Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. M., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] dotyczącą odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku stałego.

Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że S. M. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. z prośbą o przyznanie stałej pomocy finansowej. Wnioskodawca podał , że [...]. Pobiera świadczenie rentowe z [...] w wysokości [...] zł kwartalnie, co wynosi [...] zł miesięcznie. Organ I instancji wyliczył, że dochód z posiadanego [...] wynosi miesięcznie [...] zł ([...]). W tej sytuacji łączny dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł miesięcznie i dlatego organ I instancji odmówił przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazał, że wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe, które w sprawie pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł. Jednocześnie organ wskazał, że S. M. ma możliwość otrzymania świadczenia rentowego w pełnej wysokości po spełnieniu warunków wynikających z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem S. M. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji, a jako podstawę odwołania wskazał świadome i celowe popełnienie na jego szkodę przestępstwa sfałszowania faktów i dowodów oraz poświadczenie nieprawdy co do okoliczności mających znaczenie prawne przez kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej poprzez zeznanie, że prowadzi [...] oraz, że w wyniku tej [...] uzyskuje dochód miesięczny w kwocie [...] zł, podczas gdy [...].

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. M., organ II instancji stanął na stanowisku, że nie może ono zostać uwzględnione. Przywołując treść art. 36 pkt 1 lit. a i art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) organ odwoławczy uznał, że z [...] przyjmuje się dochód w kwocie 194 zł. Wnioskodawca posiada [...] stanowiące [...]. W tej sytuacji wyliczony zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej dochód z tego [...] wynosi [...] zł miesięcznie. Z wywiadu środowiskowego wynika, że [...] skarżącego od [...] r. [...] gdyż S. M. [...] . Kolegium wzięło jednak pod uwagę, że skarżący ma możliwość otrzymania świadczenia rentowego z [...] w pełnej wysokości, po spełnieniu warunków wynikających z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, o czym podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego został poinformowany przez pracownika socjalnego. Powołując się natomiast na treść art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ II instancji stanął na stanowisku, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz potwierdza, że [...], jednakże skarżący ma możliwość przezwyciężenia trudnej dla siebie sytuacji życiowej poprzez otrzymanie świadczenia rentowego z [...], po spełnieniu warunków wynikających z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponieważ wyliczony miesięczny dochód skarżącego w kwocie [...] zł przekracza ustalone zgodnie z zasadami ustawy o pomocy społecznej kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, które w tym wypadku wynosi 461 zł, to organ odwoławczy uznał, że nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek niezbędnych do przyznania wnioskowanej pomocy w postaci zasiłku stałego.

