II SA/Po 688/25 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-02-11	
Data wpływu	2025-09-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Arkadiusz Skomra /przewodniczący/
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Robert Talaga	
Symbol z opisem	6361 Rejestr  zabytków	
Sygn. powiązane	II OZ 395/26	
Skarżony organ	Wójt Gminy	
Treść wyniku	Odrzucono skargę	
Sentencja
Dnia 11 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Robert Talaga Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 roku sprawy ze skargi J. spółka akcyjna z siedzibą w B. na czynność Wójta Gminy z dnia 25 kwietnia 2018 roku nr [...] w przedmiocie włączenia nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy [...] postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych).	
Uzasadnienie
J. spółka akcyjna z siedzibą w B. (dalej: J. .S.A.; spółka; skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego) wniosła w dniu 14 sierpnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Wójta Gminy (dalej również: Wójt; organ) polegającą na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków, obiektów zabytkowych nieruchomych położonych na terenie gminy [...] (dalej również: GEZ) zarządzeniem nr [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r. (dalej również: zarządzenie) budynku spichlerza zlokalizowanego w B. na nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...], dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą o nr [...]

Spółka zarzuciła zaskarżonej czynności Wójta Gminy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r., poz. 840) - dalej: u.o.z.o.z. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że budynek spichlerza położony w miejscowości B. spełnia kryteria zabytku określone w tych przepisach, a w konsekwencji naruszenie art. 22 ust. 4 i 5 pkt 3 u.o.z.o.z. poprzez ujęcie budynku w GEZ pomimo tego, że nie spełnia on definicji zabytku; 2) art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) - dalej: Konstytucja w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. poprzez nadmierną i nieproporcjonalną ingerencję w przysługujące skarżącej prawo własności nieruchomości poprzez włączenie budynku spichlerza do GEZ w ramach niejawnej procedury, która nie przewidywała możliwości zajęcia przez właściciela nieruchomości stanowiska i zakwestionowania działań zmierzających do ujęcia budynku w GEZ, z pominięciem istotnych okoliczności w postaci legitymowania się przez spółkę pozwoleniem na rozbiórkę budynku oraz z pominięciem praw nabytych spółki do zabudowy nieruchomości wynikających z obowiązującego planu miejscowego, co zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt: P 12/18 jest niezgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w zakresie włączenia do gminnej ewidencji zabytków budynku spichlerza zlokalizowanego w B. na nieruchomości obejmującej działkę ewid. [...] zarządzeniem nr [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r.

Jednocześnie, na wypadek uznania, że niniejsza skarga dotyczy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako taka została wniesiona z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., skarżąca wniosła o uznanie przez Sąd "na podstawie zdania drugiego powołanego przepisu", że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej – i rozpoznanie skargi.

Wójt Gminy, reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, w odpowiedzi na skargę wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., a w następnej o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Skarżąca ustosunkowała się do stanowiska organu w replice z dnia 8 stycznia 2026 r.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymał wnioski i argumentację przedstawione w skardze oraz piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2026 r., kładąc nacisk na okoliczności, że podejmowane przez projektanta czynności w sprawie wykreślenia budynku z gminnej ewidencji zabytków podjął on z własnej inicjatywy, bez wiedzy spółki. Ponadto pełnomocnik zaakcentował, że spółka nie brała udziału w procedurze ujęcia budynku w [gminnej] ewidencji zabytków oraz w ślad za złożonymi pismami zwrócił uwagę na to, że co do budynku była wydana decyzja rozbiórkowa, jak też na dzień dzisiejszy nieruchomość nie jest wpisana do wojewódzkiej ewidencji [zabytków].

Pełnomocnik organu podtrzymał wnioski i argumentację przedstawione w odpowiedzi na skargę, wskazując na to, że skarżąca spółka jest profesjonalistą w branży budowlanej oraz podnosząc, że pełnomocnictwo dla projektanta było bardzo szerokie, a sam wniosek o wykreślenie wskazywał, iż składany jest w związku z toczącym się postępowaniem przed starostą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlegała odrzuceniu.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r, poz. 143) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przywołany przepis, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrola ta dokonywana jest w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część danego aktu, oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (por. np. wyroki NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1799/07, 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 22/08 i 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 73/10 - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedmiotem skargi J. S.A. jest czynność Wójta Gminy z dnia 25 kwietnia 2018 roku nr [...] w przedmiocie włączenia nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy [...] budynku spichlerz (z 1. ćwierćwiecza XX w.), zlokalizowanego w B. na nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w P.. Dla przedmiotowego obiektu została utworzona karta adresowa zabytków nieruchomych nr [...], co odpowiada liczbie porządkowej, pod którą przedmiotowy obiekt jest ujęty na liście zabytkowych obiektów nieruchomych włączonych do gminnej ewidencji zabytków Gminy [...], stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia nr [...] Wójta Gminy z dnia 25 kwietnia 2018 r.

