II SA/Rz 1376/17 - Wyrok

Data orzeczenia	2018-03-21	
Data wpływu	2017-12-21	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie	
Sędziowie	Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Kobak
Piotr Godlewski	
Symbol z opisem	6321 Zasiłki stałe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 1769; art. 107 ust. 1, 107 ust. 1 pkt 4a; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. spraw ze skarg A. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r.: nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego -skargi oddala-	
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z dnia[...] lipca 2017 r. nr [...] odmawiającą A.T. (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") przyznania zasiłku celowego na zakup opału.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.’) oraz art 107 ust. 1 i art 107 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s.").

Wnioskiem z dnia 24 października 2016 r. skarżący zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie między innymi zasiłku celowego na zakup opału. Wskazał, że przestał być rolnikiem, nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie ma żadnych dochodów przez co jego stan majątkowy pogorszył się.

Po trzykrotnej próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 28 października 2016 r. i 4 listopada 2016 r. i 10 listopada 2016 r, oraz przesłuchaniu w charakterze świadków M.K., G.S., J.K. i K.C., Wójt Gminy zwrócił podanie- postanowienie z dnia 21 listopada 2016 r. nr [...]. Na podstawie tych dowodów organ I instancji przyjął, że wnioskodawca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, w związku z czym Gmina nie jest właściwa do rozpoznania wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie uchyliło je i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową Gminy ustala się na podstawie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, w przypadku osoby bezdomnej właściwość ustala się na podstawie ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały ( ust. 2). W sytuacjach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, właściwa jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie ( ust. 3). Kolegium zarzuciło, że organ I instancji nie ustalił i nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem, uznając jednocześnie, że postanowienie organu I instancji jest przedwczesne.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dokonał dwóch nieudanych prób przeprowadzenia wywiady środowiskowego z powodu nieobecności wnioskodawcy – w dniu 7 i 9 lutego 2017 r. Następnie zawiadomił wnioskodawcę o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 14 lutego 2017 r. wyznaczając termin jego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 24 lutego 2017 r.

Wywiad przeprowadzona w asyście Policji. Wnioskodawca wskazał, że na co dzień nie przebywa pod adresem G., gdyż jest zimno, nie wskazał miejsca swojego zamieszkania.

W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2017 r. zaprzeczył by nie korzystał z w/w mieszkania, a także wskazał, że jest zameldowany na stałe w Gminie .

Kierownik Posterunku Policji we u w odpowiedzi na pismo Wójta Gminy o podanie czy w okresie od 1 października 2016 r. do dnia sporządzenia informacji A.T. zamieszkiwał w G. wskazał, że w/w do miejsca zameldowania przyjeżdżał sporadycznie, w okresie zimowym nigdy nie zostawał na noc, rozpytane osoby oświadczyły, że nie zauważyły, aby A.T. w okresie zimowym odśnieżał okolice budynku jak też ogrzewał dom paliwem stałym.

Wezwany do osobistego stawiennictwa A.T. wskazał, że zamieszkuje w G.i tam prowadzi gospodarstwo domowe, tam też skoncentrowane jest jego życie i tam przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na podstawie wyroku zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz żony. Zawnioskował o udział pełnomocnika w tym postępowaniu. Nie odpowiedział na stawiane pytania w zakresie kosztów utrzymania, odsyłając w tym zakresie organ do pełnomocnika. Z kolei pełnomocnik wezwany o wskazanie wysokości płaconych alimentów, wysokości i formy pomocy jaką łożą najbliżsi na utrzymanie A.T., nie ustosunkował się do wezwania..

Organ I instancji zwrócił się również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie zaświadczenia dotyczące wysokości pobranych przez A.T. świadczeń netto i brutto za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r., do Urzędu Gminy o wydanie zaświadczenia o wielkości aktualnie posiadanego gospodarstwa rolnego lub działki, do Referatu Podatków Urzędu Gminy we u o wydanie zaświadczenia o wielkości aktualnie posiadanego gospodarstwa rolnego lub działki na terenie Gminy .

W odpowiedzi Wójt Gminy wskazał, że A.T. posiada udziały w powierzchni użytków rolnych wielkości 2,6469 ha, Urząd Gminy , że A.T. nie figuruje w rejestrach podatkowych, z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił wykaz otrzymywanych przez A.T. świadczeń- renty za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r.

