Z. B. w skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego legalności okien w budynku mieszkalnym wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania.
Zaznaczając następnie na formularzu wniosku o prawo pomocy żądanie zwolnienia od kosztów sądowych skarżąca wskazała, że jej mąż zginął tragicznie w 2012 r. Ma sześcioro dzieci, lecz wspólne gospodarstwo w domu o powierzchni 74 m.kw. prowadzi tylko z trojgiem z nich, z których każde studiuje poza miejscem zamieszkania. Wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, natomiast jedna z jej córek jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Skarżąca zwróciła uwagę na zły stan swojego zdrowia. W leczeniu pozostaje także jedna z córek. Studiujące dzieci w trakcie roku akademickiego pobierały stypendia socjalne w wysokości 400 – 500 zł, natomiast w czasie wakacji podejmują prace dorywcze. Majątek strony to gospodarstwo rolne o pow. 5,68 ha oraz samochód osobowy z 2001 r. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę pobieranego przez skarżącą (1360 zł) oraz renty rodzinnej jej dzieci w wysokości po 376 zł. Stałe wydatki wnioskodawczyni to: prąd – 150 zł, gaz – 40 zł, wywóz śmieci – 39 zł, opał – 200 zł, woda – 50 zł, leczenie i rehabilitacja – 300 zł, Internet, telefon – 70 zł, koszty remontu domu – 400 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się strona wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy, a to z mocy art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przyznanie takiego wsparcia możliwe jest w odniesieniu do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie, że wnioskodawca rzeczywiście znajduje się w sytuacji, od której zaistnienia ustawodawca uzależnił dofinansowanie ze środków publicznych wymaga przedstawienia przez niego dostatecznych danych, a ewentualnie także dokumentów, które na taką potrzebę wskazywałyby. Wynika to z brzmienia ostatnio powołanego przepisu, jak też art. 252 § 1 P.p.s.a., który nakazuje ubiegającemu się o prawo pomocy podanie dokładnych informacji odnośnie do jego stanu rodzinnego, majątku i dochodów.
Dane przedstawione przez Z. B. wskazują na zasadność jej żądania, lecz tylko w częściowym zakresie. Porównanie przedstawionych przez wymienioną dochodów (2488 zł) z wydatkami (ok. 1249 zł) prowadzi do wniosku, że pozostaje jej co miesiąc kwota ok. 1239 zł, która z pewnością przeznaczana jest na wyżywienie czteroosobowej rodziny (bowiem właśnie wydatek na żywność nie został ujęty w podanym przez stronę zestawieniu). Ponadto, stosunkowo dużą kwotę (300 zł) skarżąca przeznacza na leczenie i rehabilitację. Z drugiej jednak strony zauważenia wymaga, że znaczną sumę pieniędzy skarżąca przeznacza na remont domu. Nie wskazała ona jednak, na ile remont ten był konieczny, a zasadniczo prywatne zobowiązania stron należą do ich decyzji, która jednak nie może skutkować przerzuceniem na ogół obywateli obowiązku ponoszenia kosztów udziału danej osoby w postępowaniu sądowym. Tylko bowiem wydatki konieczne, a więc dotyczące podstawowych potrzeb człowieka mogą korzystać z pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi, a więc np. związanymi z kosztami sądowymi. Poza tym, jak wskazała wnioskodawczyni, jej studiujące dzieci w czasie trwania nauki pobierały stypendia socjalne, zaś podczas przerwy wakacyjnej podejmują prace dorywcze, co z pewnością wiąże się z uzyskiwaniem dodatkowego dochodu, którego wysokości jednakże skarżąca nie ujawniła.
Biorąc wszystko powyższe pod uwagę orzeczono o zwolnieniu Z. B. od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od złożonej przez nią skargi. Jest on bowiem stosunkowo wysoki – 500 zł. Wnioskodawczyni znajduje się zaś w złej sytuacji zdrowotnej, co łączy się z określonymi wydatkami, a studia trójki dzieci wymagają na pewno sporych nakładów finansowych. Równocześnie uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia całości żądania strony, bowiem nie wykazała ona zasadności powyższego. Brak mianowicie dokładniejszych danych co do konieczności przeprowadzanego w domu remontu, jak też nie wiadomo, jakiej wysokości dochody uzyskują pracujące dorywczo dzieci strony.
Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
