Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Grupy Wyborców Gminy Olszewo-Borki (A. B. i inni) na postanowienie Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 17 stycznia 2024 r., nr 13/2024 w przedmiocie podziału na okręgi wyborcze oddala skargę.

Uzasadnienie.

Komisarz Wyborczy w Ostrołęce I, dalej: "Komisarz Wyborczy" lub "Komisarz", postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r., nr 13/2024, na podstawie art. 419 § 2 w związku z art. 419 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r, poz. 2408), dalej: "K.w.", w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 9/24, dokonał podziału Gminy Olszewo-Borki na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

W dniu 22 stycznia 2024 r. Grupa Wyborców Gminy Olszewo-Borki (M. R. M. i inni) wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej także: "NSA". Postanowienie zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie:

1. art. 419 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez brak szczegółowego i przekonującego uzasadnienia (w zasadzie poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia) skarżonego postanowienia, w tym w szczególności, że w sprawie zachodziła prawnie uzasadniona konieczność dokonania zmian granic okręgów wyborczych, innych niż te polegające na wyodrębnieniu dwóch nowych okręgów wyborczych z dotychczasowych okręgów wyborczych nr 4 (Drężewo i Kruki) oraz nr 10 (Białobrzeg Bliższy i Łazy),

2. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 420 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez pominięcie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Komisarza Wyborczego, którego skutkiem jest wydanie skarżonego postanowienia, ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu - wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08.01.2024 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II OKW 9/24, z których to ocen expressis verbis wynika wskazanie, że organ wydając nowe postanowienie w sprawie okręgów wyborczych dokonana tylko takich zmian w zakresie granic okręgów wyborczych, które są konieczne do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a każda zmiana granic okręgów wyborczych, nawet jeżeli dotyczy tylko niewielkich przesunięć pomiędzy sąsiednimi okręgami, musi być szczegółowo uzasadniona z wykazaniem, że jej dokonanie jest konieczne z uwagi na wymóg z art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego lub zajście okoliczności wskazanych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego - czego organ nie uczynił,

3. art. 419 § 1 w związku z art. 421 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez brak ich zastosowania i dokonanie skarżonym postanowieniem w sprawie podziału gminy Olszewo - Borki "nowego" ustalenia granic, "nowego" ustalenia ich numerów oraz "nowego" ustalenia liczby radnych wybieranych w każdym okręgu w sytuacji, kiedy czynności takie w zaistniałym stanie faktycznym nie powinny zostać dokonane,

4. art. 161 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez brak jego zastosowania i dokonanie skarżonym postanowieniem w sprawie podziału gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, "nowe" ustalenie ich numerów oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu w sposób sprzeczny z wiążącymi wytycznymi Państwowej Komisji Wyborczej zawartymi w uchwale nr 17/2023 z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie wytycznych dla komisarzy wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze i podziału gmin na stałe obwody głosowania, w tym w szczególności niezgodnie z pkt 22 i 23 załącznika nr 1, poprzez dokonanie podziału gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, "nowe" ustalenie ich numerów oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu w sytuacji, kiedy nie zaistniała/nie wystąpiła konieczność zmiany granic okręgów wyborczych gminy Olszewo - Borki gdyż nie wystąpiła zmiana w podziale terytorialnym państwa, nie wystąpiła zmiana granic jednostek pomocniczych gminy Olszewo - Borki, nie wystąpiła zmiana liczby mieszkańców gminy, nie wystąpiła zmiana liczby radnych w radzie gminy, nie wystąpiła też zmiana liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych,

5. art. 419 § 2 w związku z art. 419 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż w danej sprawie możliwy jest podział gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, "nowe" ustalenie ich numerów oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu w sytuacji, kiedy nie zaistniała/nie wystąpiła konieczność/zasadność zmiany granic okręgów wyborczych gminy Olszewo - Borki gdyż nie wystąpiła zmiana w podziale terytorialnym państwa, nie wystąpiła zmiana granic jednostek pomocniczych gminy Olszewo - Borki, nie wystąpiła zmiana liczby mieszkańców gminy, nie wystąpiła zmiana liczby radnych w radzie gminy, nie wystąpiła też zmiana liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych,

6. art. 421 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż w danej sprawie możliwy/zasadny jest podział gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, "nowe" ustalenie ich numerów oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu w sytuacji, kiedy nie zaistniała/nie wystąpiła konieczność zmiany granic okręgów wyborczych gminy Olszewo - Borki gdyż nie wystąpiła zmiana w podziale terytorialnym państwa, nie wystąpiła zmiana granic jednostek pomocniczych gminy Olszewo - Borki, nie wystąpiła zmiana liczby mieszkańców gminy, nie wystąpiła zmiana liczby radnych w radzie gminy, nie wystąpiła też zmiana liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych,

7. art. 417 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że podział gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wynika z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa a jednocześnie jest zgodne z zachowaniem jednolitej normy przedstawicielstwa,

8. uchwały nr 17/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie wytycznych dla komisarzy wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze i podziału gmin na stałe obwody głosowania, w tym w szczególności w zakresie pkt 4, 5, 10, 16, 18, 19, 20, 21, 22 i 23 załącznika nr 1, poprzez dokonanie podziału gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, "nowe" ustalenie ich numerów oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu w sytuacji, kiedy nie zaistniała/nie wystąpiła konieczność zmiany granic okręgów wyborczych gminy Olszewo - Borki gdyż nie wystąpiła zmiana w podziale terytorialnym państwa, nie wystąpiła zmiana granic jednostek pomocniczych gminy Olszewo - Borki, nie wystąpiła zmiana liczby mieszkańców gminy, nie wystąpiła zmiana liczby radnych w radzie gminy, nie wystąpiła też zmiana liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.