Trzeba zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na: pkt 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pkt 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Poza tym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Trzeba mieć przy tym na uwadze, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi – a zatem rozpatrzenia jej zasadności – Sąd najpierw zobowiązany jest zbadać zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej dopuszczalność formalną.

W utrwalonym już orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że włączenie do ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z.o.z. (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1292) zabytku nieruchomego jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającą kognicji sądów administracyjnych (patrz m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 753/20, 18 maja 2021 r. sygn. akt II OZ 218/21 i 30 października 2023 r. sygn. akt II OZ 584/24 oraz wyroki z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 2326/18, 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 3029/18, 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 2781/17, z 21 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 423/21 i 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1771/22 - dostępne jw.), a nie aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości pod obowiązki określone w ustawie o opiece nad zabytkami i ochronie zabytków, jednak sama treść obowiązku jest określona w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Nadto, czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowana do indywidualnego podmiotu, dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Konsekwencją ustalenia, że przedmiotem skargi jest czynność Wójta Gminy z dnia 25 kwietnia 2018 r. o ujęciu (włączeniu) przedmiotowego budynku spichlerza z 1. połowy XX wieku, wchodzącego w skład zespołu pałacowo-folwarcznego B. , do gminnej ewidencji zabytków Gminy [...] jest przyjęcie, że terminowość wniesienia skargi w tej sprawie należało ustalić na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, przy czym sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Trzeba również podkreślić, że przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wiąże rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi z uzyskaniem wiedzy o podjęciu kwestionowanej czynności, a nie z uzyskaniem wiedzy, że czynność ta mogła zostać podjęta z naruszeniem przepisów prawa (patrz: postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 343/19, dostępne jw.). Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

W wyniku przeprowadzenia oceny w niniejszej sprawie co do terminowości wniesienia skargi z dnia 14 sierpnia 2025 r. na czynność Wójta z dnia 25 kwietnia 2018 r., Sąd stwierdził, że skarżąca spółka wniosła skargę na przedmiotową czynność organu w zakresie ujęcia (włączenia) zabytku nieruchomego do GEZ z uchybieniem terminu.

Wynika to z poniższych okoliczności.

Niezależnie od spornych stanowisk stron co do okoliczności związanych z wystąpieniem w dniu 11 grudnia 2024 r. (data wpływu do Urzędu Gminy [...] pisma z dnia 9 listopada 2024 r.) przez pełnomocnika T. S. (projektanta) w imieniu J. S.A. o wykreślenie z GEZ na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z. obiektu spichlerza znajdującego się w B. przy ul. [...] na działce nr [...], należy podkreślić, że J. S.A. z siedzibą w B. o czynności włączenia przedmiotowego spichlerza do GEZ z całą pewnością wiedziała co najmniej w dniu 28 marca 2025 r., kiedy to doręczono jej bezpośrednio na adres spółki pismo Wójta Gminy z dnia 26 marca 2025 r. nr [...], w którym poinformowano skarżącą o czynnościach związanych w wystąpieniem przez Wójta do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: WWKZ) i działań podejmowanych na zlecenie WWKZ przez Powiatowego Konserwatora Zabytków w P. w celu zaopiniowania wykreślenia przedmiotowego spichlerza z GEZ, wobec czego Wójt nie widzi podstaw do wyłączenia karty adresowej założonej dla tego obiektu z GEZ Gminy [...], wobec czego aktualnie nie ma możliwości wyłączenia obiektu z GEZ. Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że tym bardziej w dniu 2 kwietnia 2025 r. spółka wiedziała o przedmiotowej czynności, przy czym zasadnie można domniemywać, że było to i jeszcze znacznie wcześniej.

W tej ostatniej dacie sporządzony został wniosek skierowany do Wójta Gminy (data wpływu do organu: 23 kwietnia 2025 r.), w którym spółka wystąpiła o udostępnienie dokumentów dotyczących wpisu do gminnej ewidencji zabytków budynku znajdującego się na działce [...] w miejscowości B. w gminie [...] – w tym: "protokołów, dokumentacji fotograficznej z wizji [w terenie], karty obiektu, kopii zlecenia/umowy z jednostką wykonującą opracowanie na zlecenie gminy [...], kopi[...] korespondencji pomiędzy organami opiniującymi jak Powiatowy Konserwator zabytków czy Wojewódzki Konserwator Zabytków", jak też innych, niewymienionych wyżej dokumentów wytworzonych w toku postępowania zakończonego wpisem obiektu do gminnej ewidencji zabytków".

