Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Małgorzata Herman, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 23 maja 2022 r. nr 4/K/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 1 lipca 2022 T. L. (dalej: Skarżący) wniósł do tutejszego Sądu skargę na postanowienie z dnia 23 maja 2022 r. nr 4/K/22 Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach (dalej: Komendant Wojewódzki Policji, organ II instancji) w sprawie utrzymania w mocy postanowienia z 8 marca 2022 r. znak sprawy [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. (dalej: Komendant Miejski Policji, organ I instancji) o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją – rozkazem personalnym nr [...] z dnia 17 czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

Z akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z 4 lutego 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją - rozkazem personalnym nr [...] z 17 czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby w Policji z 15 lipca 2021 r. W jego uzasadnieniu podniósł, że Skarżący nie został skutecznie włączony do postępowania w sprawie ani powiadomiony o jego wszczęciu i prowadzeniu na skutek błędu organu. Tym samym zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do wznowienia postępowania z uwagi na brak udziału w nim Skarżącego bez jej winy. Wiedzę o przyczynie uzasadniającej wznowienie Skarżący uzyskał 13 stycznia 2022 r., w momencie doręczenia mu pisma zawierającego stwierdzenie o doręczeniu zastępczym i innych jego działaniach.

Komendant Miejski Policji pismem z dnia 8 marca 2022 r. poinformował Skarżącego o braku podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.

Od tego pisma Skarżący złożył zażalenie do Komendanta Wojewódzkiego Policji.

Rozpatrując ponownie sprawę Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał stanowisko Komendanta Miejskiego Policji, czemu dał wyraz utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zauważył, że sprawa nie zgodnie z art. 149 § 3 Kpa Komendant Miejski Policji odmówił wznowienia postępowania pismem, a nie w formie postanowienia. W jego ocenie uchybienie to to nie miało jednak wpływu na naruszenie praw Skarżącego

Wnosząc na nie skargę pełnomocnik Skarżącego zarzucił:

1.naruszenie przepisów postępowania, a to art. 8 i art. 9 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że brak stosownych pouczeń w decyzji organu I instancji nie stanowiło istotnego uchybienia i nie miało wpływu na naruszenie praw strony;

2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania;

3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 148 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu;

4.naruszenie przepisów postępowania, a to art. 149 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wydane rozstrzygnięcie w sprawie mimo niezachowania formy postanowienia odpowiada prawu pozostaje wiążące dla skarżącego;

5. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 124 k.p.a. poprzez przyjęcie, że mimo braku elementów składowych pisma Komendanta Miejskiego Policji doręczone skarżącemu pismo stanowi wiążący akt administracyjny;

6. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie postanowienia w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji - rozkazu personalnego nr [...] z dnia 17 czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby z dniem 15 lipca 2021 r., zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego wskazał na szereg uchybień proceduralnych, w szczególności art. 9 k.p.a. poprzez nie zamieszczenie w piśmie Komendanta Miejskiego Policji z 8 marca 2022 r. pouczenia o możliwości złożenia odwołania.

W ocenie Skarżącego w istocie doszło do ograniczenia jego udziału w postępowaniu. Lakoniczne stwierdzenie organu I instancji, że doszło do skutecznego powiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania, bez dokonania jakiejkolwiek oceny tego stanowiska przez organ II instancji jest niewystarczające.

Skarżący zauważył, że organ II instancji w postanowieniu wskazuje, iż wiążąca jest data doręczenia rozkazu personalnego i to od tej daty winno się liczyć 30 dniowy termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym wniosek o wznowienie złożony 4 lutego 2022 r. został złożony po upływie terminu. Tymczasem wznowienie postępowania przysługuje jedynie w przypadku, gdy mamy do czynienia z decyzją ostateczną. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności złożenia odwołania jednocześnie wskazując, że termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania powinien być liczony od 13 stycznia 2022 r., czyli od dnia otrzymania postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności. Skoro bowiem wznowienie przysługuje od decyzji ostatecznych i w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o przyczynie wznowienia, to oczywistym jest, że moment dowiedzenia się o przyczynie wznowienia nastąpił z momentem doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego postanowienia określającego skutek odmowy przywrócenia terminu w postaci niemożności złożenia odwołania oraz pozbawienia strony możliwości dalszej obrony swoich praw. Skoro zatem Skarżący uzyskał wiedzę o przyczynie wznowienia w momencie otrzymania ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, to ten dzień należy przyjąć za wiążący dla wyznaczenia terminu do wniesienia podania o wznowienie. Oznacza to, że składając podanie 4 lutego 2022 r. Skarżący dotrzymał ustawowego terminu.