W dniu 16 maja 2017 r. organ I instancji podjął kolejną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, która nie powiodła się.

Następnie organ I instancji poinformował wnioskodawcę o prawie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz prawie składania dodatkowych wyjaśnień.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup opału ze względu na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu i brak współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji.

Powołując się na art 107 ust. 4 u.p.s. organ I instancji wskazał, że nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym datującym się od 31 lipca 2017 r. powołując się w tym zakresie na orzeczenie nr [...]. Na podstawie zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wnioskodawca w okresie od września 2016 r. do lutego 2017 r. pobierał rentę w wysokości 729,91 zł netto, od marca 2017 r. w wysokości 735 zł. Na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...]z dnia 19 października 2016 r., że z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymał kwotę 9000 zł., którą to kwotę na podstawie art 8 ust. 11 u.p.s. podzielił na 12 kolejnych miesięcy otrzymując kwotę 750 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tą decyzję w mocy. Podzielając w całości ustalenia jak i wnioski organu I instancji.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]odmawiającą A.T. (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") przyznania zasiłku okresowego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.’) oraz art 107 ust. 1 i art 107 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s.").

Wnioskiem z dnia 24 października 2016 r. skarżący zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we u o przyznanie między innymi zasiłku okresowego. Wskazał, że przestał być rolnikiem, nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie ma żadnych dochodów przez co jego stan majątkowy pogorszył się.

Po trzykrotnej próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 28 października 2016 r. i 4 listopada 2016 r. i 10 listopada 2016 r, oraz przesłuchaniu w charakterze świadków M.K., G.S., J.K. i K.C., Wójt Gminy zwrócił podanie- postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]. Na podstawie tych dowodów organ I instancji przyjął, że wnioskodawca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, w związku z czym Gmina nie jest właściwa do rozpoznania wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie uchyliło je i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową Gminy ustala się na podstawie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, w przypadku osoby bezdomnej właściwość ustala się na podstawie ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (ust. 2). W sytuacjach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, właściwa jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Kolegium zarzuciło, że organ I instancji nie ustalił i nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem, uznając jednocześnie, że postanowienie organu I instancji jest przedwczesne.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we u dokonał dwóch nieudanych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu nieobecności wnioskodawcy – w dniu 7 i 9 lutego 2017 r. Następnie zawiadomił wnioskodawcę o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 14 lutego 2017 r. wyznaczając termin jego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 24 lutego 2017 r.

Wywiad przeprowadzona w asyście Policji. Wnioskodawca wskazał, że na co dzień nie przebywa pod adresem , z powodu zimna, nie wskazał miejsca swojego zamieszkania.

W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2017 r. zaprzeczył by nie korzystał z w/w mieszkania, a także wskazał, że jest zameldowany na stałe w Gminie .

Kierownik Posterunku Policji we u w odpowiedzi na pismo Wójta Gminy o podanie czy w okresie od 1 października 2016 r. do dnia sporządzenia informacji A.T. zamieszkiwał w G. wskazał, że w/w do miejsca zameldowania przyjeżdżał sporadycznie, w okresie zimowym nigdy nie zostawał na noc, rozpytane osoby oświadczyły, że nie zauważyły, aby A.T. w okresie zimowym odśnieżał okolice budynku jak też ogrzewał dom paliwem stałym.

Wezwany do osobistego stawiennictwa A.T. wskazał, że zamieszkuje w G. i tam prowadzi gospodarstwo domowe, tam też skoncentrowane jest jego życie i tam przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na podstawie wyroku zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz żony. Zawnioskował o udział pełnomocnika w tym postępowaniu. Nie odpowiedział na stawiane pytania w zakresie kosztów utrzymania, odsyłając w tym zakresie organ do pełnomocnika. Z kolei pełnomocnik wezwany o wskazanie wysokości płaconych alimentów, wysokości i formy pomocy jaką łożą najbliżsi na utrzymanie A.T., nie ustosunkował się do wezwania..

