Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lipca 2026 r. sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 21 kwietnia 2026 r. nr 9010-2026-000744 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2025 rok oddala skargę.

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 21 kwietnia 2026 r. nr 9010-2026-000744, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Białymstoku z dnia 12 lutego 2026 r. nr 0189-2026-004575 w sprawie przyznania R. Ż. (dalej również jako: "skarżący") płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2025 r.

Organ podał, że w dniu 8 maja 2025 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2025 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności w ramach: podstawowego wsparcia dochodów i płatności redystrybucyjnej do powierzchni 31,93 ha; płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona do powierzchni 5,45 ha; schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematów): rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie następujących praktyk: międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe do powierzchni 25,09 ha, zróżnicowana struktura upraw, grunty wyłączone z produkcji do powierzchni 0,63 ha, uzupełniającej płatności podstawowej do powierzchni 25,72 ha.

Skarżący składał zmiany do ww. wniosku, w tym w dniu 6 października 2025 r. wycofał z podstawowego wsparcia dochodów, uzupełniającej płatności podstawowej, płatności do ekoschematu rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie praktyki zróżnicowana struktura upraw oraz grunty wyłączone z produkcji powierzchnię 0,61 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku wymienioną na wstępie decyzją z dnia 12 lutego 2026 r.: umorzył postępowanie w sprawie powierzchni wycofanej w dniu 6 października 2025 r., odmówił przyznania płatności do ekoschematu rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie praktyki grunty wyłączone z produkcji oraz przyznał skarżącemu podstawowe wsparcie dochodów, płatność związaną do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona, płatności do ekoschematu rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie praktyki międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe, uzupełniającą płatność podstawową zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku,

z kolei płatność redystrybucyjną do powierzchni 30 ha, a płatność do ekoschematu rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie praktyki zróżnicowana struktura upraw organ przyznał skarżącemu w pomniejszonej wysokości.

Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odniesieniu do płatności do ekoschematu rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie praktyki zróżnicowana struktura upraw wskazał, że

rolnikowi, który zgodnie z art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (tekst jednolity: Dz. U.

z 2024 r. poz. 1741 ze zm.), realizuje co najmniej jedną z praktyk służących zwiększeniu sekwestracji i uzyska minimalną liczbę punktów przysługuje płatność do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi. Zgodnie z § 8 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności

w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 493 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie o ekoschematach), w przypadku praktyki, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 4, punkty są przyznawane do powierzchni gruntów ornych. Punkty,

o których mowa w ust. 1, są przyznawane, jeżeli rolnik na gruntach ornych uprawia co najmniej trzy różne uprawy, w tym co najmniej jedną uprawę mającą pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej. Za uprawę uznaje się uprawę, która została określona jako uprawa w przepisach wydanych na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy. Uprawy mające pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej zostały określone w wykazie nr 1 w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

Dyrektor wskazał, że powierzchnia uprawy będąca jedną z trzech upraw

o największej powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie nie może stanowić powierzchni:

1) gruntów ugorowanych;

2) gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności do obszarów

z roślinami miododajnymi albo pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach interwencji, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 7 ustawy;

3) gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym

w ramach interwencji, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 7 ustawy.

Organ wyjaśnił, iż w załączniku nr 2 część II pkt 5 lit. a) rozporządzenia

o ekoschematach określone są wymogi dla praktyki - Zróżnicowana struktura upraw:

a) w strukturze zasiewów na gruntach będących w posiadaniu rolnika, udział:

- uprawy, która zajmuje największą powierzchnie gruntów ornych

w gospodarstwie, nie przekracza 65%,

- najmniejszej uprawy nie może być mniejszy niż 10% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie - w przypadku uprawiania trzech upraw,

- pozostałych upraw łącznie, innych niż dwie największe uprawy, nie może być mniejszy niż 10% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie -

w przypadku uprawiania więcej niż trzech upraw,

- upraw mających pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej wymienionych w wykazie nr 1 w załączniku nr 5 do rozporządzenia stanowi co najmniej 20% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie, przy czym w przypadku mieszanek bobowatych ze zbożami i zboża nie są dominujące w tych mieszankach,

