Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Miejskiej N. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 949/23 o odmowie dokonania wykładni postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 949/23 w sprawie ze skargi M. C. i innych na uchwałę Rady Miejskiej w N. D. z dnia 29 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w A. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 949/23, odmówił dokonania wykładni postanowienia tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 949/23, którym wstrzymał wykonanie zaskarżonej uchwały z uwagi na prawdopodobieństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków związanych z likwidacją szkoły, a zatem z wykonaniem zaskarżonej uchwały. W szczególności Sąd meriti wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 94 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.), rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Tym samym ewentualne uwzględnienie skargi po zlikwidowaniu Szkoły Podstawowej, niewątpliwie wiązałoby się ze znacznymi trudnościami po stronie organu przy konieczności ponownego utworzenia zlikwidowanej placówki, chociażby natury finansowo-organizacyjno- kadrowej. Sąd Wojewódzki zważył również, że do akt sprawy nie wpłynęła informacja, że do momentu wydania postanowienia wykonana została uchwała o likwidacji szkoły, co byłoby równoznaczne z brakiem możliwości uwzględnienia wniosku.

Wnioskiem z dnia 5 września 2017 r. Rada Miejska w N. D. wystąpiła o dokonanie wykładni ww. postanowienia poprzez określenie czy użyte w sentencji postanowienia wyrażenie: "wstrzymać wykonana zaskarżonej uchwały" dotyczy:

1) wstrzymania wykonania wszelkich czynności prawnych i techniczno- materialnych, jakie miałyby być dokonane począwszy od 1 sierpnia 2023 r., czyli od wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały, czy też:

2) zwrot ten dotyczy również wstrzymania wykonania wszelkich czynności prawnych i techniczno-materialnych, jakie już zostały dokonane pomiędzy dniem 29 marca 2023 r. a dniem 31 lipca 2023 r., i zostały dokonane bezpośrednio w celu likwidacji szkoły.

Organ wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu wniosku na okoliczności tam wykazane, przede wszystkim na okoliczność wykazania, że przed wydaniem postanowienia z dnia 1 sierpnia 2023 r. zostało dokonanych szereg czynności prawnych oraz czynności o charakterze materialno-technicznych mających na celu likwidację szkoły w A.

Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji wskazał, że analiza treści wniosku o wykładnię prowadzi do wniosku, że wnioskodawca zmierza do przerzucenia na Sąd odpowiedzialności za realizację bądź brak realizacji postanowienia w ramach postanowienia o dokonaniu wykładni. Tymczasem instytucja wykładni orzeczenia nie może stanowić narzędzia do sanowania czynności likwidacyjnych podjętych przez organ ani być usprawiedliwieniem dla podjęcia lub niepodjęcia działań celem odwrócenia ich skutków. Postanowienie, którego wykładni organ się domaga jest dla niego jasne i zrozumiałe, nie jest niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością, która utrudnia ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wykładnia wyroku nie może zaś prowadzić do uzupełnienia poprzedniego rozstrzygnięcia poprzez poszerzanie go o inne elementy. W ramach wykładni nie mieści się także żądanie uzyskania wyjaśnień co do dalszego prowadzenia postępowania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r. I OSK 698/12, LEX nr 1329608). Ponadto przedmiotem wykładni mogą być jedynie rzeczywiste wątpliwości co do istoty rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, a nie udzielanie odpowiedzi na kreowane przez stronę pytania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2012 r. I FSK 677/11, LEX nr 1333026). Wobec tego stwierdzić należy, że nie ma podstaw do dokonywania wykładni postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozstrzygając na podstawie art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: "P.p.s.a.", w związku z art. 166 P.p.s.a., odmówił dokonania wykładni postanowienia z dnia 1 sierpnia 2023 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Gmina Miejska N. D., zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 158 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie, jak również art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię.

W oparciu o powyższe zarzuty żaląca się wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia zarzuty wyżej wymienione szerzej umotywowano, wnosząc jednocześnie, aby na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, zawierająca rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w niniejszej sprawie:

1) Czy postanowienie w wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały jest skuteczne względem stron z datą wydania postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, z datą doręczenia odpisu postanowienia organowi czy z datą prawomocności tegoż postanowienia?

2) Czy wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania uchwały wstrzymuje jej wykonanie na przyszłość - licząc od daty, kiedy postanowienie to jest skuteczne względem strony, czy też jest skuteczne co do czynności jakie już zostały podjęte przed skutecznością tego postanowienia?

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Stosownie do art. 158 w zw. z art. 166 P.p.s.a. sąd, który wydał postanowienie, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Uwzględnienie wniosku o wykładnię orzeczenia może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do stanowiska sądu zawartego w rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu, ewentualnie gdy treść tego orzeczenia jest niejasna. Wyjaśnienie wątpliwości nie może przy tym prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię orzeczenia nie może także zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu, czy wyjaśniania znaczenia użytych w uzasadnieniu orzeczenia słów. Konieczność dokonania wykładni orzeczenia zachodzi zatem wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nie zachodziły podstawy do dokonania wykładni postanowienia tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2023 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały z dnia 29 marca 2023 r. nr [...], w przedmiocie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w A.

Nie budzi bowiem wątpliwości samo rozstrzygnięcie Sądu ani jego uzasadnienie, które jednoznacznie podaje motywy rozstrzygnięcia. Z zażalenia wynika natomiast, że strona żaląca się usiłuje poprzez przedmiotowy wniosek polemizować z orzeczeniem Sądu pierwszej instancji. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu organ w odpowiedzi na skargę całkowicie przemilczał fakt, że w dniu sporządzenia odpowiedzi już podjęto czynności likwidacyjne (przekazano uchwałę o likwidacji szkoły do Podkarpackiego Kuratora Oświaty - 6 kwietnia 2023 r., rozwiązano stosunek pracy za wypowiedzeniem z Dyrektorem Szkoły Podstawowej w A. - 24 maja 2023 r., zawarto umowę użyczenia nieruchomości będącej budynkiem Szkoły Podstawowej w A. wraz z wyposażeniem ze Stowarzyszeniem [...] - 15 maja 2023 r.). Podejmując zatem czynności likwidacyjne mimo, że wniosek o wstrzymanie nie został rozpoznany i równocześnie przemilczając fakt ich dokonania w odpowiedzi na skargę powinien być świadomy ryzyka skutków ewentualnego późniejszego uwzględnienia wniosku o wstrzymanie, co też miało później miejsce w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się natomiast do wniosku o przedstawienie pytania prawnego zgodnie z art. 187 § 1 P.p.s.a. wskazać należy, że w piśmiennictwie przyjmuje się, że przepis ten upoważnia skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający skargę kasacyjną lub zażalenie do przedstawienia składowi powiększonemu zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w formie tzw. uchwały konkretnej, o której mowa w art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przesłanką wystąpienia jest wyłonienie się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. (por. B Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el 2019 r.). W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się poważnych wątpliwości dotyczących podnoszonych przez stronę zagadnień prawnych, które wymagałyby przedstawienia poszerzonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.