Organ I instancji zwrócił się również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie zaświadczenia dotyczące wysokości pobranych przez A.T. świadczeń netto i brutto za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r., do Urzędu Gminy o wydanie zaświadczenia o wielkości aktualnie posiadanego gospodarstwa rolnego lub działki, do Referatu Podatków Urzędu Gminy we u o wydanie zaświadczenia o wielkości aktualnie posiadanego gospodarstwa rolnego lub działki na terenie Gminy .

W odpowiedzi Wójt Gminy wskazał, że A.T. posiada udziały w powierzchni użytków rolnych wielkości 2,6469 ha, Urząd Gminy , że A.T. nie figuruje w rejestrach podatkowych, z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił wykaz otrzymywanych przez A.T. świadczeń- renty za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r.

W dniu 16 maja 2017 r. organ I instancji podjął kolejną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, która nie powiodła się.

Następnie organ I instancji poinformował wnioskodawcę o prawie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz prawie składania dodatkowych wyjaśnień.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w postaci zasiłku okresowego ze względu na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu i brak współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji.

Powołując się na art 107 ust. 4 a u.p.s. organ I instancji wskazał, że nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym datującym się od 31 lipca 2017 r. powołując się w tym zakresie na orzeczenie nr [...]. Na podstawie zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wnioskodawca w okresie od września 2016 r. do lutego 2017 r. pobierał rentę w wysokości 729,91 zł netto, od marca 2017 r. w wysokości 735 zł. Na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr 5484/16 z dnia 19 października 2016 r., że z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymał kwotę 9000 zł., którą to kwotę na podstawie art 8 ust. 11 u.p.s. podzielił na 12 kolejnych miesięcy otrzymując kwotę 750 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tą decyzję w mocy. Podzielając w całości ustalenia, jak i wnioski organu I instancji.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] odmawiającą A.T. dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") przyznania zasiłku stałego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.’) oraz art 107 ust. 1 i art 107 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s.").

Wnioskiem z dnia 24 października 2016 r. skarżący zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie między innymi zasiłku stałego. Wskazał, że przestał być rolnikiem, nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie ma żadnych dochodów przez co jego stan majątkowy pogorszył się.

Po trzykrotnej próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 28 października 2016 r. i 4 listopada 2016 r. i 10 listopada 2016 r, oraz przesłuchaniu w charakterze świadków M.K., G.S., J.K. i K.C., Wójt Gminy zwrócił podanie- postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]. Na podstawie tych dowodów organ I instancji przyjął, że wnioskodawca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, w związku z czym Gmina nie jest właściwa do rozpoznania wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie uchyliło je i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową Gminy ustala się na podstawie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, w przypadku osoby bezdomnej właściwość ustala się na podstawie ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (ust. 2). W sytuacjach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, właściwa jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Kolegium zarzuciło, że organ I instancji nie ustalił i nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem, uznając jednocześnie, że postanowienie organu I instancji jest przedwczesne.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dokonał dwóch nieudanych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu nieobecności wnioskodawcy – w dniu 7 i 9 lutego 2017 r. Następnie zawiadomił wnioskodawcę o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 14 lutego 2017 r. wyznaczając termin jego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 24 lutego 2017 r.

Wywiad przeprowadzona w asyście Policji. Wnioskodawca wskazał, że na co dzień nie przebywa pod adresem , z powodu zimna, nie wskazał miejsca swojego zamieszkania.

W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2017 r. zaprzeczył by nie korzystał z w/w mieszkania, a także wskazał, że jest zameldowany na stałe w Gminie .

Kierownik Posterunku Policji we u w odpowiedzi na pismo Wójta Gminy o podanie czy w okresie od 1 października 2016 r. do dnia sporządzenia informacji A.T. zamieszkiwał w G. wskazał, że w/w do miejsca zameldowania przyjeżdżał sporadycznie, w okresie zimowym nigdy nie zostawał na noc, rozpytane osoby oświadczyły, że nie zauważyły, aby A.T. w okresie zimowym odśnieżał okolice budynku jak też ogrzewał dom paliwem stałym.

