III SA/Wr 150/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-10-23	
Data wpływu	2024-04-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Katarzyna Borońska /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami	
Hasła tematyczne	Ruch drogowy	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	*Oddalono skargę w całości	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 622;  art. 72; Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r. nr SKO 4321.11.2024 w przedmiocie unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 lutego 2024 r. (nr SKO 4321.11.2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania G. B. (dalej: skarżący, strona, egzaminator) od decyzji Marszałka Województwa Dolnośląskiego (dalej: Marszałek, organ I instancji) z dnia 5 stycznia 2024 r. (nr DT-D-I.8041.34.2023) unieważniającej państwowy egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B, przeprowadzony w Dolnośląskim Ośrodku Ruchu Drogowego Oddział Terenowy w B. w dniu 27 września 2023 r. z udziałem osoby egzaminowanej – M. M. (dalej: egzaminowany), przez egzaminatora - G. B., utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną decyzji SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 20 października 2023 r. wpłynęło do Marszałka Województwa Dolnośląskiego, za pośrednictwem Dyrektora Dolnośląskiego Ośrodka Ruchu Drogowego we Wrocławiu, wraz z dokumentacją, pismo egzaminowanego zatytułowane "Odwołanie od wyniku egzaminu państwowego", dotyczące egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B, przeprowadzonego w Dolnośląskim Ośrodku Ruchu Drogowego, Oddział Terenowy B., w dniu 27 września 2023 r., przez skarżącego. Egzaminowany w piśmie tym podniósł, że powodem negatywnego wyniku egzaminu było wymuszenie pierwszeństwa na skrzyżowaniu podczas zmiany kierunku jazdy w prawo. Tymczasem na skrzyżowaniu nie było żadnych znaków poziomych oraz pionowych informujących o zbliżaniu się do drogi z pierwszeństwem przejazdu. Podkreślił ponadto, że nie dostał od egzaminatora informacji o błędnym oznaczeniu drogi.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. unieważnił państwowy egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B, przeprowadzony przez skarżącego w Dolnośląskim Ośrodku Ruchu Drogowego Oddział Terenowy w B. w dniu 27 września 2023 r. z udziałem egzaminowanego. Marszałek wyjaśnił, że skarga egzaminowanego została uznana za zasadną. Podkreślił, że przedmiotowy egzamin został przerwany i zakończył się wynikiem negatywnym, ponieważ egzaminowany przejeżdżając przez skrzyżowanie nie ustąpił pierwszeństwa kierującemu jadącemu z lewej strony. Z materiału filmowego z przebiegu egzaminu wynika, że egzaminowany zbliżając się do skrzyżowania, na którym miał dokonać zmiany kierunku jazdy w prawo, poruszał się ul. [...], na której brak było oznakowania pionowego oraz poziomego informującego o tym, że zbliża się do drogi z pierwszeństwem przejazdu ul. [...]. Egzaminowany kontynuował przejazd, a jak wynika z nagrania z egzaminu oraz wyjaśnień egzaminatora, z lewej strony ul. [...] poruszał się pojazd. Egzaminowany w żaden sposób nie zareagował na zaistniałą sytuację, co zmusiło egzaminatora do interwencji i zatrzymania pojazdu egzaminacyjnego w celu uniknięcia kolizji. Takie zachowanie egzaminatora Marszałek uznał za zasadne. Dalej organ I instancji wskazał, że z Zarządu Dróg Powiatowych w B. uzyskał informację, zgodnie z którą ul. [...] jest ulicą podporządkowaną względem ul. [...], a oznakowanie drogowe od strony ul. [...] w dniu egzaminu było niekompletne (brak było m. in. znaku A-7 "ustąp pierwszeństwa" informującego o zbliżaniu się do drogi z pierwszeństwem przejazdu). Zdaniem organu I instancji, opisane okoliczności w postaci braku właściwego oznakowania na przedmiotowym skrzyżowaniu mogły wprowadzić w błąd egzaminowanego, co miało bezpośredni wpływ na wynik przedmiotowego egzaminu. Z tego powodu, organ I instancji uznał za uzasadnione unieważnienie tego egzaminu państwowego na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej: u.k.p.).

