Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 15 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę

Pismem z [...] marca 2019 r. D. C. (zwany dalej: skarżący) zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o udostępnieni informacji publicznej poprzez wskazanie ile razy od [...] stycznia 2019 r. do [...] marca 2019 r. funkcjonariusze Służby Więziennej w Zakładzie Karnym w [...] stosowali "środki przymusu bezpośredniego wobec osadzonych".

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. (znak: [...]) Dyrektor Zakładu Karnego w [...], w odpowiedzi na powyższy wniosek, poinformowała D. C., iż nie dysponuje wnioskowaną informacją. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej funkcjonariusze Służby Więziennej nie mają obowiązku dokumentowania faktu prewencyjnego stosowania środków przymusu bezpośredniego względem osób pozbawionych wolności. Obowiązek taki dotyczy wyłącznie przypadków, w których wskutek prewencyjnego zastosowania środka przymusu bezpośredniego nastąpiło zranienie osoby lub wystąpiło inne widoczne zagrożenie życia lub zdrowia – taki przypadek nie wystąpił w ZK w [...], we wskazanym przez skarżącego okresie. Jednocześnie Dyrektor ZK przypomniał wnioskodawcy, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764) obowiązkowe jest udostępnianie tylko tych informacji publicznych przez podmioty publiczne, które są w jego posiadaniu. Obowiązek informacyjny jest zatem wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania przez organ daną informacją. Natomiast prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już istniejącej, będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań (kontrolnych, badawczych itp.) mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej i dotychczas nieistniejącej, której udzielenia domaga się wnioskodawca.

D. C., pismem z [...] kwietnia 2019 r., wniósł do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej "skargę" na "decyzję" Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem skarżącego wnioskowana przez niego informacja publiczna jest w posiadaniu organu i jest do ustalenia w sposób prosty na podstawie systemu [...]

Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, orzekł o niedopuszczalności odwołania w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w dniu [...] marca 2019 r. D. C. wniósł o udzielenie informacji publicznej poprzez podanie ile razy od [...] stycznia 2019 r. do [...] marca 2019 r. funkcjonariusze Służby Więziennej w Zakładzie Karnym w [...] stosowali prewencyjnie środki przymusu bezpośredniego wobec osadzonych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wyjaśniono także skarżącemu, że jednostka nie posiada wnioskowanej informacji oraz zostały podane powody takiego stanu rzeczy. Dalej organ wywodził, że przedmiotowa sprawa nie została zatem załatwiona przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] poprzez wydanie decyzji administracyjnej, a tylko od decyzji administracyjnej przysługiwałaby odwołanie w trybie art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

D. C. złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zdaniem skarżącego postanowienie Dyrektora Okręgowego jest niezgodne z prawem w całości. W ocenie skarżącego żądane informacje są informacjami publicznymi, a zgodnie z pismem Dyrektora [...] Służby Więziennej z dnia [...] lutego 2015 r. użycie środków przymusu bezpośredniego dokumentuje się w notatce przy wykorzystaniu systemu [...]. Informacje te są do ustalenia w sposób prosty. Według skarżącego dopuszczalne było w okolicznościach sprawy potraktowanie przez niego pisma Dyrektora ZK jako odmowę udostępnienia informacji.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a to ze względów wskazanych poniżej.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej (zwanego dalej: Dyrektor Okręgowy) z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r. Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (zwanego dalej: Dyrektor ZK) w przedmiocie udostępniania informacji publicznej.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej Kpa) ). Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Należy zatem wyjaśnić, że niedopuszczalność odwołania, o której mowa w tym przepisie, może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym zaliczyć należy przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę nie mającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią), bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się w szczególności brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego, czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych, a także nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia tj. nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym, w sytuacji, gdy zaskarżona czynność organu nie jest decyzją, lecz czynnością materialno-techniczną (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r. o sygn. akt II OSK 585/12 oraz z dnia 18 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2394/15 dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z treścią art. 127 § 1 Kpa odwołanie przysługuj jedynie od decyzji administracyjnej.

Ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., zwana dalej: ustawa) w art. 16 przewiduje wydanie decyzji administracyjnej jedynie w dwu przypadkach: w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej i w przypadku umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy. Art. 16 ust. 1 ustawy ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji, a spełniony jest warunek przedmiotowy - informacja ma charakter informacji publicznej i podmiotowy - podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji lub gdy konieczne jest umorzenie postępowania. Ponadto zauważyć należy, iż niedopuszczalne jest wydanie decyzji odmownej, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu komentowanej ustawy. Jej przepisy nie znajdują bowiem wówczas zastosowania, a tym samym nie może być stosowany art. 16 ustawy.

Z kolei w sytuacji, gdy organ (podmiot zobowiązany) nie posiada żądanych informacji, również zobowiązany jest do załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Powinien on wówczas, jak to uczyniono w niniejszej sprawie, zawiadomić o tym wnoszącego, nie ma natomiast obowiązku wydania decyzji. Powyższe wynika z faktu, że forma decyzji została przewidziana przez ustawodawcę wyłącznie dla rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia informacji, względnie o umorzeniu postępowania, zaś w przypadku, gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanych informacji, to nie może odmówić ich udzielenia, albowiem pojęcie odmowy zakłada istnienie po stronie odmawiającego elementu wolicjonalnego, sprowadzającego się do tego, że ma on możliwość zadośćuczynienia prośbie, acz tego nie czyni. W sytuacji zaś, gdy podmiot zobowiązany nie posiada wnioskowanej informacji nie może on podjąć władczego rozstrzygnięcia co do jej udostępnienia.

Wreszcie - udostępnienie informacji publicznej następuje natomiast w formie czynności materialno-technicznej, co wynika z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. W tym przypadku nie wydaje się decyzji administracyjnej.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznanej sprawie stwierdzić należy, iż w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor ZK wyraźnie wskazał, iż nie posiada informacji publicznej żądanej przez skarżącego. Co więcej wyjaśnił przyczyny takiego stanu rzeczy z powołaniem się na podstawy prawne. Należy również pokreślić, że z piśmie tym nie wyrażono stanowiska o odmowie udostępnienia tej informacji w jakimkolwiek zakresie lub o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie. Pismo to zawierało zatem treść, dla której przepisy ustawy nie przewidywały formy decyzji administracyjnej. W tej sytuacji Dyrektor Okręgowy prawidłowo uznał, iż odwołanie od powyższego pisma Dyrektora ZK jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych i zasadnie zastosował przepis art. 134 Kpa.

Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące dostępności informacji publicznej w systemie [...], czy też potencjalnej łatwości ich pozyskania przez Dyrektora ZK nie podlegają badaniu w niniejszym postępowaniu, albowiem wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy, której przedmiotem jest kontrola postanowienia Dyrektora Okręgowego [...] czerwca 2019 r.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).