Wezwany do osobistego stawiennictwa A.T. wskazał, że zamieszkuje w G. i tam prowadzi gospodarstwo domowe, tam też skoncentrowane jest jego życie i tam przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na podstawie wyroku zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz żony. Zawnioskował o udział pełnomocnika w tym postępowaniu. Nie odpowiedział na stawiane pytania w zakresie kosztów utrzymania, odsyłając w tym zakresie organ do pełnomocnika. Z kolei pełnomocnik wezwany o wskazanie wysokości płaconych alimentów, wysokości i formy pomocy jaką łożą najbliżsi na utrzymanie A.T., nie ustosunkował się do wezwania..

Organ I instancji zwrócił się również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie zaświadczenia dotyczące wysokości pobranych przez A.T. świadczeń netto i brutto za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r., do Urzędu Gminy o wydanie zaświadczenia o wielkości aktualnie posiadanego gospodarstwa rolnego lub działki, do Referatu Podatków Urzędu Gminy we u o wydanie zaświadczenia o wielkości aktualnie posiadanego gospodarstwa rolnego lub działki na terenie Gminy .

W odpowiedzi Wójt Gminy wskazał, że A.T. posiada udziały w powierzchni użytków rolnych wielkości 2,6469 ha, Urząd Gminy , że A.T. nie figuruje w rejestrach podatkowych, z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił wykaz otrzymywanych przez A.T. świadczeń- renty za okres od września 2016 r. do kwietnia 2017 r.

W dniu 16 maja 2017 r. organ I instancji podjął kolejną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, która nie powiodła się.

Następnie organ I instancji poinformował wnioskodawcę o prawie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz prawie składania dodatkowych wyjaśnień.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w postaci zasiłku stałego ze względu na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu i brak współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji.

Powołując się na art 107 ust. 4 a u.p.s. organ I instancji wskazał, że nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym datującym się od 31 lipca 2017 r. powołując się w tym zakresie na orzeczenie nr [...]. Na podstawie zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wnioskodawca w okresie od września 2016 r. do lutego 2017 r. pobierał rentę w wysokości 729,91 zł netto, od marca 2017 r. w wysokości 735 zł. Na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia 19 października 2016 r., że z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymał kwotę 9000 zł., którą to kwotę na podstawie art 8 ust. 11 u.p.s. podzielił na 12 kolejnych miesięcy otrzymując kwotę 750 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tą decyzję w mocy. Podzielając w całości ustalenia, jak i wnioski organu I instancji.

W skardze do Sądu na opisane rozstrzygnięcia SKO skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia:

- art 107 ust. 1, art 107 ust. 1 pkt 4a u.p.s. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że A.T. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ,

- art 10 § 1 w zw. z art 73 § 1 i 77 § 4 K.p.a. i art 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art 106 § 2 P.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości, bezzasadne odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pozbawienia strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie składanych przez skarżącego dokumentów prowadząc do pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw,

- art 138 § 2 K.p.a. i art 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art 145 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia nieważnej decyzji i brak przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia czy skarżący ma prawo przebywać w posesji w G. 115, która jest jego jedynym miejscem zamieszkania.

Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. Sąd połączył sprawy ze skarg A.T. na opisane wyżej decyzje SKO w sprawie odmowy przyznania zasiłku stałego, okresowego i celowego do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje tylko wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a –c P.p.s.a. W sytuacji zaś występowania przesłanek przewidzianych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność takiej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził wskazanych wyżej wad i naruszeń, co skutkowało oddaleniem skarg.

W niniejszej sprawie organy administracji odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku stałego, okresowego i celowego z powodu szeroko pojętego braku współpracy z organami pomocy społecznej.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z przepisu tego wynika kilka warunków, jakie wnioskodawca winien spełnić, aby uzyskać zasiłek stały – wnioskodawca musi być osobą pełnoletnią, niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy oraz musi spełniać tzw. kryterium dochodowe, rozumiane jako osiąganie dochodów poniżej ustawowo określonej granicy, warunkującej przyznanie pomocy społecznej.

Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W takim przypadku zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418,- zł. miesięcznie. O ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany ("zasiłek okresowy przysługuje"), jeżeli tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o pomocy społecznej, to już samo rozstrzygnięcie o wysokości zasiłku okresowego (w ustawowo określonych granicach) oraz o okresie, na jaki jest przyznawany cechuje dyskrecjonalność organu. O tym, w jakim rozmiarze i na jaki okres zasiłek okresowy zostanie przyznany decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 u.p.s.; zgodnie z jego zapisem, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Przyznanie tego świadczenia uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.).