Skarżąca Grupa wyborców wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2. zasądzenie na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów pełnomocnika przepisanych,

3. na podstawie przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a., dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

a. postanowienia nr 13/2024 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 17 stycznia 2024r., DOS.5242.7.2023, w sprawie dostosowania opisu granic okręgów wyborczych Gminy Olszewo-Borki do stanu faktycznego,

b. uchwały nr 17/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie wytycznych dla komisarzy wyborczych dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze i podziału gmin na stałe obwody głosowania,

c. zarządzenia Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 listopada 2023 r. w sprawie ustalenia liczby radnych wybieranych w wyborach w radcy prawnego według norm 152024 r. na obszarze województwa mazowieckiego do Sejmiku Województwa Mazowieckiego, rad powiatów, rad gmin oraz rad dzielnic miasta stołecznego Warszawy,

d. statystyki ludności gminy Olszewo - Borki wg stanu na dzień 31 marca 2023 r.,

e. statystyki ludności gminy Olszewo - Borki wg stanu na dzień 30 września 2023 r.,

f. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 stycznia 2024r. wydanego w sprawie o sygn. akt II OKW 9/24 wraz z uzasadnieniem - na okoliczności braku istnienia przesłanek dla podziału gminy Olszewo - Borki na "nowe" okręgi wyborcze, "nowe" ustalenie ich granic, "nowe" ustalenie ich numerów oraz "nowe" ustalenie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu, pominięcie przez Komisarza Wyborczego ocen prawnych i wskazań co do postępowania wyrażonego w skarżonym postanowieniu zawartych w orzeczeniu sądu - wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 stycznia 2024r.

Grupa Wyborców wskazała, że przeprowadzenie danych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Komisarz wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odniósł się do zarzutów skargi.

Wskazał, że Gmina Olszewo-Borki składa się z 38 sołectw. Z podzielenia liczby mieszkańców poszczególnych sołectw przez jednolitą normę przedstawicielstwa (720) wynika, że:

1. sołectwo Olszewo-Borki (2,909) powinno zostać podzielone na 3 jednomandatowe okręgi wyborcze;

2. sołectwa Drężewo (0,6333), Kruki (0,758), Nowa Wieś (1,231), Białobrzeg Bliższy (0,508), Łazy (Siarki) ( 0,594), Antonie (1,230), Zabrodzie (1,066) co do zasady mogą samodzielnie tworzyć jednomandatowe okręgi wyborcze;

3. sołectwa Grądzik (0,056), Żebry-Ostrowy (0,165), Stepna-Michałki (0,187), Stepna Stara (0,186), Nakły (0,436), Dobrołęka (0,329), Żebry-Sławki (0,1), Żebry-Perosy (0,138), Żebry-Stara Wieś (0,141), Żebry Żabin (0,056), Żerań Mały (0,159), Żerań Duży (0,047), Grabowo (0,3), Nożewo (0,263), Kordowo (0,387), Zabicie Wielkie (0,216), Rżaniec (0,438), Zabiele-Piliki (0,209), Działyń (Skrzypek) (0,116), Grabin (0,252), Żebry-Wierzchlas (0,123), Żebry- Chudek (0,273), Białobrzeg Dalszy (0,259), Wyszel (0,158), Przystań (0,125), Chojniki (0,272), Grabówek (0,272), Rataje (0,148), Mostowo (Mostówek) (0,241) nie mogą samodzielnie stanowić okręgów wyborczych.

Według Komisarza Wyborczego, układ przestrzenny gminy Olszewo-Borki w powiązaniu z liczbą mieszkańców w poszczególnych sołectwach pozwalał na dokonanie takiego podziału na okręgi wyborcze, który nie będzie prowadził do łączenia sołectw mogących być samodzielnymi okręgami wyborczymi z innymi sołectwami, co stanowiło podstawę zmiany podziału na jakie powołują się skarżący, a jaki wynikał z postanowienia nr 33/2023 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 28 kwietnia 2023 r., który łącząc sołectwa Drężewo i Kruki, Białobrzeg Bliższy i Łazy był niezgodny z wskazanymi wyżej przepisami.

Komisarz stwierdził, że dokonano ponownej analizy sprawy i granic okręgów wyborczych, dochodząc do wniosku, że możliwe jest takie dokonanie podziału, w ramach którego usamodzielnione będą miejscowości Białobrzeg Bliższy, Drężewo, Kruki i Łazy, pozostawiona będzie miejscowość Dobrołęka w dotychczasowym, tj. 6 okręgu wyborczym, a zmiany będą się sprowadzać do podzielenia jedynie okręgu wyborczego nr 11 o jakim mowa w postanowieniu Nr 33/2023 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 28 kwietnia 2023 r.

