Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007r. sprawy ze skargi Dyrektora firmy A w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2007r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją nr [...] z dnia [...]r., Prezydent B. udzielił pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego – kierownicy przy wypływie wody z turbin i na szczególne korzystanie z wody piętrzonej – kanału derywacyjnego Brdy Młyńskiej dla potrzeb M. E. W. ,,K." w zwiększonej ilości i legalizacji urządzenia wodnego –turbiny nr 3 zainstalowanej w M. E. ,,K." na Wyspie Młyńskiej w B. oraz zobowiązał do partycypacji w kosztach utrzymania urządzeń Hydrowęzła Bydgoskiego i rzeki Brdy Młyńskiej.

Udzielając pozwolenia wodnoprawnego ,,M. E. W." (MEW) s.c. J., M., P. K. na szczególne korzystanie z wód Brdy Młyńskiej dla celów energetycznych przez MEW ,,K.", określono parametry rozrządu wody Brdy przy przepływie oraz poziom napełnień, zapewniających odpowiednie NPP. Udzielenie pozwolenia na szczególne korzystanie z wód oraz wykonanie urządzenia wodnego tj. kierownicy uwarunkowano zakresem obowiązków określonych w punkcie V decyzji. W nieprzekraczalnym terminie, do dnia 30 września 2007 r. zobowiązano ,,M. E. W." s.c. J., M., P. K., do:

1. opracowania – aktualizacji instrukcji gospodarowania wodą w Hydrowęźle Bydgoszcz, zawierającej opis sposobu gospodarowania wodą, uwzględniającą nową wielkość poboru wody przez M. E. W. ,,K.".

2. złożenia do organu, który wydał niniejszą decyzję kompletnego wniosku o zatwierdzenie instrukcji gospodarowania wodą. Zastrzeżono przy tym, że do czasu opracowania i zatwierdzenia powyższej instrukcji, gospodarowanie wodą będzie odbywało się zgodnie ze schematem zawartym w decyzji znak: [...] z dnia [...]r. wydanej przez Prezydenta B.

3. wystąpienia do organu wydającego niniejszą decyzję, z wnioskiem o zmianę decyzji znak: [...] z dnia [...]r. wydanej przez Prezydenta B..

W odniesieniu do legalizacji turbiny określono jej parametry, ustalono opłatę legalizacyjną i zobowiązano ,,M.E. W." s.c. J., M., P. K. do uiszczenia opłaty legalizacyjnej, udzielając pozwolenia na czas określony tj. do 31 grudnia 2012 roku, pod warunkiem instalacji wodowskazu i urządzenia do zdalnego monitorowania warunków przepływu wody. Nałożono ponadto na uprawnionego obowiązek wykonywania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania prawidłowego stanu technicznego urządzeń wodnych w Hydrowęźle Bydgoszcz obejmujących: śluzę miejską, jaz ulgowy i jaz farny łącznie z dolnym stanowiskiem MEW ,,K." oraz skarp rzeki Brdy Młyńskiej, polegający na konserwacji oraz remontach, w celu zachowania ich funkcji, a także rozwijania działań zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w wysokości 20 % odnoszonych korzyści, pochodzących wyłącznie z działalności elektrowni wodnej, zlokalizowanej na Wyspie Młyńskiej w B. (a nie z kompleksowej działalności firmy M. E. W. ,,K." s.c.). Ustalono, że uprawniony do końca kwietnia każdorazowo, po roku wykonywania pozwolenia wodnoprawnego, przedstawi Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G. wysokość odniesionych korzyści z działalności elektrowni wodnej, zlokalizowanej na Wyspie Młyńskiej w B., popartych odpowiednimi dowodami i wyliczeniami oraz uzgodni z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w G. sposób realizacji powyższego zobowiązania.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg działań poprzedzających wydanie orzeczenia.