Na tak sformułowany wniosek Wójt udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 12 czerwca 2025 r. nr [...], doręczonym spółce w dniu 17 czerwca 2025 r., do którego dołączył kopie następujących pism: 1) pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 12 lutego 1996 r. wraz z załącznikiem - spisem obiektów podlegających ochronie konserwatorskiej z terenu gminy [...], w którym wymieniono spichlerz; 2) wersji historycznej karty adresowej zabytku, opracowanej 23 października 2010 r.; 3) kopię pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 10 sierpnia 2011 r. w sprawie gminnej ewidencji zabytków przekazanej do zaopiniowania – z zaznaczeniem, że "w treści pisma WWKZ nie zgłosił uwag co do ujęcia w ewidencji budynku spichlerza". Ponadto Wójt w piśmie tym informował spółkę, że "zarządzenia Wójta Gminy dot. włączenia kart adresowych do gminnej ewidencji zabytków oraz aktualne wersje kart adresowych zabytków udostępnione są publicznie w biuletynie informacji publicznej UGSL, dostępnym pod adresem: [...]

Trzeba również zauważyć, że nawet jeżeli przyjąć stanowisko spółki, że projektant T. S. nie byłby stricte uprawniony do złożenia w imieniu J. S.A. wniosku o wykreślenie z GEZ na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z. obiektu spichlerza znajdującego się w B. przy ul. [...] na działce nr [...], to w świetle pełnomocnictwa z dnia 9 lipca 2024 r. z całą pewnością był uprawniony do reprezentowania spółki przed organami architektoniczno-budowlanymi, jak też organami właściwymi w sprawach wydawania decyzji lokalizacyjnych (o warunkach zabudowy) dla nieruchomości obejmujących m.in. działkę nr [...] w B. – "w toku prowadzenia wszystkich niezbędnych i wymaganych prawem formalności" związanych z procesem inwestycyjnym, w tym "innych postępowań administracyjnych" dotyczących inwestycji polegającej na realizacji zabudowy na przedmiotowych nieruchomości. W konsekwencji, skoro we wniosku z dnia 9 listopada 2024 r. pełnomocnik ten wyjaśnił, że "w trakcie postępowania przed starostą powiatu [...] (...) [w sprawie] wydania decyzji administracyjnej oraz [w związku z] nałożeniem obowiązku uzgodnienia z powiatowym konserwatorem zabytków ten wydał decyzję odmowną[,] nakazując konieczność wykreślenia w/w obiektu z gminnej ewidencji zabytków przed wydaniem opinii", to fakt ten jednoocznie wskazuje na to, że będące umocowany do reprezentowania spółki, dowiedział się on w drodze urzędowej – przy udziale organu służby ochrony zabytków – o czynności ujęcia przedmiotowego spichlerza w GEZ. Tym samym już wtedy dowiedziała się o tym i sama skarżąca spółka, którą reprezentował należycie umocowany w tym względzie umocowany pełnomocnik.

Skoro zaś spółka wniosła skargę w przedmiotowej sprawie z oczywistym uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., to należało rozważyć, czy nastąpiło to bez winy strony i nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania skargi. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że ustawodawca w art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadził szczególną regulację dotyczącą terminów wnoszenia skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Norma ta, stanowiąc lex specialis wobec ogólnych zasad dotyczących terminów procesowych, przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu autonomiczną kompetencję do oceny, czy uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Co istotne, przepis ten nie uzależnia takiej oceny od uprzedniego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Sąd dokonuje tej oceny z urzędu, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, a jej wynik determinuje dalszy bieg postępowania - odrzucenie skargi albo jej merytoryczne rozpoznanie (patrz: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2025 r. sygn. akt II OSK 2968/24, dostępny jw.).

W konsekwencji, jeżeli sąd administracyjny ma z urzędu wziąć pod uwagę, czy uchybienie ustawowego trzydziestodniowego terminu nastąpiło bez winy skarżącego, to w przekonaniu tutejszego Sądu w istocie należy ocenić kwestię winy bądź jej braku zasadniczo tak, jak przy klasycznym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Jak bowiem trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22 (orzeczenie dostępne jw.), wniesienie skargi na taką czynność z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia. Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przyczyny opóźnienia, a ocena braku winy musi uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy. Brak winy w uchybieniu terminu ma miejsce wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu normalnego wysiłku, a więc gdy zachodziły okoliczności od niej niezależne i przez nią niezawinione (por. też wyżej przywołany wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 2968/24).

Sąd w tym względzie w pełni aprobuje ugruntowane stanowisko orzecznictwa, w myśl którego kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 maja 2024 r. sygn. I OZ 239/24, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 3 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 724/25 - dostępne jw.).

Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wykazała się należytą starannością w dbałości o własne sprawy. Jak wynika z wyżej przywołanego stanu faktycznego, o czynności ujęcia zabytku w GEZ spółka w sposób oczywisty wiedziała w dniu 28 marca 2025 r. i 2 kwietnia 2025 r., a faktycznie już co najmniej w dniu 9 listopada 2024 r. Nic nie stało na przeszkodzie, by w terminie 30 dni od tej daty wnieść skargę do sądu administracyjnego. Tymczasem spółka nie uczyniła tego w tym czasie, lecz uczyniła to dopiero 14 sierpnia 2025 r.