- zbóż wymienionych w wykazie nr 2 w załączniku nr 5 do rozporządzenia nie przekracza 65% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie,

- upraw mających ujemny wpływ na bilans glebowej materii organicznej wymienionych w wykazie nr 3 w załączniku nr 5 do rozporządzenia nie przekracza 30% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie,

b) w przypadku uprawy rzepaku słomę po zbiorze plonu głównego rozdrabnia się i miesza z glebą lub przeoruje.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy, grunty orne oznaczają grunty, na których jest lub może być prowadzona produkcja roślinna, w tym grunty ugorowane, inne niż trwale użytki zielone i uprawy trwale.

Dyrektor wskazał, że powierzchnia deklarowana działek rolnych oznaczonych F, G, J, K, O, P wynosiła 25,11 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 25,08 ha. Po obliczeniu różnic powierzchniowych (0,03 ha) oraz różnic procentowych (0,12 %) organ wskazał, że powierzchnia zatwierdzona do płatności wynosi 25,11 ha. Kierownik BP ARiMR prawidłowo zastosował zatem § 45 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego

w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1186), zgodnie z którym, w przypadku jeżeli różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności obszarowych, a obszarem zatwierdzonym do tych płatności nie przekracza 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do płatności obszarowych i nie przekracza 0,1 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tych płatności służącą do ustalenia wysokości tych płatności uznaje się powierzchnię gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tych płatności

Dalej organ wyjaśnił, że stawka płatności dla praktyki - zróżnicowana struktura upraw na rok 2025 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2025 r. w sprawie stawek płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska za 2025 r. i wynosi 87,52 zł, ale uwzględniając współczynnik zmiany liczby punktów uzyskiwanych za realizację praktyki Zróżnicowana struktura upraw służącej zwiększeniu sekwestracji węgla

w glebie i poprawie zarządzania składnikami odżywczymi stosowany przy ustalaniu wysokości płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi wynosi 0,887902 wynosi 77,70918304 za jeden punkt przyznany za realizację danej praktyki (dla ww. praktyki 233,13 zł/ha).

Mając na uwadze wielkość powierzchni stwierdzonej dla praktyki - Zróżnicowana struktura upraw - uzyskano 75.33 pkt (25,11 ha x 3 pkt). Początkowa kwota płatności wynosi 5 853,83 zł (25,11 ha x 233,13 zł/ha).

Dyrektor stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wymóg dla praktyki - Zróżnicowana struktura upraw - w strukturze zasiewów na gruntach będących

w posiadaniu rolnika, udział uprawy, która zajmuje największą powierzchnię gruntów ornych w gospodarstwie przekracza 65%, co oznacza, że pierwszy wymóg

z załącznika nr 2 część II pkt 5 lit. a do rozporządzenia o ekoschematach nie został spełniony, tj. uprawa główna stanowi 66,27 % gruntów ornych gospodarstwa.

Zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia o ekoschematach, określającym wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności w ramach ekoschematów, (l.p. 23) - w przypadku gdy, udział uprawy, która zajmuje największa powierzchnie gruntów ornych w gospodarstwie przekracza 65% o nie więcej niż 5% - współczynnik dotkliwości uchybienia wynosi 10%, współczynnik trwałości uchybienia wynosi 2, a iloczyn współczynnika dotkliwości i współczynnika trwałości uchybienia równa się 20%.

Obszar uchybienia wynosi 25,11 ha tj. 100% powierzchni gruntów ornych gospodarstwa czyli kwota iloczynu dla pkt 2 wynosi: 5.853,83 zł x 100% = 5.853,83 zł

Organ przedstawił obliczenie wysokości kary zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia o ekoschematach: 20% x (5 853,83 zł x 100%) = 1.170,77 zł.

Badając spełnienie kolejnych wymogów z załącznika nr 2 część II pkt 5 lit. a) do rozporządzenia o ekoschematach, ustalono, że udział zbóż w strukturze zasiewów przekracza 65%.

Zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia o ekoschematach, określającym wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności w ramach ekoschematów, (l.p. 29) - w przypadku gdy, udział zbóż w strukturze zasiewów przekracza 65% o nie więcej niż 5% - współczynnik dotkliwości uchybienia wynosi 10%, współczynnik trwałości uchybienia wynosi 2, a iloczyn współczynnika dotkliwości i współczynnika trwałości uchybienia równa się 20%.

Obszar uchybienia wynosi 25,11 ha, tj. 100% powierzchni gruntów ornych gospodarstwa czyli kwota iloczynu dla pkt 2 wynosi: 5 853,83 zł x 100% = 5853,83 zł

Organ przedstawił obliczenie wysokości kary zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia o ekoschematach: 20% x (5 853,83 zł x 100%) = 1.170,77 zł.

Kwota nałożonych kar administracyjnych z tytułu nieprzestrzegania wymogów do ekoschematu wynosi 2.341,54 zł. Kwota przyznanej płatności do praktyki - zróżnicowana struktura upraw po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła 3.512,29 zł.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem praktyki jest zróżnicowanie struktury upraw przy jednoczesnym ograniczeniu udziału zbóż do 65%. Uprawa główna niezależnie od tego jaka roślina się na niej znajduje nie może przekraczać 65%. Fakt, iż nieprawidłowość w realizacji wymogów dotyczy tej samej działki nie zmienia tego, że są to dwa wymogi, które w rozpatrywanej sprawie nie zostały przez skarżącego spełnione.

Zdaniem organu II instancji skarżący nie dowiódł w sposób przekonujący, że nie jest winny niewypełnienia obowiązków, o których mowa w art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia

2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187). Strona jako beneficjent ubiegający się o przyznanie płatności, ponosi odpowiedzialność za treść złożonego wniosku oraz skutki wynikające z ewentualnych nieprawidłowości. Niewątpliwe o strukturze upraw decydował skarżący.

Zdaniem organu bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność posiadania przez skarżącego zagajnika brzozowego. Praktyka zróżnicowana struktura uprawa dotyczy tylko gruntów ornych a powołany zagajnik brzozowy nie jest gruntem ornym, lecz uprawą trwałą.

Dyrektor wyjaśnił też, że wymogi ustanowione przez ustawodawcę

w załączniku nr 2 część II pkt 5 lit. a) rozporządzenia dotyczące ograniczeń lub nakazów w strukturze zasiewów w zakresie udziałów poszczególnych upraw odnoszą się do całej powierzchni posiadanych gruntów ornych gospodarstwa z tych też względów procentowy stosunek powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danej płatności w ramach ekoschematów lub płatności w ramach danej praktyki lub danego wariantu wynosi 100 % powierzchni gruntów ornych gospodarstwa.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucił błędne naliczenie kary, niezgodne z obowiązującymi przepisami. Zdaniem skarżącego nieprawidłowo przyjęto 100% obszaru uchybienia. Skarżący wskazał, że na 65% powierzchni miał prawidłową uprawę, przekroczył ją o 1,27% czyli o 0,3 ha. I to ta powierzchnia powinna być powierzchnią uchybienia. Prawidłowe obliczenie tego składnika iloczynu powinno wynosić: 0,3ha/25,11 ha =1,2 (wyrażone w procentach). Po podstawieniu do wzoru zastosowanego przez Agencje kara powinna wynosić 14zł. Ponieważ błędy były dwa (przekroczona największa uprawa oraz przekroczona uprawa zbóż) skarżący wniósł o zmianę kary na 28 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dyrektor wskazał, że skarżący błędnie przyjmuje, że obszar uchybienia wynosi 0,3 ha, podczas gdy

w rzeczywistości wynosi on 25,11 ha (całość gruntów ornych w gospodarstwie).

W ocenie Dyrektora skarżący błędnie utożsamia pojęcie "procentowy stosunek powierzchni obszaru, na którym stwierdzono uchybienie" z fizyczną powierzchnią przekroczenia wyrażoną w hektarach, podczas gdy w przypadku wymogów strukturalnych i proporcjonalnych odnosi się ono do całości gruntów ornych

w gospodarstwie. Poza tym organ zauważył, że wyliczenie skarżącego prowadziłoby do sytuacji, w której kara za niespełnienie wymogów strukturalnych byłaby symboliczna i nie stanowiłaby skutecznej sankcji, co byłoby sprzeczne z celem

i charakterem wymogów dla praktyki zróżnicowana struktura upraw.