W dniu 14 stycznia 2005 r. ,,M. E. W." s.c. J., M., P. K. wystąpili z wnioskiem o wydanie pozwolenia na szczególne korzystanie z wód rzeki Brdy Młyńskiej w zwiększonej ilości 27,7 m3/s oraz na wykonanie urządzenia wodnego – kierownicy na okres 30 lat, załączając operat wodnoprawny na zwiększony pobór wody, a następnie opinię w zakresie wpływu zwiększonego poboru wody przez M. E. W. ,,K." na obiekty Wyspy Młyńskiej. Wniosek o zwiększone korzystanie z wody motywowany był chęcią maksymalnego wykorzystania posiadanych 5 turbin. Do chwili złożenia wniosku M. E. W. ,,K." działała w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z 20 października 1998 r., obowiązujące do 31 grudnia 2010 r., zezwalające na szczególne korzystanie z wód Brdy Młyńskiej za pomocą Jazu Farnego, w ilości maksymalnej 13 m3/s przy średnim przepływie rzeki 27 m3/s. Do wniosku dołączono decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, a teren na którym projektowano inwestycję wpisany jest do rejestru zabytków pod nazwą ,,Wyspa Młyńska".

Z inicjatywy organu wykonano specjalistyczną ekspertyzę dotyczącą wpływu zwiększonego poboru wody na stan techniczny urządzeń wodnych i środowiska wodnego w Hydrowęźle Bydgoszcz, koryta Brdy Młyńskiej i substancji zabytkowej Wyspy Młyńskiej. Ekspertyza wykazała negatywny wpływ zwiększonego poboru wody na aktualny stan techniczny istniejących urządzeń wodnych i środowiska wodnego ze względu na zwiększającą się prędkość przepływu wód rzeki Brdy Młyńskiej.

W tych okolicznościach Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. złożył wniosek o partycypację w kosztach utrzymania urządzeń Hydrowęzła Bydgoskiego i rzeki Brdy Młyńskiej przez M. E. W. ,,K.".

Mając na uwadze zgromadzone opinie organ odmówił jednak udzielenia pozwolenia na zwiększone korzystanie z wód.

W postępowaniu odwoławczym wnioskodawca przedstawił dokumentację hydrologiczną i opracowania wyników pomiarów geodezyjnych przekrojów poprzecznych rzeki oraz badań próbek gruntu pobranych z koryta rzeki. Złożona dokumentacja była korzystna dla wnioskodawcy.

Organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję z powodów formalnych.

W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organ postanowił powołać biegłego w celu opracowania rozstrzygającej ekspertyzy. Taką ekspertyzę sporządził dr inż. P. K. z Instytutu Zaopatrzenia w Wodę i Budownictwa Wodnego Politechniki Warszawskiej.

Na podstawie wcześniejszych opracowań i analizy wyników obliczeń symulacyjnych uznał, że korzystanie z wód Brdy Młyńskiej przez MEW w zakresie od Q=13,0 m3/s do Q= 22,7 m3/s nie będzie zagrażać stabilności koryta Brdy pod warunkiem utrzymywania napełnień zapewniających odpowiednie NPP Jazu Farnego na wlocie do MEW oraz Śluzy Miejskiej na początku derywacji.

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. (RZGW) i Konserwator zabytków wyrazili zgodę na udzielenie pozwolenia na zwiększone korzystanie z wód Brdy Młyńskiej pod warunkiem partycypacji w kosztach utrzymania urządzeń Hydrowęzła Bydgoskiego oraz utrzymania we właściwym stanie technicznym określonym przez rzeczoznawcę skarp i koryta rzeki oraz Jazu Farnego. RZGW i wnioskodawca nie doszli do porozumienia co do warunków i wysokości partycypacji w kosztach utrzymania. Wnioskodawca zaproponował 20% średnio miesięcznego dochodu osiągniętego z wytwarzania energii elektrycznej w ,,M. E. W." s.c. jako udział w kosztach partycypacji, przy założeniu hipotetycznym, że zysk z produkcji energii elektrycznej stanowi 50 % zysku osiąganego przez całą spółkę cywilną. Propozycja nie została przyjęta przez RZGW.