Zdaniem Komisarza, podział taki był konieczny z uwagi na usamodzielnienie się ww. miejscowości i utworzenie przez nie okręgów wyborczych, a także ograniczoną liczbę mandatów. Skoro spośród 15 mandatów przypadających gminie Olszewo-Borki 3 przypadają sołectwu Olszewo-Borki, a 7 sołectwom uzyskującym samodzielne mandaty, pozostałe 5 mandatów podzielone musi być pomiędzy pozostałe 30 sołectw, czyli dotychczasowe okręgi wyborcze straciły 2 mandaty, które przypadły nowo utworzonym okręgom. Musiało to doprowadzić do zmian w granicach okręgów wyborczych, w przeciwnym wypadku nowo utworzone okręgi musiałyby otrzymać 2 dodatkowe mandaty, których Gmina Olszewo-Borki nie posiada.

Komisarz wskazał, że uwzględniono uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego dowodem jest zmiana proponowanego podziału i ograniczenie zmian do jednego wyłącznie okręgu wyborczego, czyli maksymalnie zminimalizowano zakres zmian wynikających z konieczności wyodrębnienia nowych okręgów wyborczych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie gminy, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 3 dni od daty podania do publicznej wiadomości postanowienia, o którym mowa w art. 419 § 4 K.w.

Postępowanie z takiej skargi jest uregulowane w dalszych normach procesowych przywołanego przepisu art. 420 § 1, z tym, że zgodnie z art. 420 § 3, w zakresie nieuregulowanym w kodeksie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860), dalej: "P.p.s.a.", dotyczące spraw ze skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, z wyłączeniem art. 52 – 55, art. 61 § 2 – 6, art. 90, art. 91 § 2, art. 93, art. 96 – 122, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2 i 3 oraz art. 243 – 262, z tym, że termin, o którym mowa w art. 193 tej ustawy wynosi 5 dni.

Z uwagi na to, że w sprawie został wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2024 r,. sygn. akt II OKW 9/24, na mocy art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę na ponownie wydane postanowienie w tej samej sprawie.

Przed rozważeniem wpływu tego związania na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia przypomnieć należy, że postanowienie Nr 13/2024 Komisarza wyborczego w Ostrołęce I, z dnia 17 stycznia 2024 r., zostało wydane w sprawie podziału Gminy Olszewo-Borki na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

Przepisy szczególne dotyczące wyborów do rad gmin zostały uregulowane w Rozdziale 10 Kodeksu wyborczego. Tworzenie okręgów wyborczych normują przepisy art. 417 § 1-4 K.w. Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy są także przepisy art. 418 § 1 i 2 K.w., określające liczbę radnych wybieranych w okręgu wyborczym.

Natomiast kontrowersyjnego w niniejszej sprawie zagadnienia podziału gminy na okręgi wyborcze dotyczą przepisy art. 417 § 1-5 K.w., przy czym z uwagi na zastrzeżenie zawarte w art. 417 § 1 K.w., istotne są także przepisy art. 421 § 1 i 2 K.w.

Podobnie jak w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z dnia 8 stycznia 2024 r,. sygn. akt II OKW 9/24, zasadnicza część zarzutów skargi sprowadza się do twierdzenia, że w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności wskazanych w art. 421 § 1 K.w., uzasadniająca zmianę granic okręgów.

Przepis ten stanowi, że zmiany granic okręgów wyborczych mogą być dokonywane najpóźniej na 3 miesiące przed upływem kadencji, jeżeli konieczność taka wynika ze zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.

W związku z przytoczoną regulacją Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku stwierdził, że art. 421 § 1 K.w. musi być interpretowany, zgodnie z regułami wykładni systemowej, z uwzględnieniem innych postanowień tego Kodeksu. Wskazał, że w realiach niniejszej sprawy chodzi o art. 417 § 2 K.w. Zauważył, że w art. 421 § 2 K.w. znajduje się pośrednie odesłanie do art. 417 tej ustawy. W art. 421 § 2 K.w. jest mowa o odpowiednim stosowaniu m. in. art. 419 § 2 tej ustawy. Z kolei, w art. 419 § 2 K.w. wskazuje się w szczególności, że podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala komisarz wyborczy według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, z uwzględnieniem art. 417 K.w.

W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 417 § 2 K.w., w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. W świetle art. 417 § 2 K.w., w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym powinno być, co do zasady, sołectwo, jeżeli sołectwo to spełnia wymogi wynikające z jednolitej normy przedstawicielstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nadto, że mówiąc o zachowaniu wymogów wynikających z jednolitej normy przedstawicielstwa należy mieć na uwadze dopuszczalne ustawowe odchylenie w granicach 0,5 – 1,49 (art. 419 § 2 K.w.). W tej mierze powołał się na wyrok NSA z 3 stycznia 2023 r., sygn. akt II OKW 5/23.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zasadność zarzutów skargi wyborczej złożonej przez Grupę Wyborców Gminy Olszewo-Borki.

Ocena ta, jak wynika z art. 153 P.p.s.a., ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Nie mogą być uznane za skuteczne te zarzuty ponownie wniesionej skargi, które byłyby sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w poprzednim wyroku wydanym w tej samej sprawie.

