Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.4103.104.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.4103.104.2024, po rozpatrzeniu odwołania A. C. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent") nr DŚR.4014.000777.2024 z 4 marca 2024 r. odmawiającą przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

A. C. w dniu 2 stycznia 2024 r. (data wpływu do organu) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – T. C.

Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent Miasta [...] decyzją z 4 marca 2024r. nr DŚR.4014.000777.2024 odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 lit. b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r. poz. 309) - dalej: u.ś.r., bowiem negatywną przesłanką do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę stanowi data powstania niepełnosprawności.

Następnie przedstawił sytuację rodzinną i zdrowotną skarżącej oraz jej niepełnosprawnej matki. Przytoczył również treść przepisów regulujących zasady i tryb przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tymczasem z przedłożonego orzeczenia wynika, że u T. C. niepełnosprawność w stopniu znacznym powstała w lipcu 2023r., czyli istnieje od 74 roku życia. Natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 18 grudnia 2023 r. Powyższe - z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1 b u.ś.r. - stanowi podstawową przeszkodę prawną do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014r. wskazał na niekonstytucyjność części art. 17 ust. 1 b u.ś.r., uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jednak jest to wyrok zakresowy i TK nie stwierdził utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Nadal więc prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest m.in. od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Pismem z 14 marca 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie - zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie tej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie Konstytucji RP.

Wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.4103.104.2024 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].

Wskazało, że z dniem 1 stycznia 2024r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1429 ze zm. - dalej: u.ś.w.), która znowelizowała m.in. u.ś.r. Ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła ważne zmiany w zakresie warunków przyznawania m.in. świadczenia pielęgnacyjnego. Począwszy od dnia 1 stycznia 2024r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie osobom (m.in. matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka) jeżeli sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną w wieku do ukończenia przez nią 18 roku życia.

Podniosło także, iż zgodnie z art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. przepis art. 17 ust. 1 ustawy u.ś.r. otrzymał nowe brzmienie - zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ponadto zaznaczyło, że na mocy art. 43 pkt 4 lit. b u.ś.w. uchylony został mi.in. przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowił, iż: "Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia".

Z kolei zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe - czyli obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Powyższe oznacza, że przepis art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym znajdzie zastosowanie tylko w razie ustalenia, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych.

Dalej Kolegium zwróciło uwagę, że art. 24 ust. 2 u.ś.r. wprowadza zasadę, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści tej regulacji jednoznacznie zatem wynika, że decydujące znaczenie dla określenia daty, od której zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, ma dzień wpływu wniosku do właściwego organu.

W art. 61 § 3 k.p.a. ustawodawca sprecyzował, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Prawnie znaczącą datą jest więc moment wpływu podania do organu właściwego do załatwienia sprawy. Zatem wskazany art. 61 § 3 k.p.a. określa zdarzenie, z jakim należy wiązać datę wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, a nie datę, do której żądanie takie może być zgłoszone. Data ta nie wyznacza nowego ani innego terminu zgłoszenia żądania (wniosku) strony niż wynikający z przepisów prawa materialnego. W świetle art. 24 ust. 2 u.ś.r. w związku z art. 61 § 3 k.p.a., doręczenie organowi wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazany w art. 24 ust. 2 u.ś.r. początek przyznania świadczenia: od daty złożenia wniosku - nie jest terminem, który podlega przywróceniu. W razie jego niezachowania nie można żądać przyznania świadczenia wstecz. Przy czym powód niezłożenia wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają żadnego znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaki związany jest z datą złożenia wniosku.

Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie data wpływu wniosku do organu I instancji determinuje, w jakim brzmieniu przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych będą miały zastosowanie. Decydującą kwestią jest data wpływu wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne, a nie data jego nadania w placówce pocztowej. Data wpływu wniosku odpowiada bowiem dacie wszczęcia postępowania - gdyż z tą datą zaczynają materializować się konkretne uprawnienia dla wnioskodawcy wynikające z przepisów prawa materialnego i od tej daty organ jest związany treścią wniosku co do przedmiotu i zakresu rozpoznawanej sprawy.

W związku z tym Kolegium wskazało, że z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż wniosek skarżącej wraz załącznikami - o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. C. - został nadany w placówce pocztowej [...] w dniu 29 grudnia 2023 r. a następnie wpłynął do organu I instancji: MOPS w [...] w dniu 2 stycznia 2024r. - o czym świadczy prezentata organu wraz z datą wpływu.