Organ po analizie zgromadzonego materiału uznał, że zachodzą przesłanki do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Za zasadniczy dowód uznano ekspertyzę rozstrzygającą P. K.. W ten sposób wykazano, ze proponowany zakres korzystania z wód rzeki Brdy nie narusza wymagań ochrony zdrowia, ludzi, środowiska i dóbr wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów, co jest zgodne z art. 125 pkt 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

M. E. W. korzystając z wód rzeki Brdy oraz urządzeń Hydrowęzła Bydgoskiego, powinna partycypować w kosztach utrzymania urządzeń Hydrowęzła. Przyjęto, że podział kosztów utrzymania urządzeń winien być dokonany każdorazowo po roku realizacji pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie faktycznie poniesionych kosztów utrzymania wód i urządzeń wodnych. Świadczenie spółki w związku z odnoszonymi zyskami z korzystania z wód określono na podstawie deklaracji, w wysokości 20% średnio miesięcznego dochodu osiąganego wyłącznie z wytwarzania energii elektrycznej na obiekcie, którego dotyczy pozwolenie wodnoprawne. Organ uznał, że możliwy do przyjęcia jest tylko zysk osiągany przez obiekt, którego dotyczy pozwolenie wodnoprawne.

Od wydanej decyzji odwołanie złożyła M. E. W. s.c., kwestionując terminową legalizację urządzenia wodnego zamiast legalizacji bezterminowej. Wniesiono też o określenie ważności decyzji na okres 20 lat.

Od decyzji odwołał się też RZGW w G. wskazując, że decyzją tą zmieniono normalny poziom piętrzenia na stopniu wodnym (z 35,86 m n.p.m. na 36,10 m n.p.m.), ponadto zmieniono punkt kontroli poziomu piętrzenia (ze śluzy na Jaz Farny), co dodatkowo skutkuje zmianą poziomu piętrzenia na stopniu. Wprowadzenie takich zmian powinno zostać poprzedzone analizą skutków zmiany piętrzenia na koryto i brzegi Brdy Młyńskiej, szlaku żeglowego oraz tereny położone przy rzece. Odwołujący się zakwestionował też określoną wysokość partycypacji w kosztach utrzymania na poziomie 20% odnoszonych korzyści wynikających z działalności MEW. Partycypacja powinna być określona procentem przychodu a nie dochodu.