W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (art. 41 u.p.s.).

Nie są to jednak jedyne przesłanki warunkujące przyznanie pomocy społecznej, gdyż u.p.s. zawiera szereg regulacji o charakterze ogólnym, uzależniających udzielenie pomocy od zachowania samych zainteresowanych. Pomoc społeczna jest wszak instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Użyte przez ustawodawcę w przytoczonej regulacji sformułowanie "przezwyciężanie oznacza, że beneficjenci pomocy społecznej winni współdziałać z organami i podejmować próby wyjścia z szeroko pojętej trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna jedynie bowiem wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie trwale wyręcza beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), zaś potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Konkretyzacją opisanej powyżej powinności współdziałania z organami pomocy społecznej jest art. 4 u.p.s., zgodnie z którym "osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.". Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc będzie się ograniczać do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Powinność współdziałania wyznacza określone obowiązki dla świadczeniobiorcy i pracownika socjalnego. Brak należytego współdziałania osoby zainteresowanej z pracownikami pomocy społecznej występuje m.in. wtedy, gdy zainteresowany zajmuje wobec organu pomocy społecznej postawę roszczeniową, odnosi się krytycznie do wszystkich czy też do większości działań organu, poddaje w wątpliwość ich sensowność, żąda wyręczenia go w rozwiązaniu jego problemów. Takie okoliczności mogą powodować odmowę przyznania świadczenia lub wstrzymanie wypłaty świadczeń pieniężnych (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wydanie III. LEX, 2014 – komentarz do art. 4). W art. 11 ust. 2 u.p.s. wymieniono natomiast szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. Okolicznościami takimi są m.in. brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego lub niedotrzymywanie jego postanowień.

W ocenie Sądu podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 1 u.p.s. i art. 107 ust. 4a u.p.s. jest niezasadny.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Niewątpliwie, w przypadku zgłoszenia wniosku o zasiłek celowy, stały i okresowy konieczne jest ustalenie sytuacji życiowej osoby, która się o to świadczenie ubiega. Stosownie do treści art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z art. 107 ust. 1 u.p.s. wynika, że przeprowadzenie tego wywiadu ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy. Oznacza to, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowi swoiste postępowanie dowodowe.

Sporządzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji wymaga współdziałania osoby z organem pomocowym. W świetle art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. W myśl art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Stosownie zaś do treści art. 107 ust. 4a u.p.s. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Wbrew twierdzeniom skargi Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów obu instancji o niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w domu w G. 115, wskazanym przez skarżącego jako jego miejsce zamieszkania.

Organ I instancji podejmował 4 – krotnie bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu w dniach 28 października 2016 r., 4 listopada 2016 r., 7 i 9 lutego 2017 r. bez wcześniejszego zawiadamiania o terminie wizyty skarżącego.

W związku z tym organ zawiadomił skarżącego pismem z dnia 14 lutego 2017 r. o terminie wywiadu w dniu 24 lutego 2017 r. w miejscu jego zamieszkania.

Mimo obecności A.T. w dniu 24 lutego 2017 r. pod adresem nie przeprowadzono wywiadu, a to z uwagi na oświadczenie asystującego w czynnościach Kierownika Posterunku Policji, który poinformował skarżącego konieczności natychmiastowego opuszczenia domu w G., gdyż przebywając tam popełniał wykroczenie – brak respektowania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [....] oraz zmieniającego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...]– na mocy których w dniu 6 października 2016 r. nieruchomość powinna zostać zwrócona K. S., od której bezprawnie nabył ją w 2004 r. Wobec powyższych ustaleń funkcjonariuszy Policji, pracownik socjalny nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego we wskazanym miejscu, tj. w domu w G. 115.

W trakcie czynności A.T. oświadczył, że nie nocuje pod tym adresem, "w tym zimnie", ale mieszka w G., nie podając dokładnego adresu.

Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 27 kwietnia 2017 r. skarżący podkreślił, że zamieszkuje pod adresem . Wyjaśnił, że od 2015 r. nie wykupuje recept. Nie odpowiedział na pytania Kierownika GOPS w przedmiocie uzyskanej od jego pełnomocnika informacji (k. 30), iż nie posiada on środków utrzymania i jest na utrzymaniu osób najbliższych, stanu prawnego nieruchomości w G. 115 i odesłał organ do swojego pełnomocnika.

W związku z powyższym organ zwrócił się do adwokata R. K., pełnomocnika skarżącego pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. przesyłając mu kserokopie protokołu rozprawy z dnia 27 kwietnia 2017 r. i zwracając się z prośba o udzielenie informacji w przedmiocie:

- wysokości alimentów płaconych przez A.T. na rzecz żony,

- wysokości i formy pomocy, jaką łożą najbliżsi na utrzymanie A.T.,

- prawomocności orzeczeń sądów i ważności aktów notarialnych znajdujących się w posiadaniu zarówno organu jak i pełnomocnika, a dotyczących własności domu w G. 115. Pismo to doręczono adresatowi 11 maja 2017 r.

W aktach sprawy zalega także informacja Policji z dnia 4 kwietnia 2017 r. o tym, że A.T. zam. od 1 października 2016 r. do 4 kwietnia 2017 r. nie przebywał na stałe pod adresem zameldowania, przyjeżdżając tam sporadycznie, w okresie zimowym nigdy nie zostawał tam na noc (k. 31).

W dniu 16 maja 2017 r. A.T. był nieobecny pod adresem , co uniemożliwiło przybyłym na miejsce pracownikom GOPS przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Zarzuty skargi o nieprzeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu 24 lutego 2017 r. z powodu stanowiska asystującej Policji wobec dalszego toku postępowania są bezzasadne.

Skarżący nie tłumaczy, dlaczego nie był obecny w dacie kolejnego terminu wywiadu środowiskowego w dniu 16 maja 2017 r. Jego pełnomocnik był poinformowany o możliwości usprawiedliwienia czy tez wyznaczenia kolejnego terminu i miejsca wywiadu w przypadku zaistnienia przeszkody w jego przeprowadzeniu w dniu 16 maja 2017 r. Prawidłowo organy przyjęły, że skarżący bez usprawiedliwienia uchylił się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 4a u.p.s.

Drugą przesłanką odmowy przyznania żądanych świadczeń był brak współpracy z organem pomocy społecznej w rozwiazywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 11 ust. 1 i 2 u.p.a.). Przejawem tegoż braku współpracy było uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 16 maja 2017 r. Zdaniem Sądu prawidłowo organy oceniły twierdzenia skarżącego zawarte we wniosku z dnia 24 października 2016 r., sprecyzowanego przez fachowego pełnomocnika w piśmie z dnia 22 marca 2017 r. (k. 30) o braku środków utrzymania, "nie posiada źródeł utrzymania", "jest na utrzymaniu osób najbliższych", gdy tymczasem jak wynika z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział z dnia 4 maja 2017 r. w okresie od września 2016 r. do lutego 2017 r. pobierał rentę w wysokości 729,91 zł netto, a od marca 2017 r. (po waloryzacji świadczenia) pobiera świadczenie w wysokości 735,74 zł netto. Organy mimo to podjęły próbę ustalenia sytuacji życiowej skarżącego i ustaliły ponadto w tym zakresie, że z treści aktu notarialnego Repertorium A nr 5484/16 z dnia 19 października 2016 r., na który powołuje się skarżący we wniosku z dnia 24 października 2016 r. wynika, że za sprzedaż nieruchomości nim objętych uzyskał kwotę 9 000 zł (§ 3 ust. 1 i § 4 niniejszego aktu).

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z tytułu sprzedaży nieruchomości objętych aktem Repertorium A nr [...] z dnia 19.10.2016 r. w okresie od października 2016 r. do września 2017 r. organy ustaliły, że skarżący posiada Pan dochód w wysokości 750,00 zł miesięcznie.

Zgodnie z treścią art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 634,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy finansowej.

