Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 7/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 7/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 7 lutego 2024 r.

Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżąca zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Termin ten rozpoczął bieg 6 marca 2024 r., kiedy to Skarżąca powzięła wiadomość o wydaniu 7 lutego 2024 r. wyroku oddalającego skargę, zaś wniosek o przywrócenie terminu został złożone jeszcze tego samego dnia.

Dalej Sąd wskazał, że pierwsze zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy na 7 lutego 2024 r. zostało wysłane na adres skarżącej 15 stycznia 2024 r. Z uwagi jednak na błąd w nazwisku, zauważony zaraz po nadaniu korespondencji, jeszcze tego samego dnia do skarżącej skierowano kolejne zawiadomienie, tym razem zawierające prawidłowe dane (k. 31-33 akt sądowych). Prawidłowo nadana do Skarżącej korespondencja na właściwe dane wróciła do sądu 6 lutego 2024 r. z adnotacją "zwrot do nadawcy nie podjęto w terminie" (k. 49 akt sądowych). Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru oraz koperty wynika, że 17 stycznia 2024 r., przesyłkę zawierającą ww. zawiadomienie, doręczyciel wobec nieobecności adresata, pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej awizo (pierwsze awizo). Przesyłka awizowana została powtórnie 25 stycznia 2024 r., a następnie 2 lutego 2024 r. zwrócona do nadawcy. Korespondencja została zatem uznana za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego 31 stycznia 2024 r., z uwagi na treść przepisu art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "P.p.s.a.") w postaci braku zawiadomienia jej o terminie rozprawy.

W opinii Sądu wbrew twierdzeniu Skarżącej, zarówno potwierdzenie odbioru przesyłki, jak i koperta zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy wskazują, że po raz pierwszy zawiadomienie zostało do niej wysłane 15 stycznia 2024 r. Następnie przesyłka była dwukrotnie awizowana, a informacja o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym została umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej, a wobec jej nieodebrania w terminie 14 dni od dnia pierwszej awizacji - zwrócona do sądu. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta z potwierdzeniem odbioru, za chybione Sąd uznał zarzuty Skarżącej, dotyczące naruszenia przepisu art. 91 § 2 P.p.s.a. w postaci zbyt późnego zawiadomienia jej o terminie rozprawy.

Odnosząc się do argumentacji w zakresie nieprawidłowego pouczenia Sąd wyjaśnił, że wysłane zawiadomienia o terminie wyznaczenia rozprawy zawierały stosowne pouczenia, a do ich zrozumienia nie była potrzebna specjalistyczna wiedza prawnicza.

Zdaniem Sądu Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie wyjaśniła jaka przeszkoda trwała w okresie od 9 lutego 2024 r. do 6 marca 2024 r. i dlaczego w tym okresie nie mogła podjąć działania w swojej sprawie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca, na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 86 § 1 i § 3 P.p.s.a. przez ich błędna wykładnię i niezastosowanie w sprawie tj. odmowę przywrócenia terminu, podczas gdy Skarżąca wykazała i uprawdopodobniła we wniosku o przywrócenie terminu, że uchybienie terminowi na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jaki zapadł przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. I SA/Bk 7/24 nastąpiło bez jej winy, w sytuacji, gdy zawiadomienie o rozprawie zostało doręczone już po jej odbyciu się a pouczenia zawarte w zawiadomieniu nie wskazywało jasno i precyzyjnie, jakie Skarżąca jest zobowiązana podjąć kroki w takiej sytuacji,

- art. 91 § 2 P.p.s.a. przez doręczenie zawiadomienia o rozprawie z uchybieniem terminu przewidzianego w tym przepisie,

- art. 6 P.p.s.a. przez nieudzielenie niezbędnych w zaistniałych w sprawie okolicznościach pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

Na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie bądź zmianę zaskarżonego postanowienia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy na dzień 7 lutego 2024 r. została Skarżącej prawidłowo doręczona na podstawie art. 73 P.p.s.a.

Przepis art. 73 P.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której zawiadomienie o terminie rozprawy zostało przesłane Skarżącej na wskazany przez nią adres wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce 17 stycznia 2024 r., zaś ponowne 25 stycznia 2024 r. Przesyłkę jako niepodjętą w terminie zwrócono do nadawcy 2 lutego 2024 r. Z koperty wynika również, że 17 stycznia 2024 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym. Wobec powyższego zasadnie uznano, że ww. przesyłka została skutecznie doręczona Skarżącej 31 stycznia 2024 r. na podstawie art. 73 § 4 P.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca. Powyższe domniemanie faktyczne nie zostało skutecznie obalone ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w wyniku np. reklamacji usług pocztowych.

Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, z 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja Skarżącej podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu, jak również powtórzona w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 7 lutego 2024 r., gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu przedmiotowego wniosku, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.