Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2026 r., nr SKO Gd/3857/25 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku celowego oddala skargę.

Skarga pani M. T. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO, Kolegium) z 9 stycznia 2026 r., nr SKO Gd/3857/25 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku celowego, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z 11 stycznia 2022 r. r. Skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni o przyznanie zasiłku celowego na: pokrycie kosztów prywatnego podstawowego leczenia w zakresie nierefundowanym przez NFZ, środki higieny, żywność, opłaty za prąd, czynsz i zaległości czynszowe, zasiłek na dożywianie, zakup posiłku. Decyzją z 11 kwietnia 2022 r. Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr 2, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni (organ I instancji) odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanego zasiłku. SKO decyzją z 2 kwietnia 2025 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Od decyzji tej Skarżąca wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Sąd wyrokiem z 20 czerwca 2025 r., II SA/Gd 351/25 uchylił zaskarżoną decyzję SKO.

Prezydent Miasta Gdyni decyzją z 25 lipca 2025 r. kolejny raz odmówił przyznania Skarżącej pomocy w postaci przyznania zasiłku celowego.

W wyniku wniesienia odwołania, SKO decyzją z 9 stycznia 2026 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 25 lipca 2025 r., nr 011161/Rejon2/2025 i umorzyło postępowanie I instancji w całości.

W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło m. in., że w niniejszej sprawie WSA w Gdańsku uwzględnił sprzeciw Skarżącej i uchylił decyzję Kolegium z 2 kwietna 2025 r., nr SKO Gd/4044/22. Tym samym to Kolegium było uprawnione do ponownego wydania decyzji w sprawie, a nie organ I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i tym samym należało ją uchylić, a postępowanie umorzyć.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję SKO Skarżąca wniosła o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi jest decyzja SKO z 9 stycznia 2026 r., uchylająca decyzję Prezydenta Miasta Gdyni 25 lipca 2025 r. i umarzająca postępowanie przed organem I instancji. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1, art. 156 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej jako "K.p.a. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wnioskiem z 11 stycznia 2022 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta Gdyni o przyznanie prawa do zasiłku celowego na: pokrycie kosztów prywatnego podstawowego leczenia w zakresie nierefundowanym przez NFZ, środki higieny, żywność, opłaty za prąd, czynsz i zaległości czynszowe, zasiłek na dożywianie, zakup posiłku. W toku postępowania organ I instancji odmówił Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia, a SKO uchyliło tę decyzję i przekazywało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Od decyzji tej Strona wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Sąd wyrokiem z 20 czerwca 2025 r., II SA/Gd 351/25 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 2 kwietnia 2025 r. Pomimo tego, w dniu 25 lipca 2025 r. Prezydent Miasta Gdyni wydał decyzję, odmawiającą Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że instytucja sprzeciwu od decyzji, uregulowana w przepisach rozdziału 3a działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", dodana została do tej ustawy mocą art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, celem jej ustanowienia było zmniejszenie liczby pochopnie wydawanych przez organy odwoławcze decyzji kasacyjnych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., pomimo istniejącej obiektywnie możliwości załatwienia sprawy merytorycznie i wydania decyzji o której mowa w art. 138 § 1 pkt lub 2 K.p.a. Sprzeciw od decyzji kasatoryjnej powinien mobilizować organ odwoławczy do wykonania jego ustawowej funkcji wynikającej z obowiązku dwukrotnego merytorycznego, a nie wyłącznie kontrolnego rozpatrzenia sprawy (zob. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17). Wyrok uwzględniający sprzeciw wydany na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. dotyczy decyzji organu odwoławczego, a jego konsekwencją jest przekazanie temu organowi sprawy do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej.

W realiach rozpoznawanej sprawy wydanie przez tut. Sąd wyroku z 20 czerwca 2025 r., II SA/Gd 351/25 uwzględniającego sprzeciw Skarżącej od decyzji SKO z 2 kwietnia 2025 r. spowodowało, że organem administracji właściwym do rozpoznania na tym etapie sprawy z wniosku Skarżącej z 11 stycznia 2022 r. o przyznanie zasiłku celowego było SKO, a nie Prezydent Miasta Gdyni.

Jak trafnie stwierdziło SKO, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości jest decyzją zawierającą wadę nieważności. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nie wprowadza się żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a wobec tego każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. W tezie wyr. NSA z 7.10.1982 r. (II SA 1119/82, ONSA 1982, Nr 2, poz. 95) stwierdzono dobitnie, że "naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia". Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości (art. 19 KPA), przypadki legalnego wykroczenia poza zakres właściwości są ściśle określone w KPA (np. art. 23, 100 § 2). W wyr. SN z 29.5.1991 r. (III ARN 17/91, PiP 1992, Nr 3, s. 108) podkreślono gwarancyjną rolę sankcji nieważności w odniesieniu do obowiązku przestrzegania przez organ administracyjny właściwości w sprawie. Tę samą linię orzecznictwa zachowuje teza wyr. SN z 27.3.2002 r. (III RN 225/01, Legalis), w której stwierdzono, że "naruszenie przy wydawaniu decyzji przez organ administracji publicznej każdego rodzaju właściwości, w tym także właściwości instancyjnej, powoduje jej nieważność" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 156, wyd. 19, 2024).

W świetle powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że zasadnie SKO decyzją z 9 stycznia 2026 r., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 25 lipca 2025 r. i umorzyło postępowanie w I instancji, gdyż decyzja ta została wydana przez organ instancyjnie niewłaściwy. Sąd podziela przy tym przedstawione przez Kolegium stanowisko – oparte na orzecznictwie, że K.p.a. wyłącza możliwość stosowania sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA w Warszawie z 12 marca 1981 r., SA 472/81, ONSA 1981/1/21). W przypadku gdy organ odwoławczy ustali w toku postępowania instancyjnego, że zaskarżona decyzja I instancji dotknięta jest wadą nieważności z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości, może jedynie uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie I instancji (por. wyrok NSA z 2 października 2018 r., I OSK 3325/18).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu – jeżeli nie zastrzeżono inaczej, dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawny na wniosek SKO zawarty w odpowiedzi na skargę (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).