Skarżący jest wprawdzie osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (ustalony stopień niepełnosprawności zgodnie z orzeczeniem nr [...] datuje się od 31.07.2015 r., orzeczenie wydane jest na stałe, symbole niepełnosprawności 05-R i 07-S), jednakże w związku z brakiem współpracy z organem w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej oraz brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a co za tym idzie ustalenia sytuacji osobistej skarżącego, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zaskarżona decyzja jest przedwczesna.

W związku z powyższym organ nie mógł także ustalić, czy zachodzą szczególne okoliczności uprawniające skarżącego do przyznania zasiłku celowego specjalnego.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.s.: "pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości".

Dodać należy, że skarżący posiada dwie dorosłe córki, które w przypadku zaistnienia trudnej sytuacji życiowej są zobowiązane do udzielenia mu pomocy.

Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwoty 634,00 zł.

Zgodnie z treścią art. 38. ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 634,00 zł.

Skarżący jest wprawdzie osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (ustalony stopień niepełnosprawności zgodnie z orzeczeniem nr [...] datuje się od 31.07.2015 r., orzeczenie wydane jest na stałe, symbole niepełnosprawności 05-R i 07-S), jednakże w związku z brakiem współpracy z organem w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej oraz brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a co za tym idzie ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej prawidłowo postanowiono jak w sentencji decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego i stałego.

Organy prawidłowo stwierdziły, że z powodu braku współdziałania skarżącego i jego fachowego pełnomocnika niemożliwe było ustalenie jego sytuacji życiowej i majątkowej. Nie wiadomo czy skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe czy też z żoną, czy córkami. Z odwołania od decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego wspomina o dochodach z gospodarstwa rolnego, którego współwłaścicielem jest skarżący (k. 39), akcentując fakt choroby psychicznej A.T.. Milczy jednak konsekwentnie odnośnie miejsca faktycznego przebywania na stałe swojego mocodawcy. Nie sposób podzielić zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1 i art. 77 § 4 K.p.a. i to w stopniu skutkującym nieważnością postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Skarżący, a następnie jego pełnomocnik byli zawiadamiani o podejmowanych czynnościach, nie mieli ograniczanego dostępu do akt sprawy. Uzasadnienie decyzji wydanych przez organ I instancji jest bardzo szczegółowe, odnosi się do wszystkich czynności podejmowanych w toku sprawy, w tym do przebiegu czynności w dniu 22 lutego 2017 r., jak i przyczyn, dla których ustalenie dokładnie sytuacji skarżącego było niemożliwe. SKO w swoich decyzjach w całości zaakceptowało te ustalenia, jak i dokonaną przez organ I instancji ocenę prawną. Zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. jest chybiony wobec zawiadomienia z dnia 26 maja 2017 r. pełnomocnika skarżącego w trybie art. 10 § 1 K.p.a., doręczonego mu w dniu 20 czerwca 2017r. (k. 47).

Ostatecznie kwestia prawa zamieszkiwania A.T. w G. 115 nie miała wpływu na treść wydanych w sprawie decyzji. Tak sformułowany zarzut naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. był całkowicie bezzasadny.

Skarżący sformułował wobec kontrolowanych decyzji także zarzut naruszenia art. 106 § 2 P.p.s.a. i art. 145 P.p.s.a. co jest całkowicie niezrozumiałe wobec niezastosowania tych przepisów i braku możliwości ich stosowania w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu skargi, organy obu instancji nie naruszył art. 11 ust. 2 u.p.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1308/16).

Bierność postawy skarżącego wobec prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jako kluczowego materiału dowodowego dla oceny przyznania świadczeń z pomocy społecznej (zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s.), prawidłowo zatem została oceniona przez organy orzekające, jako brak zgody na przeprowadzenie tego wywiadu. O ile bowiem organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 K.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, że utrudnianie lub uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Przykładowo w wyroku z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 59/11, zam. w CBOSA, NSA stwierdził, że uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uzasadnia odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W takich okolicznościach organ może nie tylko odmówić pomocy, ale również uchylić wcześniejszą decyzję o przyznaniu świadczenia lub wstrzymać wypłatę pomocy pieniężnej (art. 11 ust. 2 u.p.s.). Podobny pogląd wyrażono w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1308/16, zam. w CBOSA (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2761/17).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi jako bezzasadne.