Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia z siedzibą w P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz Stowarzyszenia z siedzibą w P. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji, decyzją z dnia 30 maja 2024 roku (nr [...]), na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, nakazał inwestorowi D. M. wykonać rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) o wymiarach 972 cm x 367 cm i wysokości 280 cm posadowionego na parceli nr [...] wydzielonej z działki o numerze ewidencyjny [...] położnej przy ul. [...] w L. , gmina [...]

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w sprawie bezspornie mamy do czynienia z obiektem tymczasowym zrealizowanym bez stosownego zgłoszenia lub decyzji o pozwoleniu na budowę. Dla realizacji spornego obiektu budowlanego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Przedmiot postępowania został zrealizowany w 2022 roku. Nie można uznać, iż wobec tego obiektu znajdzie zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w dniu 12 lipca 2024 roku wydane zostało postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, a jego doręczenie miało miejsce w dniu 8 sierpnia 2024 roku. Inwestor nie złożył wniosku o legalizację spornego obiektu, a termin na złożenie tego wniosku upłynął z dniem 10 września 2024 roku.

Stosownie zaś do art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w całości lub w części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizacje w wymaganym terminie.

Stowarzyszenie, właściciel nieruchomości obejmującej działkę nr [...], skorzystało z prawa do odwołania.

Storna zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że inwestor jest dzierżawcą parceli nr [...] wydzielonej z działki stanowiącej własność Stowarzyszenia, w obrębie której prowadzony jest rodzinny ogród działkowy. Sporny obiekt budowlany nie stanowi żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska oraz spełnia wymogi altany działkowej określone w art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.

Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 31 lipca 2025 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ustawie o Rodzinnych ogrodach działkowych jasno i precyzyjnie wskazano rozmiary budynku rekreacyjno-wypoczynkowego i jego funkcję, który zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu sporny obiekt budowlany ze względu na jego wysokość nie spełnia wymogów altany działkowej z art. 2 pkt 9a ustawy o Rodzinnych ogrodach działkowych.

Stowarzyszenie, reprezentowane przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystało z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący zażądali uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie strony skarżącej decyzja została wydana z naruszeniem:

1) art. 2 pkt 5, pkt 9 pkt 9a oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o Rodzinnych ogrodach działkowych poprzez brak ich zastosowania;

2) art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 5 ustawy - Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię, a nade wszystko złamanie zasady literalnej wykładni prawa, poprzez zastosowanie niewłaściwej definicji "obiektu budowlanego", "budynku", "budowli" oraz "tymczasowego obiektu budowlanego";

3) art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że definicja "tymczasowy obiekt budowlany" obejmuje swym zakresem także altany, obiekty gospodarcze niebędącej budynkami oraz uznanie, że wszelkie obiekty budowlane, które nie są budynkami lub obiektami małej architektury należą do tymczasowych obiektów budowlanych;

4) art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie mimo, że organ nie uzasadnił w warstwie faktów, dlaczego uznał obiekt strony za tymczasowy obiekt budowlany, w szczególności, że koła altany są elementem dekoracyjnym, a nie użytkowym, a altana posadowiona jest na bloczkach betonowych;

5) art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w sprawie, co doprowadziło do wybiórczej i nieprawidłowej interpretacji przepisów ustawy Prawo budowlane, w zakresie wyodrębnienia przez ustawodawcę altan działkowych i obiektów gospodarczych jako odrębnego elementu z katalogu definicji objętych tą ustawą;

6) art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez całkowite pominięcie przepisów wskazanych aktów normatywnych i brak uwzględnienia odrębności w obrocie prawnym pojęć altan działkowych, budynków i budowli, podlegające odmiennym warunkom budowlanym i podatkowym;

7) art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 2 pkt 9a ustawy o Rodzinnych ogródkach działkowych poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie altan działkowych jako szczególnego rodzaju obiektów;

8) art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, na skutek błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, a powielonych przez organ II instancji;

9) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie zasady proporcjonalności;

10) art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez danie wiary w całości nierzetelnie i pobieżnie przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu przez organ I instancji;

11) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, przyjęcie ustalenia, że altana posiada koła umożliwiające jej przemieszczanie, chociaż stanowią one element dekoracyjny;

12) art. 138 § 2 w związku z art. 7a i 7b K.p.a. poprzez brak ich zastosowania i w rezultacie brak uchylenia zaskarżonego postanowienia PINB oraz brak przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona.

Na wstępie z całą stanowczością podkreśli należy, że przedmiotem zaskarżenia, a przez to także przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, nie jest rozstrzygnięcie organów administracji publicznej w formie postanowienia, lecz decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z 31 lipca 2025 roku (nr [...]), którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z 30 maja 2024 roku (nr [...]) w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) o wymiarach 972cm x 367cm i wysokości 280cm posadowionego na parceli nr [...] wydzielonej z działki o numerze ewidencyjny [...] położnej przy ul. [...] w L. , gmina [...].

Analiza treści zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do przekonania o konieczności usunięcia jej z obrotu prawnego z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) w związku art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) oraz art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418), co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 145 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

W świetle art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.

