miało wpływ na wynik egzaminu, dlatego na podstawie art. 72 ust 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (dalej:"u.k.p.") unieważniono egzamin państwowy. Zdaniem organu, egzaminator nieprawidłowo zakwalifikował zachowanie osoby egzaminowanej jako przesłankę do oceny negatywnej egzaminu na prawo jazdy. Tymczasem nie powstało zagrożenie, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach. Egzamin z części praktycznej powinien być kontynuowany. Stanowisko to podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Egzaminator, w odwołaniu i w skardze, podniósł, że stwierdzone naruszenie zakwalifikował prawidłowo. Podczas wyjeżdżania ze stanowiska do parkowania skośnego osoba egzaminowana potrąciła lewym lusterkiem pojazdu tyczkę. Stanowiło to podstawę do przerwania egzaminu i wystawienia oceny negatywnej. Widząc zdarzenie w rzeczywistości nie miał jakichkolwiek wątpliwości przy podejmowaniu decyzji. Wbrew stanowisku organów nie miał ograniczonych możliwości obserwacji. Organy wadliwie oceniły tę sytuację, przypisując mu naruszenie § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie egzaminowania. Dokładna analiza zapisu z monitoringu, na odpowiednim sprzęcie i oprogramowaniu, w powiększeniu obrazu i ustawieniu kursora na tyczce jako punktu odniesienia potwierdza, że tyczka została potrącona. Na nagraniu widoczny jest ruch tyczki wywołany przez potrącające ją lusterko. Miejsce, z którego oceniał całą sytuację pozwoliło podjąć prawidłową decyzję bez jakichkolwiek wątpliwości. Natomiast osoba egzaminowana miała ograniczone możliwości obserwacji, ponieważ potrąciła tyczkę zewnętrzną częścią lusterka, która nie jest widoczna dla osoby, która siedzi na miejscu kierowcy. Analiza dokonana przez organy była wadliwa, mało wnikliwa. Na tej podstawie Skarżący zażądał uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała, aby organy dopuściły się naruszenia prawa w stopniu, który uzasadniałby zastosowanie środków prawnych, o których mowa w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259). Uwzględnienie przez Sąd skargi i uchylenie decyzji mogłoby nastąpić tylko w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (w tym Ordynacji podatkowej). Może też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie nie zaistniała.

Z okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy wynikało, że Skarżący, jako egzaminator, wystawił osobie egzaminowanej negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C+E. Jako powód przerwania egzaminu podał potrącenie przez osobę egzaminowaną tyczki, lewym lusterkiem pojazdu, podczas wykonywania zadania nr 3 z tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie egzaminowania, polegającego na manewrze cofania ze stanowiska do parkowania skośnego. Zachowanie to miało wyczerpać dyspozycję § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie egzaminowania i stanowić podstawę przerwania części praktycznej egzaminu, o której mowa w § 16 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, a w dalszej kolejności podstawę zakończenia egzaminu, o której mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p. i uzyskania negatywnego wyniku egzaminu, o którym mowa w § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia w sprawie egzaminowania. Odmiennego zdania był egzaminowany oraz prowadzące postępowanie organy.

Celem egzaminu państwowego na prawo jazdy jest sprawdzenie kwalifikacji osoby egzaminowanej, w tym stanu wiedzy oraz umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się [...] w ruchu drogowym [...] pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów [...]. Egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej. W przypadku ubiegania się o prawo jazdy kat. C+E część praktyczna na placu manewrowym obejmuje sprawdzenie umiejętności manewrowania pojazdem lub zespołem pojazdów odpowiednim dla uprawnień prawa jazdy kategorii (zob. art. 51 u.k.p. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie egzaminowania). Zapis przebiegu praktycznej części egzaminu państwowego może być rejestrowany za pomocą odpowiedniego urządzenia technicznego (art. 54 ust. 1 i 3, art. 54a ust. 3 u.k.p.).

W myśl art. 52 ust. 2 u.k.p., część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Wystąpienie w ustawie sformułowania "jedynie w przypadku" stanowi wskazanie, że podstawą do przerwania egzaminu jest tylko ("jedynie", wyłącznie) zaistnienie sytuacji, w której "zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego". Za takie zachowanie ustawodawca uznał m.in. potrącenie tyczki (tyczki, jak wynika z § 29 rozporządzenia w sprawie egzaminowania, ustawia się na placu manewrowym na krawędziach stanowisk, o których mowa w tabeli 10 i 11 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia). Przez potrącenie należy rozumieć takie zachowania, jak uderzenie, trącenie, stuknięcie, zderzenie, najechanie. W każdym razie należy je wykładać przy uwzględnieniu dyspozycji art. 52 ust. 2 u.k.p.

Nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych powierzono marszałkowi województwa, w ramach którego m.in. rozpatruje skargi dotyczące egzaminu i unieważnia egzamin (art. 67 ust. 1). Organ ten, w ramach postępowania administracyjnego, jest uprawniony unieważnić egzamin w razie stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Z przepisu tego, który stanowił materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji, wynika, że marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Pokreślić przy tym należy, że "niezgodność z przepisami ustawy", o której mowa, jak trafnie przyjęły organy, nie dotyczy wyłącznie przepisów ustawy jako aktu normatywnego, ale też przepisów rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy, które przede wszystkim określają zasady przeprowadzania egzaminu państwowego na prawo jazdy odpowiedniej kategorii (por. wyroki NSA o sygn. I OSK 3879/18, I OSK 733/19). Zarazem, konstrukcja analizowanego przepisu stwarza podstawy do unieważnienia egzaminu tylko wtedy, gdy w następstwie przeprowadzenia go z naruszeniem przepisów prawa nie można zaakceptować jego wyniku. Naruszenie prawa musi więc bezpośrednio przekładać się na końcowy wynik egzaminu.

Część praktyczna egzaminu państwowego na prawo jazdy odbywa się w warunkach dynamicznych, w których – z różnych powodów – może nie wystarczyć czasu na rzetelną ocenę sytuacji. W tym celu obowiązujące obecnie przepisy prawa przewidują możliwość zainicjowania postępowania nadzorczego, w ramach którego uprawniony organ w warunkach gabinetowych, przy wykorzystaniu zarejestrowanego przez monitoring przebiegu egzaminu, jest w stanie dokonać oceny zasadności stanowiska egzaminatora. W ramach sprawowanego nadzoru marszałek województwa jest uprawniony do oceny zachowania egzaminatora i osoby egzaminowanej oraz gromadzenia i oceny materiału dowodowego odnoszącego się do przebiegu egzaminu państwowego. Analiza ta obejmuje także ocenę poprawności wykonania zadań egzaminacyjnych w świetle wymagań określonych w przepisach prawa z zakresu ruchu drogowego oraz kwalifikację, czy stwierdzone nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu.

Analiza materiałów zgromadzonych w aktach sprawy przemawia za zgodnością z prawem wydanych decyzji o unieważnieniu egzaminu państwowego na prawo jazdy. Należy przy tym dodać, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego rozprawy, ani nie dokonuje jej rozstrzygnięcia w znaczeniu materialnym, lecz kontroluje zgodność z prawem postępowania i wydanych rozstrzygnięć podjętych przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i został prawidłowo oceniony. Odtworzony przez Sąd, złożony w aktach sprawy na nośniku danych cyfrowych, zapis z monitoringu przebiegu egzaminu na placu manewrowym, którego ocena jest między uczestnikami postępowania sporna, nie dał podstawy do zakwestionowania prawidłowości oceny organów. Przebieg nagrania nie pozwala w sposób niewątpliwy i jednoznaczny przyjąć za Skarżącym egzaminatorem, że potrącenie przez osobę egzaminowaną tyczki na pewno miało miejsce. Przerwania egzaminu nie można było zatem uznać za zasadne. Egzaminator, jak zasadnie przyjęły organy, nieprawidłowo zakwalifikował zachowanie osoby egzaminowanej jako stworzenie zagrożenia bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego w przypadku określonym w § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie egzaminowania. Gdyby nie to, wynik egzaminu mógłby okazać się inny, ponieważ osoba egzaminowana kontynuowałaby wykonywanie kolejnych zadań egzaminacyjnych. Okoliczności te przemawiały za uznaniem zaskarżonych decyzji za zgodne z prawem, w szczególności nienaruszające art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zostało to w decyzjach dostatecznie wyjaśnione, a zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji takiej treści. Brak było natomiast podstaw, aby zapis z monitoringu analizować w sposób tak drobiazgowy, jak opisany w skardze, ponieważ w powołanym przepisie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie egzaminowania mowa jest o "potrąceniu tyczki", które powinno być niewątpliwe i widoczne, a nie o jakiejkolwiek innej formie styczności pojazdu z tyczką lub zbliżenia się do niej. Potrącenie tyczki ma bowiem być kwalifikowane jako zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Stwierdzenie takiego zdarzenia ma stanowić przeszkodę w szczególności do kontynuowania egzaminu na prawo jazdy w warunkach drogowych.

W sprawie dotyczącej państwowego egzaminu na prawo jazdy należy mieć na uwadze, że egzamin ten należy traktować jako szczególnego rodzaju etap postępowania administracyjnego w sprawie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Jego wynik ma istotny wpływ na to, czy starosta wyda, w trybie decyzji administracyjnej, zainteresowanej osobie prawo jazdy (zob. art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 4). Na etapie tym egzaminator, decydując o pozytywnym lub negatywnym wyniku egzaminu, decyduje w istotnym zakresie o nabyciu lub nie takich uprawnień. Dlatego w razie zaistnienia wątpliwości wpływających na końcowy wynik egzaminu należy je, w ocenie Sądu, rozstrzygnąć na korzyść osoby egzaminowanej, czyniąc w ten sposób zadość zasadzie zaufania, o której mowa w art. 8 § 1 K.p.a., a także rozstrzygania wątpliwości natury faktycznej na korzyść strony postępowania administracyjnego (zob. art. 81a K.p.a.). Negatywny wynik egzaminu dla osoby posiadającej inne kategorie uprawnień do kierowania pojazdami może bowiem mieć poważny wpływ także na posiadanie tych uprawnień (por. art. 52 ust. 3 u.k.p.).

Z podanych względów Sąd uznał, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.