Decyzją z [...] r. Wojewoda Kujawsko – Pomorski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na podstawie dokonanych ustaleń organ odwoławczy uznał, że przeprowadzone postępowanie administracyjne oraz decyzja Prezydenta B. spełniają wymogi prawa. Powody wydania decyzji na określonych w niej warunkach zostały prawidłowo uzasadnione. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., co do zmian normalnego poziomu piętrzenia na stopniu wodnym oraz punktu kontroli piętrzenia. Skarżący nie zanegował ustaleń i wniosków ekspertyzy dr inż. P. K.. Na str. 11 ekspertyzy zawarto zalecenie aby ,,dążyć do osiągania przepływowych warunków pracy elektrowni, o ile to możliwe, przy podwyższonych, dopuszczalnych rzędnych piętrzenia na stopniu Wodnym Bydgoszcz. Większe napełnienia Brdy Młyńskiej (rzędu NPP Jazu Farnego) powodują zmniejszenie spadków oraz prędkości przepływu wody w korycie o ok. 10% w stosunku do sytuacji, gdy utrzymywana jest rzędna NPP Śluzy Miejskiej". Zdaniem organu zmiana dokonana w decyzji jest zasadna, ponieważ Śluza Miejska i Jaz Ulgowy nie służą do bieżącej regulacji poziomu piętrzenia, odbywa się ono na Jazie Farnym, gdzie całodobowo przebywa personel obsługi urządzeń piętrzących. Określone w zaskarżonej decyzji rzędne piętrzenia nie są ,,planowanymi rzędnymi", lecz rzędnymi piętrzenia utrzymywanymi od kilku lat. Organ również podkreślił, że przez cały okres użytkowania elektrowni wodnej na Wyspie Młyńskiej obowiązywały przepisy rozdziału 7 ustawy Prawo wodne o kontroli gospodarowania wodą. Zgodnie z art. 156 ust. 1 pkt 4 i 5 kontrola obejmuje przestrzeganie warunków ustalonych w decyzjach na podstawie ustawy oraz utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. Na podstawie ust. 2 tego artykułu kontrolę wykonują dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej. W wyniku kontroli stosownie do art. 160 ustawy Prawo wodne dyrektor regionalnego zarządu może wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne lub wystąpić do właściwego organu o wszczęcie postępowania administracyjnego przewidzianego przepisami ustawy. Z powyższego wynika, że skarżący posiadał i w dalszym ciągu posiada szerokie możliwości oddziaływania na użytkowanie wód i urządzeń wodnych oraz winien mieć własne udokumentowane stanowisko bez odwoływania się do kolejnych ekspertyz w ramach prowadzonego od liku lat postępowania, w którym jak i w innych podobnych wyniki ekspertyz są diametralnie różne. Nie ma też, zdaniem organu odwoławczego w chwili obecnej podstaw do kwestionowania ustalonego przez organ I instancji udziału w kosztach utrzymania urządzeń wodnych w wysokości 20 % odnoszonych korzyści, pochodzących wyłącznie z działalności elektrowni wodnej zlokalizowanej na Wyspie Młyńskiej. Art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne traktuje o ustaleniu w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązku ,,wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści". Powołując się na Encyklopedię PWN organ stwierdził, że przychód nie jest korzyścią, która stanowi zysk czyli ,,nadwyżką przychodów nad kosztami jako dodatni wynik finansowy z całokształtu działalności przedsiębiorstwa". Nie ma miarodajnej metody ustalenia w uwarunkowaniach tej elektrowni pracującej w systemie ,,hydrowęzła Bydgoszcz" proporcjonalności odnoszonych korzyści. Brak precyzyjnych ustaleń tej partycypacji, czy też porozumienia co do jej wysokości nie może być powodem odmowy pozwolenia, gdyż podstawy tej odmowy są ściśle określone w przepisach art. 125 pkt 2 i 3 oraz art. 126 pkt 1 ustawy Prawo wodne, a w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Nie uwzględniono również zarzutów z odwołania firmy M. E. W. Odpowiednio długi okres ważności pozwolenia będzie mógł być uzyskany po wykonaniu obowiązków określonych w ust. V zaskarżonej decyzji, a także zainstalowaniu urządzeń pomiarowych, o których mowa w ust. VI.

Na opisaną decyzję skargę złożył Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G., zarzucając niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Zmiana lokalizacji punktu pomiarowego (ze śluzy miejskiej na jaz farny) oddalonych o ok. 1 km wymaga określenia różnicy poziomów wody, wynikającej ze spadku Brdy na tym odcinku. Realna wartość przyrostu poziomu piętrzenia, w stosunku do dotychczas obowiązującego, zostanie zwiększona o ww. różnicę poziomów wody związaną ze zmianą lokalizacji punktu pomiarowego. Analiza skutków zmiany piętrzenia na koryto i brzegi Brdy Młyńskiej nie zawiera obliczenia położenia zwierciadła wody w nowych warunkach piętrzenia przy różnych dopływach wody ze zlewni rzeki Brdy. Brak w niej oceny wpływu podwyższonego piętrzenia na stosunki gruntowo – wodne na obszarze pozostającym pod tym wpływem. Wadą analizy jest też brak odniesienia się do sytuacji związanej z zatrzymaniem MEW w przypadku zaniku zasilania sieci energetycznej.

Skarżący zakwestionował też sposób ustalenia 20% udziału wnioskodawcy w kosztach utrzymania urządzeń Hydrowęzła Bydgoszcz w stosunku do odnoszonych korzyści. Podkreślono również, że zmiana rzędnej piętrzenia wymaga jednoczesnego opracowania nowej instrukcji gospodarowania wodą, która powinna być zatwierdzona w pozwoleniu wodnoprawny (art. 128 ust. 3 Prawa wodnego). Zarzucono też brak pełnomocnictwa dla pracowników organu podpisujących wymienione w skardze pisma.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu działania przez osoby nieuprawnione przed organem I instancji, stwierdzono, ze pisma podpisywał zastępca dyrektora wydziału, a więc osoba która jest umocowana do działania na podstawie posiadanych pełnomocnictw.