W odwołaniu od powyższej decyzji egzaminator powołał się na treść art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. , poz. 1047 ze zm., dalej: p.r.d.). Wskazał, że z uwagi na art. 52 ust. 2 u.k.p. podjął decyzję o zakończeniu egzaminu, ponieważ zachowanie egzaminowanego zagrażało życiu i zdrowiu innych uczestników ruchu drogowego. Podkreślił, że nawet gdyby egzaminowany poruszał się drogą z pierwszeństw przejazdu przez skrzyżowanie, to miał obowiązek reagować na zmieniającą się sytuację. Egzaminowany jadąc ul. [...] i wjeżdżając na skrzyżowanie nie zareagował na widok pojazdu nadjeżdżającego z jego lewej strony ul. [...]. Skarżący wskazał, że w tej sytuacji był zmuszony do natychmiastowego podjęcia działania polegającego na awaryjnym zatrzymaniu pojazdu w celu uniknięcia zderzenia z innym uczestnikiem ruchu. Z tego względu, podjął decyzję o zakończeniu egzaminu, gdyż zachowanie egzaminowanego zagrażało życiu i zdrowiu innych uczestników ruchu drogowego.

Po rozpatrzeniu odwołania, SKO zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206 ze zm., dalej: rozporządzenie) osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6. Według § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, egzaminator przerywa egzamin państwowy, jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Jak stwierdza art. 52 ust. 2 u.k.p., część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Do tego rodzaju zachowań osoby egzaminowanej (zdającej) należy m. in. nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu (pkt 10.1 tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia).

SKO podkreśliło, że z materiału filmowego jednoznacznie wynika, że na ul. [...] brak było oznakowania pionowego i poziomego wskazującego, że egzaminowany zbliża się do drogi z pierwszeństwem przejazdu (brak znaku pionowego A-7). Okoliczność ta została także potwierdzona przez Zarząd Dróg Powiatowych w B. Jak wynika z materiału filmowego oraz wyjaśnień egzaminatora zawartych w piśmie z dnia 14 października 2023 r., z lewej strony ul. [...] poruszał się pojazd, nadjeżdżając w stronę pojazdu egzaminacyjnego. Egzaminowany nie zareagował na zaistniałą sytuację, wobec czego egzaminator podjął interwencję i zatrzymał pojazd egzaminacyjny. Egzaminator, w tej sytuacji, przerwał egzamin praktyczny i ustalił jego wynik, jako negatywny.

Z reguły zawartej w art. 5 ust. 1 p.r.d. wynika, że uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli, sygnałów świetlnych oraz znaków drogowych, nawet wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania niż nakazany przez te osoby, sygnały świetlne lub znaki drogowe. W przypadku braku znaków drogowych wyznaczających te zasady, obowiązuje m. in. reguła określona w art. 25 ust. 1 p.r.d., wedle której, kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony, a jeżeli skręca w lewo - także jadącemu z kierunku przeciwnego na wprost lub skręcającemu w prawo. Zdaniem Kolegium, wobec braku stosownego oznakowania, egzaminowany miał wszelkie podstawy do przyjęcia, iż skręcając na opisanym skrzyżowaniu w prawo to jemu, na zasadzie opisanej w art. 25 ust. 1 p.r.d., przysługuje pierwszeństwo przejazdu, a w konsekwencji tego, pojazdy poruszające się z lewej strony ul. [...] winny ustąpić jemu pierwszeństwa.