W związku z tym konieczne jest odnotowanie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do zarzutów sformułowanych pod adresem poprzedniego postanowienia Komisarza wyborczego w Ostrołęce I z dnia 22 grudnia 2023 r., nr 160/2023, w przedmiocie podziału Gminy Olszewo-Borki na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie II OKW 9/24, Sąd ocenił, na podstawie analizy akt sprawy, że prawidłowe było ustalenie Komisarza Wyborczego, według którego, podział dokonany na okręgi wyborcze postanowieniem nr 33/2023 Komisarza Wyborczego, z dnia 28 kwietnia 2023 r., był niezgodny z art. 417 § 2 K.w. Naruszenie prawa polegało na połączeniu sołectw Drężewo i Kruki (dawny okręg wyborczy nr 4) oraz Białobrzeg Bliższy i Łazy (dawny okręg wyborczy nr 10).

Tymczasem, jak dalej wywodził Sąd, w myśl art. 417 § 2 w zw. z art. 419 § 2 K.w., każde z tych sołectw powinno stanowić odrębny okręg wyborczy. W odniesieniu do każdego z tych sołectw spełniony jest bowiem warunek jednolitej normy przedstawicielstwa, wynoszącej w Gminie Olszewo-Borki 720, z uwzględnieniem dopuszczalnego ustawowo odchylenia w granicach 0,5 – 1,49. W przypadku sołectwa Drężewo jest to 0,6333, w przypadku sołectwa Kruki jest to 0,758, w przypadku Białobrzegu Bliższego jest to 0,508, zaś w przypadku Łaz jest to 0,594.

Reasumując ten fragment uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny podsumował, że Komisarz Wyborczy był uprawniony do wydania nowego postanowienia w sprawie okręgów wyborczych w Gminie Olszewo-Borki. Zasada sołectwa jako samodzielnego okręgu wyborczego winna być bowiem zrealizowana, pod warunkiem spełnienia wymogów wynikających z jednolitej normy przedstawicielstwa, niezależnie od tego, czy nowoutworzony okręg wyborczy obejmujący tylko jedno sołectwo, w sposób istotny odbiega, jeżeli chodzi o ilość wyborców, od innych okręgów wyborczych na terenie danej gminy.

Na tle tego fragmentu oceny legalności zaskarżonego wówczas postanowienia NSA podkreślił, że kontrola postanowienia Komisarza Wyborczego dokonywana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny pod względem zgodności z prawem (art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dalej: "P.u.s.a." Konieczność oparcia kontroli sądowoadministracyjnej na kryterium legalności skutkuje tym, że Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli postanowienia komisarza wyborczego w trybie art. 420 K.w., nie może dokonywać oceny zaskarżonego postanowienia komisarza wyborczego pod względem słuszności lub celowości. Przytaczając pogląd sformułowany w orzecznictwie (wyrok NSA z 27 grudnia 2023 r., sygn. akt II OKW 2/23), NSA skonstatował, że kryteriami kontroli postanowienia komisarza wyborczego w sprawie okręgów wyborczych nie mogą być takie kategorie jak "interes ogólny mieszkańców" lub "zasady współżycia społecznego". Następnie NSA wyartykułował ocenę prawną, zgodnie z którą, to komisarz wyborczy, a nie Naczelny Sąd Administracyjny, jest organem powołanym do ustalenia podziału na okręgi wyborcze, granic i numerów tych okręgów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu (art. 419 § 2 K.w.). Ingerencja NSA w postanowienie komisarza wyborczego jest możliwa tylko wówczas, jeżeli zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Zdaniem NSA, wyrażonym w poprzednim wyroku, skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na naruszenie art. 419 § 1 K.w., który wyraża zasadę stałości podziału gminy na okręgi wyborcze.

NSA argumentował, że celem tej zasady jest ograniczenie możliwości wpływania na wynik wyborów przez zmianę granic okręgów wyborczych. Nawiązując do zasady zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady równości wyborów (art. 169 ust. Konstytucji RP), NSA stwierdził, że każda zmiana granic okręgów wyborczych musi mieć wyraźną podstawę prawną i w sposób przekonujący wynikać z okoliczności danej sprawy.

Powołując się na orzecznictwo, NSA stwierdził, że w sytuacji wystąpienia przesłanek do zmiany granic okręgów wyborczych, podejmowane środki powinny być proporcjonalne i w największym możliwym stopniu dążyć do zachowania stałości podziału na okręgi wyborcze (por. np. wyrok NSA z 13 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2338/18, oraz wyrok NSA z 27 grudnia 2023 r., sygn. akt II OKW 2/23).

NSA dodał, że z takim stanowiskiem koresponduje pkt 22 oraz pkt 23 ppkt 2 i 3 Wytycznych Państwowej Komisji Wyborczej z 27 marca 2023 r., gdzie wskazuje się, że zmiany w zakresie granic obwodów wyborczych winny być dokonane w minimalnym zakresie, niezbędnym do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Skonstatował, że Wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej nie są co prawda powszechnie obowiązującym źródłem prawa (art. 87 Konstytucji RP) oraz są wiążące wyłącznie dla wskazanych w art. 161 § 1 K.w. podmiotów. Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli postanowienia komisarza wyborczego w trybie art. 420 K.w. jest związany tylko Konstytucją i ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). W szczególności, NSA ma obowiązek uchylenia postanowienia komisarza wyborczego jeżeli jest sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 87 Konstytucji RP), nawet jeżeli byłoby zgodne z wytycznymi PKW. Równocześnie jednak, zdaniem NSA, należy wskazać, że wytyczne PKW stanowią istotny element, który winien być rozważony przez NSA w procesie wykładni i stosowania przepisów prawa wyborczego.

