III SA/Po 53/19 - Wyrok

Data orzeczenia	2019-05-08	
Data wpływu	2019-01-18	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Małgorzata Górecka /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska	
Symbol z opisem	6063 Opłaty eksploatacyjne	
Hasła tematyczne	Prawo geologiczne i górnicze	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 2126; art. 139; Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
Dz.U. 2018 nr 0 poz 1302; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity	
Sentencja
Dnia 08 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z naruszeniem koncesji oddala skargę	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...]r. ustalającą skarżącemu opłatę dodatkową za działalność wykonywaną z rażącym naruszeniem warunków koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża [...]w miejscowości [...] na działce nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę w przedmiotowym zakładzie górniczym i wykonano pomiary wybranej przestrzeni wyrobiska eksploatacyjnego złoża Sporządzono protokół , który został podpisany przez stronę bez uwag.

Dane z przeprowadzonej kontroli i dokonane podczas kontroli pomiary wybranej przestrzeni wyrobiska eksploatacyjnego złoża oraz załączona [...] sporządzona przez mierniczego górniczego , która została opracowana po przeanalizowaniu [...]opracowanej w [...] roku i przyjętej zawiadomieniem Starosty z dnia [...]r. stały się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego wobec strony w celu nałożenia przedmiotowej opłaty dodatkowej.

Organ I instancji wydając – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – swoją decyzję w dniu [...]r. oparł się więc na wynikach pomiaru wykonanego w dniu [...] r. oraz na dokumentacji pomiarowej sporządzonej przez organ nadzoru górniczego. Zdaniem organu I instancji w dniu [...] r. zasięg wyrobiska eksploatacyjnego kopalni wykraczał poza granice udokumentowanego złoża.

Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji uznał jej zarzuty za niezasadne.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym albo w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej.

Wydobywanie kopalin może odbywać się wyłącznie ze złoża i tylko w obrębie obszaru górniczego. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji wykazał prawidłowo, że eksploatacja była prowadzona w przedmiotowej sprawie poza wyznaczonym obszarem górniczym. Chodziło o wyeksploatowanie kruszywa naturalnego poniżej rzędnej [...] m n.p.m.

Strona zdaniem organu wiedziała, że dokonuje eksploatacji wykraczającej poza granicę złoża, co wynika z jej stwierdzenia z pisma z dnia [...] r. Zdaniem organu strona nie zachowała chronologii legislacyjnej umożliwiającej wydobywanie poza granice udokumentowania, nie doszło bowiem do "przyrostu" zasobów, a wyrobisko o głębokości ok. [...] m na powierzchni [...]m kw. nie jest metodą rozpoznania złoża.

Skarżący podjął decyzję o wykonaniu [...] do dokumentacji geologicznej przedmiotowego złoża zwiększającego jego pierwotne zasoby geologiczne, jednak decyzja ta zapadła dopiero po dokonanej w [...] r. kontroli. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o zatwierdzenie [...] do [...] jest to jednak odrębne postępowanie zmierzające do zmiany koncesji. Dodatek ten został zatwierdzony decyzją z dnia [...] r. przez organ I instancji.

Organ wskazał ponadto, że pomiaru i obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba z uprawnieniami mierniczymi, a rzetelności pomiarów wyrobiska nie podważyła sama strona.

W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W jej ocenie decyzja nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 kpa. Organ miał naruszyć art. 6, art. 7, art. 7 a, art. 7 b, art. 8 w zw. z art. 81 oraz art. 77 § 1, art. 76 § 1 i art. 80 kpa.

Podniesiono m. in., że skarżący nie podpisał protokołu pokontrolnego. Wnosił do organu II instancji o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, czego organ ten nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w ramach którego zebrano wymagany materiał dowodowy, pozwalający na dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie.

Zasadniczą kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest ocena czy organy prawidłowo ustaliły i oceniły, że skarżący swoją działalnością wydobywczą w sposób rażący naruszył warunki określone w koncesji.

W sprawie organ koncesyjny udzielił skarżącemu decyzją z dnia [...] r. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża [...], udokumentowanego odrębną dokumentacją geologiczną. Koncesja ta została zmieniona na mocy decyzji z dnia [...] r. Koncesja udzielała zgody na wydobywanie kopaliny pospolitej kruszywa naturalnego ze złoża [...] położonego w miejscowości[...] systemem naturalnym odkrywkowym ze złoża [...] udokumentowanym w formie [...]. Koncesja określiła też ile wynosi wielkość zasobów złoża możliwych do wydobycia jak i warunki wydobycia.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie kwestionował, że wydobywając kruszywo naturalne przybrano zasoby złoża[...] , co wykazał w druku [...] (uproszczone zestawienie zmian zasobów złoża- wyjaśnienia skarżącego w piśmie z dnia[...] r. będącym odpowiedzią na zawiadomienie organu o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty dodatkowej). Do swoich wyjaśnień skarżący dołączył [...], w którym wykazał przyrost zasobów w ilości [...] Mg (w późniejszym czasie uznany jako błąd i poprawiony na[...] Mg). Skarżący zarzucał organom to, że uznały jego działanie jako rażące naruszenie warunków określonych w koncesji podczas, gdy prowadzona przez skarżącego w[...] roku eksploatacja w granicy sągu złoża miała jedynie na celu lepsze rozpoznanie złoża.