Kolegium wskazało, że w arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu, egzaminator zaznaczył ocenę "negatywną" przy pozycji nr 6 - "Przejazd przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu", zaś w polu "Uwagi" wpisał adnotację: "Nieustąpienie pierwszeństwa na skrzyżowaniu". W ocenie SKO, wątpliwe jest to, czy w rozważanym przypadku rzeczywiście było wykonywane zadanie egzaminacyjne określone w poz. 6 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia tj. przejazd przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu. Aby mówić o tego rodzaju skrzyżowaniu niezbędnym jest jego uprzednie oznakowanie, wskazujące prawidłowo na istnienie stosunku podporządkowania jednej drogi w stosunku do drugiej i ustalające zasadę pierwszeństwa. Skoro skrzyżowanie ul. [...] z ul. [...] nie było w ogóle oznakowane od strony ul. [...] znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu, to egzaminowany nie mógł nie zastosować się do oznakowania ustalającego pierwszeństwo przejazdu, które nie istniało w dacie egzaminu praktycznego. W tej sytuacji, opisane zadanie egzaminacyjne nie mogło w ogóle zostać wykonane ani ocenione, albowiem, z uwagi na brak stosownego oznakowania, nie wyznaczono na tym skrzyżowaniu relacji pierwszeństwa/ podporządkowania dróg. Egzaminator nie mógł zatem stwierdzić, że egzaminowany nie ustąpił pierwszeństwa na skrzyżowaniu i nie miał jednoznacznych podstaw do ustalenia negatywnego wyniku egzaminu praktycznego. SKO podkreśliło, że stwierdzenie to odnosi się do podanych "oficjalnych" przyczyn ustalenia negatywnego wyniku egzaminu, tj. wskazanych wprost w przedstawionym arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Kolegium zwróciło uwagę, że wskazywana przez egzaminatora w odwołaniu przyczyna przerwania egzaminu, jaką miało być zagrożenie dla zdrowia i życia nie została opisana w arkuszu przebiegu egzaminu, jako stanowiąca podstawę jego zakończenia z wynikiem negatywnym dla egzaminowanego. W ocenie Kolegium, czym innym jest sytuacja nieustąpienia pierwszeństwa na skrzyżowaniu (niezastosowania się do stosownego oznakowania ustalającego pierwszeństwo przejazdu, czy też naruszenia reguły "prawej ręki"), a czym innym jest niezachowanie szczególnej ostrożności skutkującej stworzeniem zagrożenia dla życia i zdrowia innych uczestników ruchu drogowego. Zdaniem Kolegium, ustalenie aktualnie czy egzaminowany, mając przeświadczenie o przysługującym mu pierwszeństwie na przedmiotowym skrzyżowaniu, miał i w jakim stopniu możliwość podjęcia odpowiedniej reakcji w związku ze zbliżającym się pojazdem ze strony ul. [...], jest utrudnione i mogłoby być oparte jedynie na subiektywnych odczuciach zarówno egzaminowanego, jak i egzaminatora. Na ocenę zachowania kierowcy w opisanym przypadku, w kontekście zachowania reguły szczególnej ostrożności w rozumieniu art. 2 pkt 22 p.r.d., składa się – w ocenie Kolegium - wiele czynników wymykających się obiektywnej ocenie. W konsekwencji, Kolegium nie podzieliło argumentacji odwołującego się, bowiem stwierdzony brak właściwego oznakowania drogowego na skrzyżowaniu niewątpliwie mógł wprowadzić w błąd uczestników ruchu drogowego, w tym egzaminowanego i mógł mieć wpływ na jego zachowanie i wykonywane przez niego manewry. To zaś, w przekonaniu Kolegium, nie dawało podstawy do uznania, że nieprawidłowo zostało wykonane zadanie - Przejazd przez skrzyżowania oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu i ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu praktycznego.

W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego w zakresie nieuprawnionej i błędnej oceny zachowania osoby egzaminowanej na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...] w B. w kontekście przepisów ustawy p.r.d. (art. 2 pkt. 22);

2. naruszenie prawa dotyczącego postępowania w sprawie unieważnienia egzaminu bez wskazania związku pomiędzy ujawnionymi nieprawidłowościami w sposobie przeprowadzenia egzaminu, a wynikiem końcowym egzaminu (art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.).

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że egzaminowany wjechał na skrzyżowanie nie reagując na widok wjeżdżającego na to skrzyżowanie z lewej strony pojazdu. Kierujący pojazdem, który poruszał się ul. [...] posiadał pierwszeństwo przejazdu wynikające z oznakowania pionowego. W tej sytuacji, podobnie jak kierujący drugim pojazdem zmuszony był do podjęcia działania polegającego na awaryjnym zatrzymaniu pojazdu celem uniknięcia zderzenia. Dodał, że uwzględniając zaistniałą sytuację, stosownie do dyspozycji art. 52 ust. 2 u.k.p., podjął decyzję o zakończeniu egzaminu, gdyż zachowanie egzaminowanego zagrażało życiu i zdrowiu innych uczestników ruchu drogowego. W ocenie skarżącego, błędna jest sugestia organu I, jak i II instancji, iż postępowanie egzaminowanego można usprawiedliwić brakiem oznakowania pionowego na ul. [...]. Przyczyną zachowania egzaminowanego był wyłącznie brak jego wiedzy w zakresie stosowania zasad i przepisów służących bezpiecznemu poruszaniu się po drogach publicznych (zasada szczególnej ostrożności - art. 2 pkt 22 p.r.d. i zasada ograniczonego zaufania- art. 4 p.r.d.). Skarżący podkreślił, że jedynym uchybieniem, którego się dopuścił było wpisanie w arkuszu z przebiegu egzaminu "nieudzielenie pierwszeństwa na skrzyżowaniu", a winno być - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Błąd ten nie miał żadnego wpływu na wynik egzaminu, bo nie zmienił istoty zdarzenia oraz wynikających z niego konsekwencji - przerwania egzaminu. Odnosząc się do argumentu SKO, zgodnie z którym kierowca podczas manewru skrętu w prawo winien być skupiony na tym co się dzieje przed pojazdem, a nie na obserwacji wszystkich stron otoczenia pojazdu, skarżący powołując się na wyrok Sądu Najwyższego wskazał, że kierujący pojazdem ma obowiązek obserwowania nie części ulicy, lecz jej szerokości.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie skarżący wskazał, że dojeżdżając do skrzyżowania widział zbliżający się z lewej strony pojazd oraz oznakowanie pierwszeństwa przejazdu i w związku z tym musiał szybko zareagować i zatrzymać samochód. Pojazd z pierwszeństwem przejazdu również musiał zahamować i doszło do nagłego zatrzymania. Podkreślił, że sam egzaminowany potwierdził, że nie zauważył nadjeżdżającego z lewej strony pojazdu. Skarżący dodał, że mimo błędnego wpisu w arkuszu nie mógł pominąć sytuacji zagrażającej życiu i zdrowiu i musiał przerwać egzamin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy zasadności unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego w zakresie prawa jazdy kategorii B przeprowadzonego w dniu 27 września 2023 r. przez skarżącego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin, jeżeli był on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Według art. 72 ust. 2 u.k.p. marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy: 1) z urzędu, 2) na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 u.k.p.).