Podczas rozprawy w dniu 3 lipca 2026 r. skarżący powołał się na art. 85 ust. 3 rozporządzenia nr 2021/2116 wskazując na jego pominięcie przez organy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem sądu organy prawidłowo obliczyły wysokość kary pomniejszającej przyznaną skarżącemu płatność do praktyki zróżnicowana struktura upraw.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy o Planie Strategicznym, grunty orne oznaczają grunty, na których jest lub może być prowadzona produkcja roślinna, w tym grunty ugorowane, inne niż trwałe użytki zielone i uprawy trwale. W gospodarstwie skarżącego grunty orne obejmowały łącznie 25,08 ha (powierzchnia stwierdzona przez organ), na których realizowano uprawy: żyta ozimego 16,62 ha (66,27%), łubinu wąskolistnego na nasiona 5,45 ha (21,73%) i gryki zwyczajnej 3,01 ha (12,00%).

Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie spełnił dwóch wymogów określonych

w załączniku nr 2 część II pkt 5 lit. a) rozporządzenia o ekoschematach, tzn. wymogu ograniczenia udziału uprawy zajmującej największą powierzchnię gruntów ornych do maksymalnie 65% (żyto ozime stanowiło 66,27%) oraz wymogu ograniczenia udziału zbóż w strukturze zasiewów do maksymalnie 65% (zboża stanowiły 66,27%). Fakt niedotrzymania tych wymogów skarżący przyznał w skardze.

Główną oś sporu stanowi interpretacja § 29 ust. 1 rozporządzenia

o ekoschematach. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów dla poszczególnych płatności, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a, b, f oraz g, określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, wysokość kary w części dotyczącej danej płatności w ramach ekoschematów lub płatności w ramach danej praktyki lub danego wariantu stanowi iloczyn:

1) iloczynu:

a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i

b) współczynnika trwałości danego uchybienia

- które są określone w załączniku nr 6 do rozporządzenia, oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

a) wysokości danej płatności w ramach ekoschematów lub płatności

w ramach danej praktyki lub danego wariantu, jaka przysługiwałaby, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz

b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danej płatności w ramach ekoschematów lub płatności w ramach danej praktyki lub danego wariantu.

Skarżący jest zdania, że obszar uchybienia powinien być wyznaczony nie jako całość gruntów ornych objętych praktyką, lecz jako fizyczna powierzchnia przekroczenia, wynosząca jak wskazuje 0,3 ha (tj. 1,27% powierzchni 25,11 ha). Na tej podstawie skarżący wylicza, że kara dla każdego z dwóch naruszeń powinna wynosić 14 zł, a łącznie - 28 zł.

Organ z kolei stwierdza w zaskarżonej decyzji, że wymogi ustanowione przez ustawodawcę w załączniku nr 2 część II pkt 5 lit. a) rozporządzenia

o ekoschematach dotyczące ograniczeń lub nakazów w strukturze zasiewów

w zakresie udziałów poszczególnych upraw odnoszą się do całej powierzchni posiadanych gruntów ornych gospodarstwa z tych też względów procentowy stosunek powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danej płatności w ramach ekoschematów lub płatności w ramach danej praktyki lub danego wariantu wynosi 100 % powierzchni gruntów ornych gospodarstwa.

Zdaniem sądu rację należy przyznać organowi.

Przede wszystkim sąd zgadza się z Dyrektorem, który w odpowiedzi na skargę wskazał, że skarżący błędnie utożsamia pojęcie "powierzchni obszaru, na którym stwierdzono uchybienie" z § 29 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia

o ekoschematach, z fizyczną powierzchnią przekroczenia. Zaproponowana przez skarżącego interpretacja jest sprzeczna z literalnym brzmieniem tego przepisu oraz

z celem i charakterem wymogów dla praktyki zróżnicowana struktura upraw.