W myśli natomiast art. 2 pkt 4 Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073).

Pomiędzy stronami bezsporne pozostaje, że nieruchomość obejmująca działkę nr [...] położną przy ul. [...] w L. stanowi własność Stowarzyszenia. Działka została podzielona na 90 parcel, które są wydzierżawiane z przeznaczeniem pod ogródki działkowe.

Bezsporne pomiędzy tronami pozostaje także i to, że na obszarze wskazanej działki obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia 18 maja 2010 roku w sprawie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg [...].

Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 17 września 2010 roku Nr [...], poz. [...], weszła w życie po 30 dniach od jej ogłoszenia (§ 19 Uchwały), nadal obowiązuje, ale została zmieniona uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia 08 października 2013 roku w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg [...] - dla działek nr ewid. [...], [...] i [...] (Dz. U. Woj. [...]. z dnia 18 listopada 2013 roku poz. [...]).

Zgodnie z § 1 ust. 2 uchwały z dnia 17 września 2010 roku plan obejmuje obszar po północnej stronie [...] o powierzchni około 83 ha, a granicę obszaru objętego planem określa rysunek planu.

W świetle § 3 pkt 1 uchwały na obszarze planu ustalone zostało przeznaczenie terenów pod tereny rolnicze (oznaczone na rysunku planu symbolami 1R i 2R), pod tereny lasów i wód (oznaczone na rysunku planu symbolami 1ZL/WS i 2ZL/WS) oraz pod tereny komunikacji dróg publicznych (oznaczone na rysunku planu symbolami KD-D i KD-Dxs).

W granicach obszaru objętego planem, w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, ustalony został zakaz lokalizacji, między innymi, tymczasowych obiektów budowlanych (§ 4 pkt 1 lit. a uchwały), a w zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, ustalono zakaz lokalizacji budynków (§ 10 pkt 1 uchwały).

Do akt organu I instancji włączony został protokół kontroli robót budowlanych lub obiektu budowlanego z dnia 27 czerwca 2024 roku. Protokół został podpisany przez przeprowadzających kontrolę pracowników PINB dla powiatu [...], oraz przez inwestora.

W treści tego dokumentu stwierdzono, że "Na przedmiotowej nieruchomości na terenie wyodrębnionej parceli nr [...] zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji szkieletowej, ściany i dach wykonane z płyty warstwowej tzw. domek holenderski. Obiekt posiada podwozie i koła. Nie posiada ubezpieczenia komunikacyjnego i rejestracji. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych. Obiekt pełni funkcję rekreacyjną (altana działkowa). Obiekt powstał w 2022 r. Wymiary obiektu wynoszą: 972 cm x 367 cm i wysokości 280 cm".

Przypomnieć zatem należy, że przez altanę działkową należy rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12m2 (art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych).

Z uwagi na powyższe całkowicie niezrozumiałe dla Sądu jest stanowisko organu odwoławczego, który rozpoznał jako nieuzasadnione zarzuty odwołania wskazujące na konieczność przyjęcia ustalenia, że sporny obiekt budowlany spełnia ustawowe przesłanki uznania za altanę działkową w rozumieniu art. 2 pkt 9a ustawy o Rodzinnych ogrodach działkowych, a tym samym wypełnia przesłanki aktualizujące stosowanie w okolicznościach kontrolowanej sprawy art. art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego.

Zgodnie z powołaną powyżej definicją ustawową altana działkowa to wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich.

Skoro pracownicy powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego ustalili wysokość obiektu objętego kontrolą na 280 cm, to oczywiście fałszywe jest twierdzenie organu odwoławczego, że sporny obiekt budowlany "ze względu na wysokość nie stanowi altany działkowej".

Decyzja o nakazie rozbiórki została wydana na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego z uwagi na brak złożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, czyli w ramach postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 48 Prawa budowlanego.

Tymczasem w przypadku przyjęcia stanowiska, że wykonanie spornego obiektu budowlanego jako altany ogrodowej było dopuszczalne bez decyzji o pozwoleniu na budowę oraz bez zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego, w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 51 ust. 1-7 Prawa Budowlanego.

W konsekwencji wydanie ewentualnego nakazu rozbiórki wymagałoby przeprowadzenia oceny co do tego, czy sporny obiekt budowlany został wykonany w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

Na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy w praktyce sprowadzałoby się to do konieczności merytorycznego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania przez pryzmat postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 P.p.s.a.

Na zasądzoną kwotę składają się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w stawce minimalnej (480 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy zobowiązany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego celem rozpoznania i wyeliminowania przyczyn ujawnionych przez Sąd nieprawidłowości, co w ocenie Sądu wymaga w pierwszej kolejności zweryfikowania rzetelności materiału dowodowego włączonego do akt sprawy, a także włączenia do akta sprawy dokumentacji zdjęciowej spornego obiektu budowlanego. Po wykonaniu tych czynności organ dokona ponownej oceny okoliczności kontrolowanej sprawy w odniesieniu do właściwych przepisów prawa materialnego.