Otóż podstawą prawną wskazaną przez organ jest art art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017r, poz. 2126, ze zm.) , dalej określaną jako "P.g.g.,". W myśl tego przepisu działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym albo w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej. Biorąc pod uwagę treści wyżej wskazanego przepisu stwierdzić należy, że bezsporność naruszenia warunku koncesji na wydobycie kopalin nie jest wystarczającą przesłanką do uznania rażącego charakteru tego naruszenia. Ustawodawca, bowiem określił, że opłacie dodatkowej podlega działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji, nie zaś jakiekolwiek naruszeniem warunków określonych w koncesji. Zatem o zasadności stwierdzenia, iż doszło do rażącego naruszenia warunków koncesji decydują okoliczności konkretnej sprawy.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący wydobywał kruszywo poza obszarem górniczym . W dniach [...] r. dokonano kontroli przedmiotowego złoża, w trakcie której stwierdzono wydobycie kruszywa niezgodnie z warunkami określonymi w wymaganiach koncesyjnych. Wyliczono, że poniżej rzędnej [...] m n.p.m. wyeksploatowano [...] Mg kruszywa naturalnego.

Wyniki tej kontroli dotyczące parametrów wydobywanego kruszywa oraz jego ilości praktycznie nie zostały podważone w toku prowadzonego postępowania przez stronę skarżącą.

Dnia [...] r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o zatwierdzenie [...] do dokumentacji geologicznej złoża, a decyzją z dnia [...] r. organ zatwierdził ten dodatek do dokumentacji geologicznej z [...] roku.

Zdaniem Sądu organy obu instancji zasadnie wskazały, że opłatę dodatkową wymierza się za rażące naruszenie warunków udzielonej koncesji bowiem działanie skarżącego było świadome.

Każda koncesja wyznacza granice obszaru i terenu górniczego, w ramach którego dany przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopalin. Wyznaczenie tego obszaru następuje przy tym na podstawie dokumentacji geologicznej- to dokumentacji przyjętej zawiadomieniem Starosty z dnia [...]r.

Zgodnie z definicjami określonymi ustawą prawo geologiczne i górnicze , obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny (...) oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji.

Z warunków koncesji wynika, że przedsiębiorca jest zobowiązany do informowania właściwego organu o wszelkich zmianach dotyczących korzystania z tej koncesji.

Wynik kontroli dokonanej w [...] r. potwierdził fakt wydobywania złoża kruszywa naturalnego poniżej udokumentowanego złoża ( maksymalnie do głębokości [...]m ) i było to wydobycie o charakterze celowym.

Zdaniem Sądu organ zasadnie nie przyjął tłumaczenia strony zaprezentowanego w piśmie z dnia [...]r., bowiem nie zachowała ona odpowiedniego trybu postępowania, wymaganego w podobnych okolicznościach. Należało bowiem najpierw sporządzić specjalny dodatek do dokumentacji geologicznej, a dopiero po jego zatwierdzeniu przez właściwy organ strona była uprawniona do eksploatacji złoża na zmienionych warunkach.

Sam skarżący podjął decyzję o wykonaniu dodatku do dokumentacji geologicznej, ale była to decyzja podjęta po dokonaniu kontroli złoża w [...] r. Tymczasem już w [...] r. dokonywano wydobycia złoża niezgodnie z warunkami wskazanymi w udzielonej koncesji.

Co istotne skarżący praktycznie nie kwestionował pomiarów dotyczących ilości kruszywa wydobytego w [...] r. niezgodnie z warunkami koncesyjnymi. Ilość ta została określona przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami. Pomiary wyrobiska wykonane przez inspektorów [...] podczas kontroli zostały , wbrew temu co twierdzi w skardze skarżący, zaakceptowane przez skarżącego i kierownika ruchu zakładu górniczego [...] poprzez podpisanie protokołu z [...]r. bez uwag i ze względu na termin wykonania pomiarów ([...]r.) w istocie jest są miarodajnym pomiarem dla ustaleń ilości wydobytej kopaliny w [...] roku . Nadto, co słusznie stwierdził organ, ilość wydobytej kopaliny poza granicami złoża i obszaru górniczego ([...] Mg) , która wynika z obliczeń wybranej przestrzeni wyrobiska eksploatacyjnego na podstawie pomiaru dokonanego podczas kontroli pozwala stwierdzić, że nie można tu mówić o przyroście zasobów a wyrobisko o głębokości ok. [...] metrów na powierzchni [...] m kw. nie jest metodą rozpoznania złoża, jak twierdzi skarżący w piśmie z[...] r. lecz dowodem na to, że skarżący prowadził świadomą i celową eksploatację wykraczającą poza granice złoża. Definicja ustawowa rozpoznawania złoża jako wykonywanie prac geologicznych na obszarze wstępnie udokumentowanego złoża kopaliny (...) w istocie nie pozwala na uznanie omawianego tu działania skarżącego jako rozpoznanie złoża kopaliny w takim rozumieniu.

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony i dał podstawy do uznania, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do wydobycia kopalin z rażącym naruszeniem warunków koncesji, co obligowało organ do ustalenia opłaty dodatkowej na podstawie art. 139 ust. 1 P.g.g., według zasad określonych w art. 139 ust. 3 P.g.g.

Z przedstawionych powyżej argumentów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018, poz. 1302 ).