Naruszenie normy procentowej jest uchybieniem dotyczącym całej struktury zasiewów w gospodarstwie, a nie wyodrębnionej fizycznie powierzchni 0,3 ha. Nie można wskazać konkretnej działki rolnej ani konkretnej części działki, na której ten wymóg byłby przestrzegany, a na innej - naruszany. Wymóg ten dotyczy całości gruntów ornych w gospodarstwie i jest spełniony lub niespełniony w odniesieniu do całego gospodarstwa. Słusznie podnosi organ, że w przypadku wymogów

o charakterze strukturalnym i proporcjonalnym, odnoszących się do całej struktury zasiewów w gospodarstwie, "obszarem, na którym stwierdzono uchybienie" jest całość gruntów ornych w gospodarstwie, na których powinny być przestrzegane wskazane wymogi. Celem praktyki zróżnicowana struktura upraw jest zwiększenie różnorodności upraw w gospodarstwie, co ma pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej, zmniejsza ryzyko erozji gleby, poprawia jej strukturę oraz ogranicza presję szkodników i chorób roślin. Wymóg ograniczenia udziału uprawy głównej do maksymalnie 65% oraz ograniczenia udziału zbóż do maksymalnie 65% ma na celu zapewnienie, że w gospodarstwie będzie realizowana odpowiednio zróżnicowana struktura upraw, a nie monokultura lub dominacja jednej uprawy. Gdyby przyjąć interpretację skarżącego, zgodnie z którą kara byłaby obliczana wyłącznie w odniesieniu do fizycznej powierzchni przekroczenia, to w przypadku niewielkich przekroczeń limitu kara byłaby symboliczna i nie stanowiłaby skutecznej sankcji za niespełnienie wymogów, co byłoby sprzeczna z celem przepisów, którym jest zapewnienie rzeczywistego zróżnicowania struktury upraw w gospodarstwie.

Ponadto organ trafnie podkreślił, że interpretacja skarżącego prowadziłaby do sytuacji, w której wysokość kary zależałaby nie od stopnia naruszenia wymogów (wyrażonego w punktach procentowych przekroczenia), lecz od wielkości gospodarstwa. W dużych gospodarstwach, gdzie przekroczenie limitu o 1-2 punkty procentowe oznaczałoby większą fizyczną powierzchnię przekroczenia, kara byłaby wyższa niż w małych gospodarstwach, gdzie to samo przekroczenie procentowe oznaczałoby mniejszą fizyczną powierzchnię. Taka sytuacja byłaby sprzeczna

z zasadą równego traktowania beneficjentów oraz z celem przepisów, którym jest zapewnienie zróżnicowania struktury upraw niezależnie od wielkości gospodarstwa.

Słuszne jest zatem stanowisko organu, zgodnie z którym obszar uchybienia

w rozpatrywanym przypadku wynosi 25,11 ha (tj. 100% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie). Jest to również obszar, na którym powinny być przestrzegane wymogi dla praktyki zróżnicowana struktura upraw. Procentowy stosunek tych wielkości wynosi zatem 100%. Obliczając wysokość kary organ należycie zastosował § 29 ust. 1 rozporządzenia. Wynik tych obliczeń jest prawidłowy.

Organ trafnie również wskazał, że każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny wymóg, niezależnie uregulowany w załączniku nr 2 część II pkt 5 lit. a) do rozporządzenia o ekoschematach, zatem prawidłowe było nałożenie dwóch odrębnych kar. Fakt, iż oba naruszenia (które potwierdza skarżący) wynikają z tej samej uprawy (żyta ozimego) nie oznacza, że istnieją podstawy do nałożenia tylko jednej kary. Każdy ze wspomnianych wymogów ma odrębny cel środowiskowy. Wymóg ograniczenia udziału uprawy zajmującej największą powierzchnię ma na celu zapewnienie, że w gospodarstwie będzie realizowana odpowiednio zróżnicowana struktura upraw, a nie monokultura lub dominacja jednej uprawy. Wymóg ten dotyczy każdej uprawy, niezależnie od jej rodzaju - może to być zboże, roślina strączkowa, roślina okopowa czy inna uprawa. Wymóg ograniczenia udziału zbóż w strukturze zasiewów ma z kolei na celu zapewnienie, że w gospodarstwie będzie realizowana odpowiednia rotacja upraw, w tym uprawy roślin innych niż zboża (np. roślin strączkowych, okopowych, oleistych), które mają pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej oraz na strukturę gleby. Wymóg ten dotyczy wyłącznie zbóż wymienionych w wykazie nr 2 w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Na uwagę zasługuje ponadto, że załącznik nr 6 do rozporządzenia o ekoschematach przyporządkowuje osobne współczynniki dla każdego z tych wymogów, co potwierdza, że ustawodawca traktuje je jako samodzielne i niezależne.