Wnioskodawca w piśmie z dnia 5 listopada 2007 r. stwierdził, że M. E. W. zasilana jest z własnego źródła wytwarzającego energię. Ponadto decyzja nie zwiększyła poziomu piętrzenia tylko zwiększyła ilość wody do wykorzystania energetycznego. Poziom piętrzenia reguluje decyzja z [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Analizując pod tym kątem skargę należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta B. w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego narusza przepisy prawa materialnego – ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz reguły procedury w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zasadnicze znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia ma właściwe określenie adresata wydanych decyzji. Zgodnie z art. 29 K.p.a. stronami postępowania są osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Natomiast w myśl art. 30 K.p.a. kryteria zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnej ocenia się wg przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Zdolność prawna to zdolność do tego, by być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego, przy czym podmiotami stosunków cywilnoprawnych są osoby fizyczne i osoby prawne wyposażone w atrybut zdolności prawnej, przyznawanej najczęściej w sposób wyraźny z mocy ustawy. Spółka cywilna będąc jednostką organizacyjną utworzoną zgodnie z przepisami prawa w celu prowadzenia działalności gospodarczej nie została wyposażona w zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań. Zdolność prawna należy do sfery materialno prawnej. Przyznanie spółce cywilnej zdolności prawnej zależy od przepisów materialnoprawnych, natomiast przepisy w tej kwestii stanowią, że spółka cywilna jest jednostką organizacyjną prowadzącą działalność gospodarczą, natomiast podmiotem praw i obowiązków są wspólnicy (art. 860 § 1 kc, 865 kc i 866 kc). Oznacza to, że stroną postępowania nie jest spółka cywilna pod nazwą prowadzonego przedsiębiorstwa lecz prawidłowe jej oznaczenie jako strony wymaga wskazania imion i nazwisk wszystkich wspólników (por. uchwała SN z 31 marca 1993 III CZP 176/92 oraz postanowienie SN z 3 lutego 1995 r. II CRN 157/94, uchwała SN z 26 stycznia 1996 III CZP 111/95). Działalność gospodarcza prowadzona przez spółkę cywilną w formie przedsiębiorstwa pozostaje działalnością samych wspólników.

Na gruncie przepisów administracyjnych wątpliwość może wprowadzać brzmienie art. 27 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ,,jeżeli tytuł wykonawczy dotyczy należności spółki nieposiadającej osobowości prawnej, w tytule wykonawczym podaje się również imiona i nazwiska oraz adresy wspólników". Prima facie mogłoby się wydawać, że istnieją podstawy do określenia podmiotu jako spółki pod występującą w obrocie nazwą. Celem tej regulacji jest jednak zwrócenie uwagi na to, że z istoty stosunku prawnego łączącego wspólników spółki cywilnej, powstaje miedzy nimi współwłasność łączna. Ponadto przepisy proceduralne nie decydują o pozaprocesowych uprawnieniach i obowiązkach stron i nie wpływają na ocenę zdolności prawnej. Tylko wskazanie imion i nazwisk wszystkich wspólników oraz ich adresów zapewnia możliwość prawidłowego nałożenia obowiązku, jego wykonania i egzekwowania.

Ustawodawca nie przyznał spółce cywilnej osobowości prawnej ani nie zmienił odnoszących się do niej przepisów art. 860-876 kc. Jest więc ona nadal zespołem wspólników a zespół ten nie jest wyposażony w osobowość prawną. Podmiotem są tylko wspólnicy.

Jak wskazano w uchwale SN z 26 stycznia 1996 r. III CZP 111/95, spółka prawa cywilnego nie może być jak kupiec rejestrowy pozywana pod nazwą prowadzonego przedsiębiorstwa, co odnosi się wprost do funkcjonowania jej jak podmiotu publicznoprawnego. Wybrana nazwa prowadzonego przez wspólników przedsiębiorstwa nie może być utożsamiana ze spółką.