Przenosząc te ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy NSA uznał, że Komisarz Wyborczy był zobowiązany do dokonania zmian w zakresie granic okręgów wyborczych w Gminie Olszewo-Borki z uwagi na naruszenie art. 417 § 2 K.w. w odniesieniu do dotychczasowych okręgów wyborczych nr 4 i 10.

NSA dodał, że utworzenie dwóch nowych okręgów wyborczych może determinować konieczność dokonania zmiany granic innych okręgów wyborczych. Taka konieczność musi jednak wynikać w sposób jednoznaczny z akt sprawy i być przekonująco uzasadniona przez komisarza wyborczego. Realizacja zasady samodzielności sołectwa jako okręgu wyborczego (art. 471 § 2 K.w.), nie może być natomiast wykorzystywana przez komisarza do dokonania, niejako przy okazji, zmian granic okręgów wyborczych, które nie są konieczne dla zrealizowania wspomnianej zasady samodzielności sołectwa. W tym kontekście NSA zauważył, że skarżący w uzasadnieniu skargi (s. 24) podnieśli m. in., że niezrozumiałym jest wyłączenie sołectwa Dobrołęka z okręgu nr 6 i dodanie go w nowym podziale do okręgu nr 7 (tj. dołączenie do miejscowości Grabowo, Kordowo, Nożewo), a także, że niezrozumiałe i nieuzasadnione w żaden sposób są też pozostałe wprowadzone w projekcie zmiany. Tymczasem, ani z zaskarżonego postanowienia, ani z odpowiedzi na skargę, nie wynika, dlaczego dokonano wspomnianej wyżej zmiany granic między okręgiem 6 i 7, podobnie jak nie podano uzasadnienia dokonania przesunięć pomiędzy innymi okręgami. W odpowiedzi na skargę ograniczono się do wskazania, że zaszła konieczność utworzenia nowych okręgów obejmujących pojedyncze sołectwa, które wcześniej tworzyły okręgi wyborcze z innymi sołectwami.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przewidzianej w art. 419 § 1 K.w. zasady stałości podziału gminy na okręgi wyborcze, interpretowanej w świetle zasady pewności prawa oraz zasady proporcjonalności (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), wynika obowiązek szczegółowego i przekonującego uzasadnienia przez komisarza wyborczego, że w sprawie zachodziła prawnie uzasadniona konieczność każdej, nawet niewielkiej, zmiany granic okręgów wyborczych. W realiach niniejszej sprawy obowiązek ten nie został spełniony w odniesieniu do innych zmian, niż te polegające na wyodrębnieniu dwóch nowych okręgów wyborczych z uwagi na niezgodne z prawem połączenie sołectw Drężewo i Kruki oraz Białobrzeg Bliższy i Łazy.

Na zakończenie NSA sformułował wskazania co do dalszego postępowania. Według Sądu, rozpoznając sprawę ponownie Komisarz Wyborczy będzie miał na uwadze powyższe oceny prawne. Z ocen tych wynika, że organ wydając nowe postanowienie w sprawie okręgów wyborczych dokonana tylko takich zmian w zakresie granic okręgów wyborczych, które są konieczne do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Każda zmiana granic okręgów wyborczych, nawet jeżeli dotyczy tylko niewielkich przesunięć pomiędzy sąsiednimi okręgami, musi być szczegółowo uzasadniona z wykazaniem, że jej dokonanie jest konieczne z uwagi na wymóg z art. 417 § 2 K.w. lub zajście okoliczności wskazanych w art. 421 § 1 K.w.

Po określeniu tego stanu procesowego niniejszej sprawy możliwe jest odniesienie się do zarzutów skargi.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 419 § 1 K.w. poprzez brak szczegółowego i przekonującego uzasadnienia (w zasadzie poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia) skarżonego postanowienia, w tym w szczególności, że w sprawie zachodziła prawnie uzasadniona konieczność dokonania zmian granic okręgów wyborczych innych niż te polegające na wyodrębnieniu dwóch nowych okręgów wyborczych z dotychczasowych okręgów wyborczych nr 4 (Drężewo i Kruki) oraz nr 10 (Białobrzeg Bliższy i Łazy),

Po pierwsze, zarzut ten nie jest zasadny w zakresie w jakim odnosi się do wymagań formalnych postanowienia wydawanego na podstawie art. 419 § 4 K.w. Przepisy Kodeksu wyborczego nie nakładają obowiązku uzasadnienia postanowienia komisarza wyborczego w przedmiocie zmiany w podziale gminy na okręgi wyborcze, a z uwagi na fakt, że postanowienia komisarza wyborczego są wiążącymi adresatów publicznoprawnymi aktami o charakterze władczym, których podstawą prawną wydawania są przepisy prawa wyborczego, nie mają do nich zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące rozstrzygnięć organów administracyjnych podejmowanych w toku ogólnego postępowania administracyjnego (patrz: postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 56/24 za J. Zbierankiem [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, S.J.Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, J. Zbieranek "Kodeks wyborczy. Komentarz", wyd. II, Warszawa 2018).