Sąd jeszcze raz podkreśla, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi z uzyskaniem wiedzy o podjęciu kwestionowanej czynności, a nie z uzyskaniem wiedzy, że czynność ta mogła zostać podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Nie może być zatem wytłumaczeniem oczekiwanie na otrzymanie całości dokumentacji wskazanej w piśmie Wójta Gminy z dnia 12 czerwca 2025 r. doręczonym spółce w dniu 17 czerwca 2025 r. Trafnie pełnomocnik organu zauważył, że skarżąca spółka jest personalistą z branży budowlanej. Tym bardziej powinna wiedzieć

W ocenie Sądu, argumentacja przedstawiona w skardze i replice z dnia 8 stycznia 2026 r. nie świadczy o tym, że zachodzą podstawy do uznania, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem spółki, która uważa, że w niniejszej sprawie niezasadne i krzywdzące skarżącą byłoby odstąpienie od – zdaniem strony – uzasadnionej praktyki, w której sądy administracyjne (w tym również WSA w Poznaniu) uznawał, że "mając na uwadze formę, w jakiej doszło do potwierdzenia ujęcia obiektów w GEZ oraz faktu braku jakichkolwiek pouczeń o możliwości zaskarżenia czynności, uchybienie wynikającego z art. 53 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy" strony skarżącej.

Po pierwsze, każda sprawa podlega indywidualnej ocenie w zakresie okoliczności, jakie doprowadziły do uchybienia terminu. Po drugie, wobec skarżącej – która jako profesjonalny podmiot działający od lat w branży budowlanej powinna dysponować niezbędną wiedzą fachową dotyczącą różnych aspektów procesu inwestycyjnego, w tym również z zakresu ochrony zabytków, a przy tym mieć zabezpieczoną możliwość skorzystania z bieżącej pomocy prawnej – należy oczekiwać dochowania obiektywnego miernika staranności w prowadzeniu własnych spraw. Po trzecie, od kilku lat orzecznictwo sądów administracyjnych konsekwentnie potwierdza, jaki charakter ma ujęcie obiektu w GEZ i jeżeli istniały co do tego rozbieżności, to z całą pewnością wątpliwości w tym zakresie zostały usunięte jeszcze w latach 2023-2024. Dlatego też nieskuteczne w tej sprawie jest argumentowanie odwołujące się do orzecznictwa z tego okresu, na uzasadnienie stanowiska, że wobec istniejących w orzecznictwie rozbieżności miało miejsce bez winy skarżącego.

W związku z tym w żadnej mierze nie świadczy o braku zawinienia stanowisko spółki, że skoro nie została poinformowana przez organ o możliwości zakwestionowania ujęcia nieruchomości w GEZ poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego, a zwłaszcza o konieczności dochowania w tym względzie jakiegokolwiek terminu, to dopiero zgłoszenie się spółki do aktualnego pełnomocnika skutkowało wskazaniem jej trybu skargi do sądu administracyjnego, jako adekwatnego w sprawie. Takie stanowisko nie przekonuje Sądu w niniejszej sprawie, bowiem to, kiedy profesjonalny podmiot prawa handlowego uznaje za stosowne zwrócenie się do konkretnego pełnomocnika o poradę prawną, nie ma znaczenia dla oceny zawinienia strony w uchybieniu terminu. Nie można oczekiwać, że ewentualne zaniedbania w zakresie zapewnienia w swojej działalności niezbędnej obsługi prawnej miałyby w niniejszej sprawie stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Wobec tego nie do przyjęcia jest teza strony, że postulowane przez organ odrzucenie skargi byłoby przejawem nadmiernego rygoryzmu prowadzącego do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji i wyrażonego w tym przepisie prawa do sądu. Prawo do sądu jest bowiem obwarowane określonymi wymogami formalnymi, których w tym wypadku nie można uznać za nadmierny rygoryzm.

Podsumowując, skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez skarżącą (reprezentowaną przez pełnomocnika procesowego) z istotnym przekroczeniem terminu wskazanego w art. 53 § 2 p.p.s.a. W treści skargi, jak też w kolejnym piśmie procesowym strony nie powołano przy tym takich okoliczności, które mogłyby zasadnie świadczyć rozważyć o braku winy spółki w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd nie dopatrzył się zatem w tej sprawie okoliczności uzasadniających uznanie, że znaczne uchybienie terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy strony.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej kwestie prawne i faktyczne, skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu – i z tej przyczyny niedopuszczalną – należało odrzucić bez jej merytorycznego rozpoznania.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 sentencji).