W decyzjach obu instancji nie podano, że adresatem decyzji są wspólnicy spółki cywilnej. Tego rodzaju wadliwość stanowi istotne naruszenie przepisów proceduralnych.

Pozwolenia wodnoprawne wydawane są w oparciu o przepisy ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.). W świetle dyspozycji przepisu art. 122 ust. 1 pkt 1,3 ustawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na : szczególne korzystanie z wód czy wykonanie urządzeń wodnych.

Zgodnie z przepisem art. 131 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, do którego dołącza się: operat wodnoprawny, decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzję o warunkach zabudowy w przypadku wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego oraz opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym. Do wniosku o wydanie pozwolenia na piętrzenie wód powierzchniowych lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów dołącza się projekt instrukcji gospodarowania wodą, zawierający opis sposobu gospodarowania wodą i zaspakajania wszystkich użytkowników odnoszących korzyści z urządzenia wodnego.

W pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w tym sposób gospodarowania wodą, uwzględniając charakterystyczne rzędne piętrzenia oraz przepływy (art. 128 ustawy). Pozwolenie wodnoprawne wydaje się na czas określony , a w przypadku pozwolenia na szczególne korzystanie z wód na okres nie dłuższy niż 20 lat (art. 127 ust. 1 i 2).

W przypadku naruszenia interesów osób trzecich lub zmiany sposobu użytkowania wód w regionie wodnym organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w drodze decyzji, może nałożyć na zakład posiadający pozwolenie obowiązek

1) wykonania ekspertyzy,

2) opracowania lub aktualizowania instrukcji gospodarowania wodą (art. 133 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).

Analiza wymienionych w art. 133 ust. 1 dokumentów pozwala organowi na zmianę pozwolenia wodnoprawnego przez opracowanie zakresu korzystania z wód lub w przedmiocie obowiązków, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 3 ustawy.

Należy wyraźnie podkreślić, że przepis art. 133 ustawy, odnosi się do podmiotów posiadających już pozwolenie wodnoprawne, które naruszają interesy osób trzecich lub zmieniają sposób użytkowania wód. Zmiana sposobu użytkowania wód mieści się też w pojęciu warunków wykonywania uprawnienia, o którym mowa w art. 128, a naruszenie warunków wykonywania uprawnienia prowadzi do zmiany posiadanego pozwolenia wodnoprawnego.

Oznacza to, że nałożenie obowiązków określonych w art. 133 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy (wykonania ekspertyzy, opracowania lub aktualizacji instrukcji gospodarowania wodą), odnosi skutek tylko co do zakresu uprawnień i obowiązków przyznanych, nałożonych i określonych w uprzednio wydanym na czas określony pozwoleniu wodnoprawnym. Natomiast strona ubiegająca się o wydanie pozwolenia po upływie obowiązywania posiadanego już pozwolenia jest zobowiązana załączyć do wniosku te dokumenty, które są wymagane przy ubieganiu się o nowe pozwolenie, a nie dokumenty, które mogą prowadzić do zmiany poprzedniego pozwolenia. Ekspertyza, opracowanie lub aktualizacja instrukcji gospodarowania wodą, określone w art. 133 mogą wpłynąć wyłącznie na treść obowiązującego pozwolenia do czasu jego wygaśnięcia ( a więc upływu terminu na który udzielono uprawnienia).

W rozpoznawanej sprawie strona wnosiła o udzielenie pozwolenia na 20 lat. Poprzednio wydane pozwolenie traci swoją ważność w 2010 r., zatem nałożenie obowiązku określonego w art. 133 - uaktualnienia instrukcji gospodarowania wodą mogło powodować skutek tylko w odniesieniu do decyzji obowiązującej. Wydane pozwolenie wodnoprawne nie różnicuje tych okresów ani nie zostało poprzedzone zobowiązaniem do spełnienia określonych w ustawie warunków formalnych dla nowego pozwolenia, które miałoby przyznawać uprawnienie po 2010 r.

Decyzja nie określa tez czasokresu obowiązywania pozwolenia dla szczególnego korzystania z wód Brdy Młyńskiej.