Wyrokiem z dnia 15 września 2006 roku sygn. akt I SA/Wa 1215/06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2006 roku oraz decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. z dnia [...] marca 2006 roku. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uznano , że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym. Z analizy akt sprawy wynika natomiast, że brak jest w nich dokumentów potwierdzających poczynione przez organ ustalenia dotyczące [...] i istnienia możliwości otrzymania przez skarżącego świadczenia rentowego w pełnej wysokości. Organ prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością. Dotyczy to nie tylko ustalenia przesłanek, jakie według przepisów ustawy o pomocy społecznej powinien spełniać skarżący, ażeby przyznać mu świadczenie, ale również okoliczności, które decydują o odmowie jego przyznania. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji postawiony został skarżącemu zarzut nie podejmowania działań zmierzających do uzyskania świadczenia rentowego w pełnej wysokości, jednakże postawiony zarzut nie został w żaden sposób przez organ wyjaśniony, umotywowany czy choćby uściślony co do zakresu zaniechania, jakiego zdaniem organu dopuszczał się skarżący. Z nadesłanych natomiast przez skarżącego przy skardze dokumentów, a przede wszystkim wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2005 r. (sygn. akt [...]) wynika, że skarżący bardzo aktywnie walczy o przyznanie mu uprawnień do całej renty z [...]. Sąd administracyjny podkreślił ponadto, że organy obu instancji nie rozważyły podnoszonego przez skarżącego zarzutu nieprawidłowego ustalenia jego miesięcznych dochodów. W tej kwestii organy obu instancji powołały się jedynie na brzmienie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi, że przyjmuje się, iż z [...] uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika , że skarżący ze względu na swój [...] nie [...]. Mniej więcej od [...] r. skarżący [...]. Rozpatrując przedstawioną sprawę Sąd stanął na stanowisku, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć w ten sposób, że określa on ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z [...] osoby, która prowadzi [...] lub ma możliwość jego prowadzenia i zyskiwania tą drogą środków utrzymania. Sąd administracyjny uznał, że organy nie wyjaśniły dokładnie sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 9, 77 §1, 80 oraz 107 §3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zostały zobowiązane do zebrania i przeanalizowania całości dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę przedmiotu wniosku skarżącego oraz przesłanek warunkujących możliwość uzyskania bądź odmowy uzyskania przez skarżącego świadczenia z pomocy społecznej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym organ zawrze wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w H. ponownie odmówił S. M. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2007 roku został ponownie przeprowadzony wywiad ze skarżącym , z którego wynika, że jest osobą samotnie gospodarującą . Jako podstawowe źródło utrzymania wskazał świadczenie z [...] w wysokości [...] zł miesięcznie . Posiada ponadto [...]. Z zebranego w sprawie materiału wynikało , że na dochód S. M. składa się świadczenie rentowe w wysokości [...]zł oraz wyliczony w oparciu o art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej dochód z posiadanego [...] wynoszący [...] zł. Organ powołał się przy tym, że taki sposób wyliczenia dochodu jest zgodny z wyrokiem NSA z dnia 23 października 1997 roku sygn. akt I SA 926/07 (niepubl.).

W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na dzień podejmowania decyzji uległa zmiana wysokość kryterium dochodowego i aktualnie wynosi ona 477 zł, natomiast organ zastosował nie obowiązujące kryterium 461 zł. Ponadto wskazał, że organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń w [...] co do uprawnień S. M. do części uzupełniającej renty rolniczej według stanu na dzień składania wniosku o pomoc. Ponadto w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie dokonał w pełni zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2006 roku, które są w przedmiotowej sprawie wiążące dla organu. Dotyczy to braku oceny w zakresie podstaw prawnych do ryczałtowego sposobu obliczania dochodu uzyskanego z posiadanego [...] sytuacji legitymowania się przez niego [...],

Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. M.. We własnoręcznie napisanej skardze zarzucił organ przewlekłość postępowania i celowe [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ wydana została na podstawie art. 138 § 2 kpa i odpowiada prawu. Powołany przepis stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Oznacza to, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną - bo taką jest decyzja wydana w omawianym trybie - i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z kwalifikowanym naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne. By naprawić błąd organu I instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie, bowiem z postanowieniami art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Odnosząc te rozważania do sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że w sprawie tej wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie w odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy trybu przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a.

Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , że organ I instancji nie uwzględnił wszystkich wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 15 września 2006 roku. Wciąż bowiem wysokość kryterium dochodowego skarżącego w kontekście uzyskania przez niego prawa do otrzymania zasiłku stałego nie została należycie wyjaśniona. W szczególności, skoro powodem, dla którego odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku stałego jest fakt, iż jest on posiadaczem [...], które jest obecnie [...], organ powinien był dokładnie ustalić, jaki był faktyczny dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku . Podkreślić należy, iż niewyjaśnienie tych okoliczności spowodowało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydane w tej sprawie decyzje, a mimo tego organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę do końca tych wątpliwości nie wyjaśnił. Poza tym organ ten nie ustalił w [...] uprawnień S. M. do części renty uzupełniającej według stanu na dzień składania wniosku.

Mając na uwadze wszystkie przytoczone wyżej okoliczności należy stwierdzić, iż kolegium władne było na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. Skoro zaś, jak wcześniej była o tym mowa, zawarte w skardze zarzuty są nieuzasadnione, skargę należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153 poz. 1270 ze zm).