Z powołanych przepisów wynika, że do unieważnienia egzaminu konieczne jest kumulatywne wystąpienie dwóch przesłanek, tj. przeprowadzenie egzaminu niezgodnie z przepisami ustawy i wpływ tego naruszenia na wynik egzaminu. Zadaniem organu administracji publicznej jest więc ustalenie, czy w trakcie czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa, a jeżeli tak, to czy naruszenie to przekłada się na zasadność końcowego wyniku egzaminu.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że zaistniały podstawy do unieważnienia egzaminu. Analiza znajdującego się w aktach administracyjnych materiału dowodowego, w tym zapisu audiowizualnego i arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu, dowodzi bowiem, że egzaminator postąpił niezgodnie z przepisami określającymi zasady i tryb przeprowadzenia egzaminu, co miało wpływ na wynik przeprowadzonego egzaminu.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że użyty przez ustawodawcę w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. zwrot "niezgodny z przepisami ustawy" oznacza zarówno niezgodność z przepisami u.k.p., jak też z przepisami wykonawczymi do ww. ustawy, tj. mającym zastosowanie w sprawie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (por. wyroki NSA z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 1322/22; z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 3879/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Niewątpliwe egzaminator zobligowany jest do przestrzegania przepisów u.k.p., jak i rozporządzenia, zaś wszelkie uchybienia w tej mierze, o ile mają wpływ na wynik egzaminu, obligują organ do unieważnienia takiego egzaminu.

W świetle § 28 rozporządzenia osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu, jeżeli: a) dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne, b) zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1,3,4,6. Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia egzaminator przerywa egzamin państwowy jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy, w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Z kolei art. 52 ust. 2 u.k.p. stanowi, że część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Do tego rodzaju zachowań osoby egzaminowanej (zdającej) należy m. in. nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu (pkt 10.1 tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia), ale też spowodowanie kolizji lub wypadku drogowego lub zachowanie osoby egzaminowanej mogące skutkować kolizją lub wypadkiem drogowym (pkt 1 tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia).

Jednym z obowiązkowych zadań egzaminacyjnych w części praktycznej egzaminu, wykonywanych w ruchu drogowym, jest zadanie "Przejazd przez skrzyżowania oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu (znak A-7, B-20, D-1 oraz w połączeniu z tabliczkami T-6a i T- 6c) określonymi w przepisach w sprawie znaków i sygnałów drogowych" określone w poz. 6 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia (§ 23 ust. 1 pkt 2 lit. a, tiret pierwsze rozporządzenia).

Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w dniu przeprowadzenia spornego egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B (27 września 2023 r.), brak było właściwego oznakowania skrzyżowania ul. [...] i ul. [...] w B. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zapisu filmowego przebiegu egzaminu praktycznego zawartego na płycie CD, wynika, że egzaminowany kierując pojazdem egzaminacyjnym ul. [...] w B. zbliżał się do skrzyżowania z ul. [...] w B., na którym miał dokonać zmiany kierunku jazdy w prawo. Materiał filmowy jednoznacznie pokazuje, że na ul. [...] brak było oznakowania pionowego i poziomego wskazującego, że egzaminowany zbliża się do drogi z pierwszeństwem przejazdu. Egzaminowany kontynuował jazdę na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...] skręcając pojazdem egzaminacyjnym w prawo w ul. [...]. Jak wynika z materiału filmowego oraz wyjaśnień egzaminatora zawartych w piśmie z dnia 14 października 2023 r., z lewej strony ul. [...] poruszał się pojazd, nadjeżdżając w stronę pojazdu egzaminacyjnego. Egzaminator podał, że egzaminowany nie zareagował na zaistniałą sytuację, wobec czego podjął interwencję i zatrzymał pojazd egzaminacyjny. Egzaminator, w tej sytuacji, przerwał egzamin praktyczny i ustalił jego wynik jako negatywny. W arkuszu przebiegu części praktycznej tego egzaminu z dnia 27 września 2023 r., egzaminator zaznaczył ocenę "negatywną" przy pozycji nr 6 - "Przejazd przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu", zaś w polu "Uwagi" wpisał adnotację: "Nieustąpienie pierwszeństwa na skrzyżowaniu".

Dodać należy, że w piśmie z dnia 8 listopada 2023 r. Zarząd Dróg Powiatowych w B. wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującą organizacją ruchu na skrzyżowaniu, ul. [...] (droga gminna) jest ulicą podporządkowaną, a ul. [...] (droga powiatowa nr 2309D) jest drogą z pierwszeństwem przejazdu. Wskazano również w tym piśmie, że w dniu 27 września 2023 r. brak było oznakowania pionowego A-7 "Ustąp pierwszeństwa" wraz ze znakiem D-6 "Przejście dla pieszych", które zostało uzupełnione w dniu 13 października 2023 r.

Skoro zatem w dniu egzaminu ul. [...], którą poruszał się egzaminowany, nie była oznakowana, jako droga podporządkowana, to tym samym egzaminowany nie mógł wiedzieć, że znajduje się na takiej drodze i że powinien ustąpić pierwszeństwa pojazdom poruszającym się ul. [...]. W konsekwencji, zgodzić należy się z SKO, że egzaminowany miał uzasadnione podstawy do przyjęcia, iż skręcając na skrzyżowaniu w prawo w ul. [...] to jemu, na podstawie art. 25 ust. 1 p.r.d., przysługuje pierwszeństwo przejazdu, a w konsekwencji tego, pojazdy poruszające się z lewej strony ul. [...] winny ustąpić jemu pierwszeństwa. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 p.r.d. kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony, a jeżeli skręca w lewo - także jadącemu z kierunku przeciwnego na wprost lub skręcającemu w prawo.

Powyższe prowadzi do wniosku, że wskazanie przez skarżącego w arkuszu przebiegu części praktycznej tego egzaminu, oceny "negatywnej" przy pozycji nr 6 - "Przejazd przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu" oraz umieszczenie w polu "Uwagi" adnotacji: "Nieustąpienie pierwszeństwa na skrzyżowaniu", nie mogło być powodem przerwania egzaminu praktycznego i wpisania negatywnego wyniku egzaminu. Skoro skrzyżowanie od strony ul. [...], którą poruszał się egzaminowany, nie było oznakowane, to tym samym w sprawie nie zostało wykonane zadnie egzaminacyjne określone w poz. 6 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia tj. przejazd przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu. Zgodzić należy się z SKO, że o tego rodzaju skrzyżowaniu można mówić dopiero wtedy, gdy jest ono prawidłowo oznakowane i wskakuje na istnienie stosunku podporządkowania jednej drogi w stosunku do drugiej i ustala zasadę pierwszeństwa. Egzaminowany nie mógł tym samym nie ustąpić pierwszeństwa (jak zostało to wskazane w arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy), skoro droga, którą się poruszał, nie była oznakowana, jako podporządkowana, a brak oznakowania powodował, że mógł on pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że znajduje się na skrzyżowaniu równorzędnym, a zatem jadący z jego lewej strony pojazd ustąpi mu pierwszeństwa. Nieuprawnione było zatem stwierdzenie przez egzaminatora, że egzaminowany nie ustąpił pierwszeństwa na skrzyżowaniu oznakowanym znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu. W konsekwencji przerwanie egzaminu z tego powodu i wpisanie wyniku negatywnego spowodowało, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgody z przepisami ustawy. Skoro w ogóle nie zostało wykonane zadanie opisane poz. 6 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia, to nie mogło być ono ocenione negatywnie i nie mogło to być podstawą do przerwania egzaminu.

Wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze, w sprawie wykazano, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko SKO, zgodnie z którym, brak właściwego oznakowania skrzyżowania uniemożliwiał wykonanie opisanego zadania egzaminacyjnego – "przejazd przez skrzyżowania oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu". Niezasadne natomiast uznanie przez egzaminatora, że doszło do nieustąpienia pierwszeństwa przez egzaminowanego, co zostało wprost wskazane w arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy, spowodowało przerwanie egzaminu i wpisanie wyniku negatywnego. Naruszenie zatem przepisów przez egzaminatora, poprzez negatywną ocenę zadania, które nie zostało wykonane, spowodowało przerwanie egzaminu z wynikiem negatywnym. Niewątpliwie zatem egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Sąd zgadza się przy tym z twierdzeniem skarżącego, zgodnie z którym przekonanie kierującego (bez względu na to, czy zasadne, czy też nie) o przysługującym mu pierwszeństwie przejazdu przez skrzyżowanie, nie zwalnia go z obowiązku reagowania na zmieniającą się sytuację. Niemniej jednak aktualnie ocena zachowania egzaminowanego na spornym skrzyżowaniu, wobec podnoszonych przez skarżącego, już po wniesieniu skargi przez egzaminowanego, argumentów dotyczących zaistnienia sytuacji zagrożenia dla życia lub zdrowia uczestników ruchu drogowego, nie jest możliwa przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny. Podkreślić przy tym należy, że dopiero w wyjaśnieniach z 14 października 2023 r. i w odwołaniu (a następnie także w skardze) skarżący powołując się na art. 2 pkt 22 p.r.d., który zawiera definicję szczególnej ostrożności, jako polegającej na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestnika ruchu do warunków i sytuacji zmieniających się na drodze, w stopniu umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie, wskazywał, że uwzględniając zaistniałą sytuację oraz treść art. 52 ust. 2 u.k.p., podjął decyzję o zakończeniu egzaminu, ponieważ zachowanie egzaminowanego zagrażało życiu i zdrowiu innych uczestników ruchu drogowego. Istotne jest jednak to, że egzaminator w trakcie egzaminu nie podniósł aspektu zagrożenia bezpieczeństwa podczas wykonywana przez zdającego manewru skrętu w prawo, a w rozmowie z egzaminowanym skarżący wskazał, że powodem przerwania egzaminu było nieustąpienie pierwszeństwa. Analiza nagrania przebiegu egzaminu nie pozwala ocenić, czy rzeczywiście doszło do zagrożenia życia lub zdrowia, a więc czy egzamin powinien być przerwany z tego powodu. Słusznie natomiast zauważyło SKO, że ustalenie aktualnie czy egzaminowany, mając przeświadczenie o przysługującym mu pierwszeństwie na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...] w B., miał i w jakim stopniu możliwość podjęcia odpowiedniej reakcji w związku ze zbliżającym się pojazdem ze strony ul. [...], jest utrudnione i mogłoby być oparte jedynie na subiektywnych odczuciach zarówno egzaminowanego, jak i egzaminatora. Istotne jest natomiast wpisanie w arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy, jako powodu przerwania egzaminu, nieustąpienia pierwszeństwa. Skarżący wskazał, jako przyczynę przerwania egzaminu, zagrożenie życia lub zdrowia innych uczestników ruchu drogowego, dopiero po złożeniu przez egzaminowego skargi. Działanie takie jest spóźnione i nie mogło odnieść zamierzonego skutku, tym bardziej, że z materiału dowodowego nie wynika, że zaistniało bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia i ta przyczyna nie została też podana w arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy. Dodać także należy, że skarżący, jako egzaminator, powinien mieć świadomość, że brak znaku może wywołać wątpliwości w zakresie ustalenia pierwszeństwa, co mogło mieć wpływ na wynik egzaminu. Podkreślić też trzeba, że na egzaminatorze ciąży obowiązek wypełnia dokumentacji w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów. Wobec braku oznakowania skrzyżowania od strony ul. [...], egzaminowany mógł pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie musi ustępować pierwszeństwa nadjeżdżającemu z lewej strony pojazdowi, a skarżący nie mógł wskazać nieustąpienia pierwszeństwa, jako przyczyny przerwania egzaminu. Wskazanie takiej przyczyny miało wpływ na przeprowadzenie egzaminu, bowiem doprowadziło do nieuzasadnionego – w świetle zapisów dokumentacji – jego przerwania.

W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.