W punkcie IV decyzji stwierdzono, że udziela się pozwolenia wodnoprawnego pod warunkiem dopełnienia zobowiązań zawartych w punkcie V decyzji, w nieprzekraczalnym terminie – do 30 września 2007 r. Wśród tych obowiązków jest wskazywany już obowiązek opracowania aktualizacji instrukcji gospodarowania wodą w Hydrowęźle Bydgoszcz i złożenie do organu wniosku o zatwierdzenie instrukcji gospodarowania wodą. Do czasu opracowania i zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą, gospodarowanie wodą będzie odbywało się zgodnie ze schematem zawartym w decyzji z [...] r.

O ile można zaakceptować stanowisko, że niewykonanie nałożonych obowiązków powoduje obowiązywanie dotychczasowej decyzji do czasu jej wygaśnięcia, a także na warunkach wynikających z decyzji z [...]r., o tyle nie można przyjąć, że pozwolenie wodnoprawne na dalszy okres może być skuteczne po spełnieniu warunku. Przepisy ustawy nie przewidują wydania pozwolenia wodnoprawnego pod warunkiem, nawet jeśli nie jest to warunek w rozumieniu przepisów kc, jako zdarzenie przyszłe i niepewne. W decyzji zobowiązano adresata do podjęcia określonych czynności, a więc określonego zachowania się. Zdarzenie przyszłe i niepewne nie jest tożsame z określonym zachowaniem danego podmiotu. Bez względu jednak na to czy chodzi o właściwy warunek czy uzależnienie skuteczności obowiązywania i przyznania uprawnienia decyzją od określonego zachowania się wnioskodawcy, nie może zasługiwać na aprobatę tak udzielone pozwolenie. Organ udziela pozwolenia wodnoprawnego po spełnieniu przez wnioskodawcę określonych w przepisach warunków, nie ma natomiast podstaw do udzielenia pozwolenia bez uprzedniego spełnienia wymagań ustawowych i uzależnienia skuteczności wydanej już pozytywnej dla strony decyzji od wykonania określonych obowiązków. Czym innym oczywiście jest nakazanie wypełnienia określonych obowiązków w czasie obowiązywania decyzji udzielającej pozwolenia. Przepis nie uprawnia do umieszczania w decyzji zastrzeżenia, od którego spełnienia zależne jest przyznanie prawa. Uzależnienie skutku prawnego od warunku czy określonego zachowania może być dodane do treści decyzji, jeżeli ma podstawy w przepisach prawa. Wydanie decyzji administracyjnej musi wiązać się z przyznaniem i wdrożeniem określonych praw lub skutecznym obciążeniem obowiązkami wynikającymi z obowiązujących przepisów.

Kolejnym zagadnieniem jest podnoszony w skardze zarzut niewłaściwego określenia warunków partycypacji M. E. W. w kosztach utrzymania urządzeń wodnych.

Zgodnie z art. 128 ust. 2 pkt 3 prawa wodnego w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści. Organ widział potrzebę ustalenia tego obowiązku, co znajduje uzasadnienie w kontekście wniosków załączonych ekspertyz. Stan techniczny ubezpieczeń brzegowych koryta Brdy Młyńskiej wymaga pilnego remontu. Są to konstrukcje stare, o słabej jakości technologicznej i eksploatowane w trudnych warunkach.

Uczestniczenie w kosztach eksploatacji urządzeń dotyczy faktycznych kosztów. Aby partycypacja mogła być realnie i skutecznie realizowana musi być wykonalna i odpowiednio zabezpieczona. Uzależnienie ponoszenia kosztów od zysku osiąganego przez użytkownika stanowi zabezpieczenie o charakterze niepewnym i potencjalnie prowadzi do ograniczenia lub realnego niewykonania celu jakim jest odpowiednie utrzymanie urządzeń wodnych. Niewłaściwe jest nałożenie obowiązku obarczonego tak dużym ryzykiem. Uzależnienie wysokości partycypacji w kosztach od dochodów wspólników z prowadzonej działalności gospodarczej uniemożliwia wprost pokrycie rzeczywistych, faktycznych kosztów utrzymania urządzeń wodnych. Zadaniem organu jest takie ustalenie obowiązku, który pozwalałby na realne zabezpieczenie kosztów. Niewątpliwie nie jest łatwe ustalenie sposobu partycypacji w kosztach, gdy różni użytkownicy, w różny sposób, w różnym zakresie korzystają z wody, ale nie można uznać za prawidłowe odnoszenie się do zysku z prowadzonej działalności. Koszty utrzymania urządzeń wodnych powstają niezależnie od sukcesu finansowego użytkowników wód. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej ze stratą okazałoby się, że nie ma kto ponosić kosztów utrzymania urządzeń wodnych. Pojęcie ,,korzyści" należy odnosić więc do wielkości, zakresu, sposobu i warunków korzystania z urządzeń wodnych a nie dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej.