Skarżący twierdzi ponadto, że w toku postępowania nie wzywano go do składnia wyjaśnień, co mogło mieć wpływ na kierunek rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że jak eksponował podczas rozprawy w sądzie, wycofał część gruntu zgodnie z sugestią pracowników Kierownika BP ARiMR.

Odpowiadając na powyższe, kontrolując legalność tego rodzaju decyzji jak zaskarżona w niniejszym przypadku, na uwadze trzeba mieć, że postępowanie

w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje o tym treść art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zgodnie z którym,

w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa

w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).

Z akt nie wynika, aby skarżący zgłosił żądania, o których wyżej mowa. Jeżeli zaś chodzi o podnoszony aspekt wycofania części gruntów z wniosku o płatność, to przede wszystkim skarżący zgłasza go dopiero w skardze i nie przedstawia dowodów na potwierdzenie udziału pracowników organu w tej czynności. Poza tym analiza akt wskazuje, że wycofane grunty nie dotyczyły działek zgłoszonych do płatność do ekoschematu rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie praktyki zróżnicowana struktura upraw. Nie wiadomo zatem w jaki sposób ich wycofanie inspirowane sugestiami pracowników Agencji miałoby wpłynąć na wysokość obliczonej kary.

Końcowo odnosząc się do podniesionej podczas rozprawy kwestii art. 85 ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia

2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią

i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, sąd wyjaśnia skarżącemu, że przepisy te nie znajdują zastosowania w tej sprawie, albowiem dotyczą obliczania kar administracyjnych w związku z warunkowością. Przepisy unijne i krajowe rozróżniają natomiast, oprócz wspomnianych kar administracyjnych w związku z warunkowością, również kary inne niż administracyjne. Ustawa o Planie Strategicznym definiuje w art. 2 pkt 13 karę - jako karę, o której mowa w art. 59 ust. 1 lit. d rozporządzenia 2021/2116; natomiast w art. 2 pkt 14 karę administracyjną – jako karę administracyjną, o której mowa w art. 84 i art. 87 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 2021/2116. Potwierdza ten schemat dalsza analiza przepisów ustawy, gdzie w art. 70 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 i 6 zawarto delegację upoważniającą Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków lub szczegółowego tryb przyznawania lub wypłaty poszczególnych płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego,

w tym szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski o przyznanie tych płatności lub przejściowego wsparcia krajowego, oraz szczegółowych warunków lub szczegółowego tryb przyznawania tych płatności lub przejściowego wsparcia krajowego następcy prawnemu rolnika lub przejmującemu gospodarstwo, a także wysokości kar i sposób ich obliczania, z wyjątkiem kar administracyjnych, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji Planu, specyfikę poszczególnych płatności lub przejściowego wsparcia krajowego oraz zabezpieczenie przed nieuzasadnionym ich przyznawaniem.

Realizując wskazaną delegację ustawową zostało wydane znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenie o ekoschematach, które zgodnie

z § 1 pkt 4 określa m.in. wysokość kar i sposób ich obliczania, z wyjątkiem kar administracyjnych.

Jednocześnie organ odwoławczy rozpatrzył zastrzeżenie skarżącego zawarte w odwołaniu, odnoszące się do art. 59 ust. 5 lit. "c" cytowanego rozporządzenia 2021/2116, wyjaśniając, że skarżący nie dowiódł w sposób przekonujący, że nie jest winny niewypełnienia obowiązków. Skoro o strukturze upraw decydował skarżący, to ubiegając się o płatność do praktyki zróżnicowana struktura upraw miał zadanie wypełnić wymogi stawiane w przepisach prawa.

W tym stanie rzeczy sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem. Uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143).

Małgorzata Anna Dziemianowicz Marcin Kojło Paweł Janusz Lewkowicz