Po drugie, zarzut ten nie jest usprawiedliwiony w aspekcie procesowym w zakresie w jakim podnosi brak uzasadnienia przez Komisarza dokonania zmian będących przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Jak wprost wynika z oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku NSA, uzasadnienie dokonanych zmian może wynikać z akt sprawy oraz z odpowiedzi na skargę. Takie uzasadnienie, abstrahując na razie od jego zasadności, odpowiedź na skargę zawiera, także w spornym zakresie.

Komisarz Wyborczy stwierdził, że mając na uwadze wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonano ponownej analizy sprawy i granic okręgów wyborczych dochodząc do wniosku, że możliwe jest takie dokonanie podziału, w ramach którego usamodzielniono miejscowości Białobrzeg Bliższy, Drężewo, Kruki i Łazy i pozostawiono miejscowość Dobrołęka w dotychczasowym, tj. 6 okręgu wyborczym, sprowadzając zmiany do podzielenia jedynie okręgu wyborczego nr 11 o jakim mowa w postanowieniu Nr 33/2023 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 28 kwietnia 2023 r.

Zdaniem Komisarza, podział taki był konieczny z uwagi na wspomniane już usamodzielnienie się ww. miejscowości i utworzenie przez nie okręgów wyborczych, a także ograniczoną liczbę mandatów. Innymi słowy, skoro spośród 15 mandatów przypadających gminie Olszewo-Borki 3 przypadają sołectwu Olszewo-Borki, a 7 sołectwom uzyskującym samodzielne mandaty, pozostałe 5 mandatów podzielone musi być pomiędzy pozostałe 30 sołectw, czyli dotychczasowe okręgi wyborcze straciły 2 mandaty, które przypadły nowo utworzonym okręgom. Musiało to doprowadzić do zmian w granicach okręgów wyborczych, w przeciwnym wypadku nowo utworzone okręgi musiałyby otrzymać 2 dodatkowe mandaty, których Gmina Olszewo-Borki nie posiada.

Komisarz wskazał, że uwzględniono uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego dowodem jest zmiana proponowanego podziału i ograniczenie zmian do jednego wyłącznie okręgu wyborczego, czyli maksymalnie zminimalizowano zakres zmian wynikających z konieczności wyodrębnienia nowych okręgów wyborczych.

Dodał, że ustawowy czas na dokonanie koniecznych zmian nie pozwolił na nowe konsultacje z przedstawicielami samorządu Gminy Olszewo-Borki, szczególnie, że procedura została wszczęta, pierwsze, a uchylone przez NSA postanowienie Wójtowi Gminy Olszewo-Borki znane, a żadna propozycja podziału odpowiadająca prawu nie została przez przedstawicieli samorządu przedstawiona.

Komisarz zauważył, że nie dokonano tego też w żadnej ze skarg. Podkreślił, że proces tworzenia propozycji podziału jest skomplikowany i składa się z wielu rozmów np. telefonicznych, ale i osobistych z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego. W skład takich rozmów wchodzi także liczna wymiana korespondencji mailowej z pracownikami Delegatury Krajowego Biura Wyborczego. Zauważył, że stanowisko skarżących w żaden sposób nie odnosi się do konieczności wyodrębnienia dwóch nowych okręgów wyborczych i nie przedstawia własnej propozycji zagospodarowania nowej sytuacji.

Jednocześnie podkreślił, że w odniesieniu do podziału wynikającego z postanowienia Nr 13/2024 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 17 stycznia 2024 r. wpłynęło pismo Sołtysa Sołectwa Białobrzeg Bliższy zawierającego uchwałę nr 1/2024 Zebrania Wiejskiego Sołectwa Białobrzeg Bliższy oraz uchwałę nr 1/2024 Zebrania Wiejskiego Sołectwa Łazy-Siarki aprobujących zmiany wynikające z w/w postanowienia dotyczącego podziału Gminy Olszewo-Borki na okręgi.

Przytoczone fragmenty uzasadnienia zawartego w odpowiedzi na skargę pozwalają na ocenę, według której, zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w postanowieniu NSA z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 9/24, a nadto, nie narusza prawa w zakresie w jakim Komisarz wykonał wskazania NSA. Jest zatem obiektywnie uzasadnione.

Podział dokonany na okręgi wyborcze postanowieniem nr 33/2023 Komisarza Wyborczego, z dnia 28 kwietnia 2023 r., był niezgodny z art. 417 § 2 K.w. Naruszenie prawa polegało na połączeniu sołectw Drężewo i Kruki (dawny okręg wyborczy nr 4) oraz Białobrzeg Bliższy i Łazy (dawny okręg wyborczy nr 10).

Każde z tych sołectw, według reguł zawartych w art. 417 § 2 w zw. z art. 419 § 2 K.w., powinno stanowić odrębny okręg wyborczy. W odniesieniu do każdego z tych sołectw spełniony jest bowiem warunek jednolitej normy przedstawicielstwa, wynoszącej w Gminie Olszewo-Borki 720, z uwzględnieniem dopuszczalnego ustawowo odchylenia w granicach 0,5 – 1,49. W przypadku sołectwa Drężewo jest to 0,6333, w przypadku sołectwa Kruki jest to 0,758, w przypadku Białobrzegu Bliższego jest to 0,508, zaś w przypadku Łaz jest to 0,594.

Komisarz Wyborczy był zatem uprawniony do wydania nowego postanowienia w sprawie okręgów wyborczych w Gminie Olszewo-Borki.

