Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] w [...] na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 21/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] w [...] na bezczynność Dyrektora [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., II SAB/Bd 21/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] (dalej: "skarżąca") na bezczynność Dyrektora [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej stwierdził, że Dyrektor [...] w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z 19 listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej (pkt 1.); stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2.); umarzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora [...] w [...] do rozpoznania wniosku (pkt 3.); zasądził od Dyrektora [...] w [...] na rzecz skarżącej kwotę 217 (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4.).

Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4. wyroku Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że o zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej (100 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 206 p.p.s.a. pomniejszył mając na względzie, iż jest to kolejna sprawa w serii spraw w przedmiocie bezczynności organu, związana z wnioskiem skarżącej z 19 listopada 2021 r., a więc taka, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym sformułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych sprawach.

Skarżąca zaskarżyła zażaleniem postanowienie Sądu pierwszej instancji w tej części, w jakiej odmówiono zasądzenia od organu na rzecz Fundacji [...] zwrotu pełnych koszów w ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, ograniczając jego wysokość z minimalnej stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (480 zł), tj. do 100 zł.

Skarżąca Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:

1) art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - poprzez zaniechanie przyznania stronie skarżącej pełnego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania (w skład których powinno wchodzić wynagrodzenie radcy prawnego według stawki minimalnej w kwocie 480 zł) pomimo zasadności skargi w całości.

2) art. 206 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne, rozszerzające zastosowania "wyjątkowej" regulacji, mimo braku szczególnych przesłanek "słusznościowych", uzasadniających tak drastyczne (bo blisko 5-krotne) zmniejszenie wynagrodzenia pełnomocnika. - przy czym naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty znacznie niższej niż należna.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o zmianę postanowienia w skarżonej części, poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, dodatkowo kwoty 380 zł (tj. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 100 zł) wskutek czego, postanowienie zawarte w pkt 4 sentencji wyroku - po korekcie instancyjnej - powinno przyznać łącznie od organu kwotę 597 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, a ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. W razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., II FZ 8/11). W związku z tym, że art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. M. Niezgódka-Medek [w:]. B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – komentarz do art. 206, LEX/el).

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji był uprawniony do zastosowania tego przepisu, albowiem charakter i stopień zawiłości sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania co do przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w pełnej, przewidzianej przepisami rozporządzenia, wysokości. Aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się w istocie do napisania skargi. Sprawa nie miała skomplikowanego charakteru, a nadto była bliźniaczo podobna do innych spraw zainicjowanych przez skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, co jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znane z urzędu. Skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wywiodła wiele jednobrzmiących skarg na bezczynność organów w przedmiocie rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Złożone wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczyły otrzymanej dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Czynności pełnomocnika skarżącej miały zatem charakter powtarzalny. W związku z tym, nakład pracy pełnomocnika związany z prowadzeniem niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił jako nieznaczny, co uzasadniało miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, działanie skarżącej oraz liczba i treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej świadczy o nadużyciu prawa do informacji publicznej, na które składają się takie okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącej i jej pełnomocnika oraz korelacja czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie.

Okoliczności niniejszej sprawy niewątpliwie uzasadniały miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie o odstąpieniu od zasądzenia pełnych kosztów zastępstwa procesowego, zawarte w punkcie IV wyroku, w pełni znajduje oparcie w art. 206 p.p.s.a. Przepis ten bowiem daje podstawę Sądowi do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika, poprzez zasądzenie pomniejszonej kwoty zwrotu kosztów postępowania w zakresie jego wynagrodzenia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.