Zatem do rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024r., poz. 323) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

Natomiast organ I instancji rozpoznał ww. wniosek w niewłaściwym trybie, według nieprawidłowo brzmiących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych - tj. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Tymczasem winien on rozpoznać wniosek skarżącej według przepisów obowiązujących w dacie wpływu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne do organu (2 stycznia 2024r.) - a więc według przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

Reasumując Kolegium uznało, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką na nowych zasadach (tzn. w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024r.) - z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej: matka skarżącej ma bowiem 74 lata.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż przepisy te uniemożliwiają prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, iż możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. nie tylko w odniesieniu do spraw, w których postępowanie wszczęto przed tą datą ale również w odniesieniu do spraw, w których postępowanie wszczęto po tej dacie, ale w których możliwe jest retroaktywne przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zachowania terminu określonego art. 24 ust. 2a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją w zakresie, w jakim stwierdza, iż brak jest możliwości rozpatrzenia jej wniosku na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. - w związku ze złożeniem przez nią wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego już po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Podniosła, że przepisy te nie ograniczają możliwości stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. jedynie w odniesieniu do postępowań wszczętych czy prawomocnie zakończonych przed tą datą.

Art. 63 ust. 2 u.ś.w. wyraźnie określa, że stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym dotyczy nie tylko osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, ale również osób, którym: "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Ustawodawca - nadając takie brzemiennie ww. przepisowi -jednoznacznie dał do zrozumienia, iż nie chodzi jedynie o przypadki osób, którym świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane, lecz również o osoby, które złożyły wnioski o jego przyznanie w okresie do 31 grudnia 2023 r. a także o osoby, które wnioski złożyły po wejściu w życie tej ustawy, tj. począwszy od 1 stycznia 2024 r. W odniesieniu do takich osób - mimo wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym i wynikających z tego faktu zmian w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych -należy prowadzić postępowania na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Skarżąca podkreśliła, że zwrotów "do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." oraz "przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r." nie należy stosować tylko w odniesieniu do postępowań wszczętych przed tą datą, ale również w odniesieniu do postępowań wszczętych począwszy od dnia 1 stycznia 2024r., o ile możliwe będzie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej począwszy od dnia 31 grudnia 2023 r., a więc co najmniej od ostatniego dnia obowiązywania przepisów we wcześniejszym brzmieniu.

Dodała, że skoro zatem brak jest takiego dookreślenia, to należy stwierdzić, iż przepis art. 63 ust. 2 u.ś.w. traktować należy w sposób szczególny i przez jego pryzmat należy poddawać analizie każdą sprawę dotyczącą świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. - nawet taką, w której wniosek stanowiący podstawę wszczęcia postępowania złożony został dopiero po dniu 31 grudnia 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wniosło o jej oddalenie - podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponownie stwierdziło, że z uwagi na datę wpływu wniosku Skarżącej do organu - 2 stycznia 2024 r. - do jego rozpoznania zastosowanie winny mieć przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w znowelizowanym brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. Zatem Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką na nowych zasadach (tzn. w trybie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024r.) - z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej wynoszący 74 lata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać́ należy, iż skarga A. C. rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być́ rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sad rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wnioskowała skarżąca w treści wniesionej skargi, a Kolegium nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują̨ wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postepowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę̨ na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę̨ do wznowienia postepowania administracyjnego, bądź́ inne naruszenie przepisów postepowania, jeżeli mogło ono mieć́ istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę̨ sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować́ przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę̨ oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi A. C., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 18 kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 4 marca 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką – T. C.

Natomiast podstawę prawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390) dalej: u.ś.r. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

Przechodząc do oceny zasadności skargi, mając na uwadze zawarty w niej zarzut, w ocenie Sądu w pierwszej kolejności niezbędnym jest odniesienie się do spornej pomiędzy stronami kwestii podjęcia kwestionowanego rozstrzygnięcia na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

Wskazać bowiem należy, iż̇ z dniem 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) - dalej: u.ś.w., ustawodawca dokonał nowelizacji przepisów u.ś.r., w tym miedzy innymi jej art. 17 ust. 1 - z treści którego wynika, że w aktualnym stanie prawnym, o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogą̨ ubiegać́ się̨ osoby w nim wymienione, sprawujące opiekę̨ jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca domaga się̨ przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, która ma 74 lata. Nie ulega zatem wątpliwości, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, uwzględniając wiek osoby wymagającej wsparcia ze strony bliskich, świadczenie to nie może być́ przyznane skarżącej.