Drugim czynnikiem istotnie wpływającym na treść rozstrzygnięcia Komisarza była ilość (15) mandatów przypadających Gminie Olszewo-Borki. Skoro spośród 15 mandatów przypadających gminie Olszewo-Borki, 3 mandaty przypadają sołectwu Olszewo-Borki, a 7 mandatów sołectwom uzyskującym samodzielne mandaty, pozostałe 5 mandatów podzielone musiało być pomiędzy pozostałe 30 sołectw. W konsekwencji, dotychczasowe okręgi wyborcze straciły 2 mandaty, które przypadły nowo utworzonym okręgom. Trafna jest zatem konstatacja Komisarza, że musiało to doprowadzić do zmian w granicach okręgów wyborczych, w przeciwnym wypadku nowo utworzone okręgi musiałyby otrzymać 2 dodatkowe mandaty, których Gmina Olszewo-Borki nie posiada.

Komisarz dostosował się do wskazania NSA, korespondującego z pkt 22 oraz pkt 23 ppkt 2 i 3 wytycznych Państwowej Komisji Wyborczej z 27 marca 2023 r., według którego, zmiany w zakresie granic obwodów wyborczych winny być dokonane w minimalnym zakresie, niezbędnym do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Dokonał ponownej analizy sprawy i granic okręgów wyborczych dochodząc do wniosku, że możliwe jest takie dokonanie podziału, w ramach którego należało usamodzielnić miejscowości Białobrzeg Bliższy, Drężewo, Kruki i Łazy, pozostawić miejscowość Dobrołęka w dotychczasowym, tj. 6 okręgu wyborczym, sprowadzając zmiany do podzielenia jedynie okręgu wyborczego nr 11 o jakim mowa w postanowieniu Nr 33/2023 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I z dnia 28 kwietnia 2023 r.

Pamiętać trzeba, że właśnie "przeniesienie" miejscowości Dobrołęka do okręgu nr 7, zamiast pozostawienia w okręgu nr 6 było, zdaniem NSA w poprzednim wyroku, przykładem nieuzasadnionej zmiany.

Natomiast przypomnieć raz jeszcze trzeba, że w poprzednim wyroku NSA stwierdził, iż Komisarz Wyborczy był niewątpliwie zobowiązany do dokonania zmian w zakresie granic okręgów wyborczych w Gminie Olszewo-Borki z uwagi na naruszenie art. 417 § 2 K.w. w odniesieniu do dotychczasowych okręgów wyborczych nr 4 i 10 (zob. pkt 4.5 powyżej). Utworzenie dwóch nowych okręgów wyborczych mogło, zdaniem NSA, determinować konieczność dokonania zmiany granic innych okręgów wyborczych.

Nawiązując zaś do zarzutów niniejszej skargi konieczne jest nadto spostrzeżenie, że już w poprzednim wyroku Sąd stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy obowiązek ten nie został spełniony w odniesieniu do innych zmian, niż te polegające na wyodrębnieniu dwóch nowych okręgów wyborczych z uwagi na niezgodne z prawem połączenie sołectw Drężewo i Kruki oraz Białobrzeg Bliższy i Łazy.

Również w odniesieniu do skargi wniesionej w niniejszej sprawie należy przypomnieć, w ślad za wyrokiem poprzednio wydanym, że Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli postanowienia komisarza wyborczego w trybie art. 420 K.w., nie może dokonywać oceny zaskarżonego postanowienia komisarza wyborczego pod względem słuszności lub celowości. W orzecznictwie wyjaśniono w szczególności, że kryteriami kontroli postanowienia komisarza wyborczego w sprawie okręgów wyborczych nie mogą być takie kategorie jak "interes ogólny mieszkańców" lub "zasady współżycia społecznego". To komisarz wyborczy, a nie Naczelny Sąd Administracyjny, jest organem powołanym do ustalenia podziału na okręgi wyborcze, granic i numerów tych okręgów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu (art. 419 § 2 K.w.). Ingerencja NSA w postanowienie komisarza wyborczego jest możliwa tylko wówczas, jeżeli zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Nadto, przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują wymogu uwzględniania w podziale na okręgi wyborcze więzi np. historycznych, kulturowych i społecznych łączących poszczególne sołectwa, a także uwzględniania kwestii związanych np. z różnicami w infrastrukturze łączonych w okręg wyborczy sołectw. Zagadnienia te mogą być ewentualnie brane pod uwagę przy dokonywaniu podziału, lecz dopiero po uwzględnieniu regulacji określonych w Kodeksie wyborczym, w szczególności określonych w art. 417-419 (zob. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt II OKW 4/18; postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 56/24).

Niezależnie od powyższych spostrzeżeń odnotować jednak należy, że nie bez znaczenia, dla oceny legalności działania Komisarza, w sytuacji konieczności utworzenia dwóch okręgów wyborczych, w stosunku do stanu dotychczasowego, są realne możliwości pogodzenia interesów wyborców. Wybór Komisarza trudno zaś uznać za dowolny, pamiętając o uwagach poprzedzających związanych z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania oraz argumentacją przedstawioną w odpowiedzi na skargę, że kontestując zmiany granic okręgów wyborczych, skarżący nie podjęli próby skonstruowania alternatywy dla przyjętego rozwiązania. W tej mierze istotne jest również to, że według niepodważonego twierdzenia zawartego w odpowiedzi na skargę, w odniesieniu do podziału wynikającego z postanowienia Nr 13/2024 Komisarza Wyborczego w Ostrołęce I, z dnia 17 stycznia 2024 r., wpłynęło pismo Sołtysa Sołectwa Białobrzeg Bliższy zawierającego uchwałę nr 1/2024 Zebrania Wiejskiego Sołectwa Białobrzeg Bliższy oraz uchwałę nr 1/2024 Zebrania Wiejskiego Sołectwa Łazy-Siarki aprobujących zmiany wynikające z w/w postanowienia dotyczącego podziału Gminy Olszewo-Borki na okręgi wyborcze.