Skarżący zarzucił ponadto, że zaskarżoną decyzją co do sposobu wykorzystania wody, zmieniono normalny poziom piętrzenia na stopniu wodnym, a zmiana punktu kontroli poziomu piętrzenia powoduje zmianę piętrzenia na stopniu.

Okoliczności te wymagają wiedzy specjalistycznej. Już w odwołaniu wskazano na ten problem. Organ zignorował ten zarzut stwierdzając, że skarżący nie zakwestionował ustaleń i wniosków ekspertyzy dr inż. P. K.. Trudno natomiast uznać za wystarczające rozprawienie się z tym zarzutem przez przywołany w decyzji fragment ekspertyzy, w którym autor wskazuje tylko na konieczność dążenia do osiągania przepływowych warunków pracy elektrowni, o ile to możliwe przy podwyższonych, dopuszczalnych rzędach piętrzenia na stopniu Wodnym Bydgoszcz. Większe napełnienia Brdy Młyńskiej (rzędu NPP Jazu Farnego), powodują zmniejszenie spadków oraz prędkości przepływu w korycie o ok. 10% w stosunku do sytuacji, gdy utrzymana jest rzędna NPP Śluzy Miejskiej. Zdaniem organu Śluza Miejska i Jaz Ulgowy nie służą do bieżącej regulacji poziomu piętrzenia. Odbywa się ono na Jazie Farnym. Skarżący natomiast z racji przyznanych jemu ustawowo kompetencji kontroluje przestrzeganie warunków ustalonych w decyzjach oraz stan utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. W tych okolicznościach dyrektor RZGW może wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne lub wszcząć odpowiednie postępowanie administracyjne.

W ocenie Sądu przerzucenie na skarżącego skutków wydanej decyzji w przypadku zagrożenia tego typu jest niedopuszczalne. Jeżeli przeniesienie punktu kontroli w inne miejsce zmienia parametry ustalone w zaskarżonej decyzji i może mieć to wpływ na sposób korzystania z wody i warunki eksploatacji znajdujących się tam urządzeń, konieczne jest fachowe wyjaśnienie tej kwestii. Należy bowiem mieć na uwadze, że według ekspertyzy dr inż. P. K. korzystanie z wód Brdy Młyńskiej przez MEW w zakresie od Q=13,0m3/s do Q=22,7 m3/s nie będzie zagrażać stabilności koryta Brdy Młyńskiej pod warunkiem utrzymywania napełnień zapewniających odpowiednie NPP – Jazu Farnego na wlocie do Małej Elektrowni Wodnej oraz Śluzy Miejskiej na początku derywacji. Opinia zatem nie jest bezwarunkowo pozytywna dla przyznania uprawnienia w drodze pozwolenia wodnoprawnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien merytorycznie rozprawić się ze zgłoszonym zarzutem co do zmiany poziomu piętrzenia wskutek zmiany punktu pomiaru, korzystając w razie potrzeby z wiedzy specjalisty w tej dziedzinie. Ponadto powinien prawidłowo zostać określony adresat decyzji przez podanie imion i nazwisk wspólników spółki cywilnej oraz ustalając stopień partycypacji wnioskodawcy w kosztach utrzymania urządzeń wodnych ustalić je w sposób pozwalający na rzeczywiste pokrywanie niezbędnych kosztów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.