Wskazać również należy na brzmienie przepisów intertemporalnych, to jest art. 63 ust. 1 u.ś.w. - który stanowi, ze w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się̨ przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu - ustalając zakres stosowania powołanego wyżej przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w.- uwzględnić́ również należy przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń́ rodzinnych ustala się̨, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Zasadniczo zatem momentem uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego (w rozpatrywanej sprawie - świadczenia pielęgnacyjnego) jest data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć́ w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (to jest przed wejściem w zżycie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są̨ ustalić́ i ocenić́, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Dalej należy wskazać, iż - jak wynika z art. 23 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. zarówno w brzmieniu obowiązującym do dnia 31grudnia 2023 r., jak i w aktualnie obowiązującym stanie prawnym - ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (w tym przypadku świadczenia pielęgnacyjnego) oraz ich wypłata, następują na wniosek wskazanego w ustawie podmiotu, składany w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.

Powyższe, jak i treść przywołanego wcześniej art. 24 ust. 2 u.ś.r., prowadzi zatem do stwierdzenia, że niezbędnym warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jest złożenie przez uprawniony podmiot stosownego wniosku (żądania) inicjującego postępowanie administracyjne w tym zakresie. Przy czym wobec braku uregulowania w przepisach u.ś.r. kwestii odnoszących się do daty wszczęcia postępowania z wniosku uprawnionego podmiotu, zastosowanie w sprawie znajdą zasady ogólne określone przepisami k.p.a. - zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 32 ust. 2 u.ś.r. Stosownie zaś do art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Sąd zwraca uwagę, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad swoją niepełnosprawną matką, nadała w placówce pocztowej [...] w dniu 29 grudnia 2023 r., który wpłynął do organu w dniu 2 stycznia 2024 r. - o czym świadczy prezentata organu wraz z datą wpływu.

Wobec tego należy stwierdzić, że Prezydent wydał decyzję w niewłaściwym trybie, gdyż zastosował przepisy już nieobowiązujące. Jednakże Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta (mimo zastosowania przez niego niewłaściwych przepisów), słusznie stwierdzając, że decyzja odmowna jest prawidłowa - gdyż w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wpływu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne do organu (2 stycznia 2024 r.), a więc przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r., które w art. 17 ust. 1 stanowią, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie rodzicom lub innym osobom opiekującym się niepełnosprawnymi dziećmi w wieku do ukończenia przez nie 18 roku życia.

Powyższe wskazuje, że skarżąca ewidentnie nie spełnia przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką na nowych zasadach (tzn. w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.) - z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej, matka skarżącej ma bowiem 74 lata.

Wbrew zarzutowi skargi w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego - art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. - "poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż przepisy te uniemożliwiają prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, iż możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. nie tylko w odniesieniu do spraw, w których postępowanie wszczęto przed tą datą, ale również w odniesieniu do spraw, w których postępowanie wszczęto po tej dacie, ale w których możliwe jest retroaktywne przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zachowania terminu określonego art. 24 ust. 2a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.".

W tym zakresie należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. - z uwagi na wpływ wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do organu w dniu 2 stycznia 2024 r.

Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, uwzględniając realia niniejszej sprawy, że wadliwość podstawy prawnej rozstrzygnięcia Prezydenta, które zostało utrzymane w mocy przez Kolegium, nie może uzasadniać uwzględnienia skargi. Bowiem fakt, iż Prezydent wydał decyzję na podstawie nieobowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ma wpływu na prawidłowość wydanej decyzji - o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia - gdyż organ II instancji ponownie rozpoznał całokształt sprawy na podstawie przepisów aktualnie obowiązujących, dochodząc do takiego samego wniosku (aczkolwiek z innych powodów) - że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W tej sytuacji wadliwość ta nie jest tego rodzajem uchybieniem, które prowadzić powinno do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jej eliminacja z obrotu prawnego z tego tylko powodu, stanowiłoby przejaw nic nie wnoszącego do sprawy nadmiernego formalizmu sądowego. Ponadto, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwił sprawę administracyjną bez ponownego angażowania organu administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.