Wiążące jest w niniejszej sprawie stanowisko NSA zajęte w wyroku z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 9/24, według którego, podział dokonany na okręgi wyborcze postanowieniem nr 33/2023 Komisarza Wyborczego z dnia 28 kwietnia 2023 r. był niezgodny z art. 417 § 2 K.w.. Naruszenie prawa polegało na połączeniu sołectw Drężewo i Kruki (dawny okręg wyborczy nr 4) oraz Białobrzeg Bliższy i Łazy (dawny okręg wyborczy nr 10). Tymczasem, w myśl art. 417 § 2 w zw. z art. 419 § 2 K.w., każde z tych sołectw powinno stanowić odrębny okręg wyborczy.

Nadto, przypomnieć należy, że według powołanego orzeczenia NSA, każda zmiana granic okręgów wyborczych, nawet jeżeli dotyczy tylko niewielkich przesunięć pomiędzy sąsiednimi okręgami, musi być szczegółowo uzasadniona z wykazaniem, że jej dokonanie jest konieczne z uwagi na wymóg z art. 417 § 2 K.w. lub zajście okoliczności wskazanych w art. 421 § 1 K.w.

W konsekwencji nie są zasadne zarzuty skargi opierające się na tezie, według której, jedynie okoliczności wskazane w art. 421 § 1 K.w. mogą uzasadniać zmienne granic okręgów wyborczych. Dotyczy to zarzutów oznaczonych w skardze numerami od 5 i 6.

W części powyższa ocena odnosi się także do zarzutu nr 4 i nr 8, jakkolwiek powołanie się na zarzut naruszenia art. 161 § 1 K.w. dotyczy przede wszystkim nieuwzględnienia Wytycznych Państwowej Komisji Wyborczej. W poprzedzających rozważaniach przypomniano stanowisko zajęte przez NSA w poprzednim wyroku, z którego wynika, że Wytyczne mogą stanowić punkt odniesienia przy wykładni norm powszechnie obowiązujących. Niezależnie od tego, w niniejszych rozważaniach powyżej stwierdzono, że Komisarz obecnie uwzględnił wskazanie, według którego, zmiany w zakresie granic obwodów wyborczych winny być dokonane w minimalnym zakresie.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 419 § 2 K.w. (zarzut nr 5) w aspekcie w jakim odnosi się do nierównego rozłożenia siły głosu, w poszczególnych okręgach wyborczych, co zostało bliżej przedstawione w uzasadnieniu skargi, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że obecny podział na okręgi narusza zasadę równości wyborów. Podział ten jest bowiem zgodny z art. 419 § 2 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 421 § 2 K.w., czyli ułamki liczby mandatów jakie wynikają z normy przedstawicielstwa, zostały zaokrąglone zgodnie z określonymi w tych przepisach zasadami. Nawet jeśli wyodrębnione okręgi wyborcze są zróżnicowane pod względem liczby mieszkańców, to ze względu na układ przestrzenny danej gminy nie zawsze jest możliwe dokonanie takiego podziału, by we wszystkich utworzonych okręgach wyborczych liczba mieszkańców była podobna, czy wręcz identyczna. Dokonując podziału gminy na okręgi wyborcze i ustalając ich granice należy kierować się jednolitą normą przedstawicielstwa obliczoną poprzez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, według przywołanych wyżej zasad Kodeksu wyborczego. Kodeks wyborczy nie posługuje się pojęciem "zaniżonej normy przedstawicielstwa". Nawet jeśli w granicach jednej gminy utworzone są okręgi wyborcze o różnych wartościach normy przedstawicielstwa, ale mieszczących się granicach wartości od 0,50 do 1,49, to jest to stan zgodny z prawem (por. wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2362/18; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 21/24).

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 417 § 2 K.w. (zarzut nr 7). Wbrew tezie skarżących, zmiana granic okręgów wyborczych wynika z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Kwestia ta została, jak już stwierdzono, przesądzona w poprzednim orzeczeniu NSA wydanym w niniejszej sprawie. Ustalenia tego nie podważają dokumenty przedłożone przez skarżących z niniejszą skargą.

Zarzut naruszenia art. 419 § 1 i art. 421 § 1 K.w. został podniesiony w aspekcie w jakim przepisy te stanowią normy o charakterze wynikowym. Skoro poprzednie zarzuty merytoryczne nie okazały się usprawiedliwione, nie ma mowy o naruszeniu wskazanych przepisów.

Na zakończenie dodać można, że z wielokrotnie przywoływanych wypowiedzi NSA zawartych w wyroku z dnia 8 stycznia 2024 r. sygn. akt II OKW 9/24, a także z rozważań dotyczących istoty sprawy wynika, że bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę Grupy Wyborców Gminy Olszewo-Borki.