Skarżący wskazał także uchybienia co do formy aktu administracyjnego wydawanego w postępowaniu na skutek odmowy wznowienia postępowania. Powinno to być postanowienie, na które przysługuje stronie zażalenie, natomiast organ I instancji udzielił "pisemnej odpowiedzi" na wniosek skarżącego.

Niezależnie w dniu 28 lutego 2022 r. do WSA w Gliwicach wpłynęła skarga Skarżącego na postanowienie nr 14/K/21 z 17 grudnia 2021 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji – rozkazu personalnego nr [...] z dnia 17 czerwca 2021 r. Komendanta Miejskiego Policji w C. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji z dniem 15 lipca 2021 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gl 223/22.

Postanowieniem z 29 września 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 580/22 WSA w Gliwicach, w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie odmowy wznowienia postępowania. Sąd uznał bowiem, że rozstrzygnięcie niniejszego postępowania zależy od wyniku postępowania toczącego się przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 223/22. Dopiero gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji stanie się ostateczne i prawomocne, możliwe będzie rozpoznanie skargi na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.

Wyrokiem z 3 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 223/22 w sprawie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wobec takiego stanu sprawy WSA w Gliwicach postanowieniem z 6 lutego 2023 r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana zasadniczo według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1) i postanowienia (pkt 2). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie o żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie z dnia 23 maja 2022 r. nr 4/K/22 Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie utrzymania w mocy postanowienia z 8 marca 2022 r. znak sprawy [...] Komendanta Miejskiego Policji o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją – rozkazem personalnym nr [...] z dnia 17 czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

Podkreślić należy, iż wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.2000; dalej k.p.a.)

Stosownie do art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony.

Zgodnie z art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku jednak złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania.

Na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia tych warunków, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu.

W tym miejscu jednak należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19).

Według art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie (...). Tym samym z części wstępnej art. 145 § 1 k.p.a. wynika wprost, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie poprzez merytoryczne lub niemerytoryczne rozstrzygnięcie tej sprawy. Postępowanie zakończone decyzją nieostateczną nie może zostać wznowione dopóty, dopóki decyzja ta nie stanie się ostateczna. (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 145). Natomiast – o czym stanowi art. 16 § 1 zd.1 k.p.a. - decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin złożenia odwołania i nie został przywrócony w przepisanym trybie, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji) oraz decyzje ostateczne z mocy wyraźnego przepisu prawa materialnego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 16.) Wymaga zaznaczenia, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (por. art. 16 § 1 zd.2 k.p.a.)

Istotne w rozpatrywanej sprawie jest to, że wyrokiem z 3 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 223/22 w sprawie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji WSA w Gliwicach uchylił postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji - rozkazu personalnego nr [...] z dnia 17.06.2021 r. Komendanta Miejskiego Policji w C. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji z dniem 15.07.2021 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Sąd stwierdzając, że skarga zasługuje na uwzględnienie uznał, że zaskarżone postanowienie organu z 17 grudnia 2021 r., odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie może się ostać jako wydane z naruszeniem art. 58 k.p.a.

Oznacza to tym samym, że sprawa ze skargi na odmowę wznowienia postępowania jest przedwczesna. W sprawie nie jest oczywiste, czy zostało ono zakończone decyzją ostateczną. Dopiero dokonanie przez organy wiążących ustaleń w tej kwestii pozwoli na podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.