Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 grudnia 2021 r. nr SKO.IV/424/3895/1163/2021 w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 14 października 2021 r. nr [...].

Wójt Gminy B. decyzją z 14 października 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 8 pkt. 5, art. 13, art. 32 ust. 1 d ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego zmienił własną decyzję nr [...] z 9 października 2020 r. i przyznał A. W. (dalej jako strona lub skarżąca) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia J. W. w kwocie 110 zł. w okresie od 1 września 2021 r. do 31 października 2021 r. W rozstrzygnięciu tym podkreślono, że pozostałe elementy decyzji z 9 października 2020 r. pozostają bez zmian. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że świadczenie zostało przyznane z uwagi na złożony wniosek i spełnianie wymogów formalnych do jego otrzymywania.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. W odwołaniu tym podkreśliła, że składając wniosek 27 wrześnie 2021 r. występowała o rozpatrzenie sprawy począwszy od 1 marca 2021 r., a mocą kwestionowanej decyzji rozpoznano jej wniosek począwszy od 1 września 2021 r. W jej ocenie powinna otrzymać świadczenie za cały ten kres, ponieważ w pouczeniu, jakie otrzymała nie było informacji o konieczności złożenia nowego wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej decyzją z 2 grudnia 2021 r. nr SKO.IV/424/3895/1163/2021 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowe przebieg postępowania, a następnie zamieszczono stwierdzenie, że zasiłek rodzinny i dodatki do niego przyznawane są wyłącznie na wniosek strony. W dalszej części uzasadnienia przybliżono stan normatywny w sprawie i treść wniosku strony skierowanego do organu pierwszej instancji. Po przeprowadzonej analizie podkreślono, że wniosek został złożony we wrześniu 2021 r. i świadczenie zostało przyznane począwszy od tego miesiąca, a tym samym zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła organom administracji publicznej naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu wszelkich dowodów, nadto wskazała na naruszenie art. 7a powyższego aktu poprzez nie rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nie potraktowanie dostarczonego orzeczenia przez stronę jako nowego dokumentu w sprawie, potwierdzającego zmianę sytuacji życiowej członka rodziny. W uzasadnieniu wniesionej skargi strona podniosła, że organy administracji przy rozpoznawaniu tej sprawy nie wzięły pod wagę przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązywaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374). Ponadto w ocenie skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się do podnoszonych przez nią kwestii związanych ze złożeniem do organu pierwszej instancji orzeczenia o niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywoływanej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny w pierwszym oglądzie wydaje się być czytelny i jednoznaczny, ponieważ skarżąca wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożyła 27 września 2021 r. i okoliczność ta nie budzi najmniejszej wątpliwości. Tym bardziej, że zgodnie z postanowieniami art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Po myśli ust. 2a tego przepisu, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z kolei z ust. 3 wskazanego przepisu w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Treść przywołanych regulacji jak się wydaje jest czytelna i jednoznaczna, a organy administracji podjęły rozstrzygnięcia w oparciu o ich postanowienia.

W rozpoznawanej sprawie dostrzec należy, że obok przywołanych powyżej przepisów obowiązują również inne regulacje. Otóż zgodnie z art. 24a ust. 1 tej ustawy w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Według ust. 2 tego przepisu w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Dodatkowo przywołać należy treść art. 25 ust.1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne.

Przywołane powyżej przepisy mają w ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie znaczenie. Przypomnieć bowiem należy, że skarżąca w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2020 do 31 października 2021 r. otrzymała dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, przy czym z uwagi na fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności ważne było do 28 lutego 2021 r., dodatek ten został przyznany do tego dnia. W przedłożonych aktach administracyjnych brak jest decyzji przyznającej skarżącej pierwotne świadczenie, natomiast zalega orzeczenie o niepełnosprawności córki skarżącej z [...] r., które zostało złożone w siedzibie organu pierwszej instancji 10 marca 2021 r. Fakt złożenia tego orzeczenia w organie pierwszej instancji wynika ze znajdującej się na nim prezentaty z taką właśnie datą.

W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym rozważenia wymaga to, czy działania organu pierwszej instancji po wpłynięciu do niego orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej były prawidłowe czy też nie. W pełni podzielić należy stanowisko prezentowane przez oba organy administracji publicznej, że w przypadku ubiegania się o zasiłek rodzinny i przysługujące do niego dodatki świadczenie takie przyznaje się na okres zasiłkowy, a jeżeli wniosek jest składany w trakcie tego okresu to od miesiąca od złożenia prawidłowego wniosku.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja przedstawia się odmiennie, ponieważ skarżąca posiadała zasiłek rodzinny przyznany na cały okres zasiłkowy, natomiast jeden z dodatków, a mianowicie z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przysługiwał do pewnego momentu okresu zasiłkowego, w sprawie tej do 28 lutego 2021 r. Skarżąca chcąc w dalszym ciągu otrzymywać przedmiotowy dodatek powinna kierując się treścią art. 24 ust.2a i 3 przedmiotowej ustawy złożył wniosek o ustalenie niepełnosprawności i przedłożyć go do organu administracji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, co zostało już zaakcentowane strona takiemu obowiązkowi zadość uczyniła, ponieważ 10 marca 2021 r. przedłożyła stosowne orzeczenie w siedzibie organu pierwszej instancji. Po wpłynięciu tego orzeczenia organ ten nie podjął żadnych czynności procesowych jak również zaprzestał wypłaty przysługującego skarżącej dodatku z uwagi na upływ czasu na jaki został przyznany. Zdaniem składu orzekającego, skarżąca przekazując orzeczenie o niepełnosprawności córki, nie tylko dopełnia obowiązku wynikającego z treści art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to także uruchomiła postępowanie w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego i przysługujących dodatków w zakresie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. Po wpłynięciu takiego pisma organ ten winien podjąć działania przewidziane treścią art. 24a ust. 1 i ust. 2 przywoływanej ustawy i wezwać skarżącą do złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku, a bezwzględnie w realiach rozpoznawanej sprawy winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia intencji skarżącej co do przekazanego orzeczenia. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych i treści pism, organu pierwszej instancji, w tym zakresie nie podjął żadnych działań i dopiero złożenie przez skarżąca wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na kolejny okres spowodowało złożenie przez skarżąca formalnego wniosku o kontynuowanie wypłaty przyznanego dodatku do zasiłku rodzinnego. W kontekście oceny prawidłowości działań organów administracji publicznej dostrzec należy, że w sprawie tej skarżąca miała już przyznany zasiłek rodzinny na cały okres zasiłkowy, a zatem składając orzeczenie o niepełnosprawności mogła ubiegać się wyłącznie o kontynuowanie przyznawania przedmiotowego dodatku, który na mocy obowiązującej decyzji o zasiłku rodzinnym przysługiwał jej do 28 lutego 2021 r.

Sposób postępowania organu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Równocześnie w polu widzenia należy mieć postanowienia art. 63 § 1 przywoływanego Kodeksu, zgodnie z którym podania wnosi się do organu w formie pisemnej, ponadto stosownie do postanowień art. 64 § 2 tego aktu jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca także przyczyniła się do zaistnienia przedstawianej sytuacji, ponieważ przez okres pół roku nie podejmowała działań zmierzających do wyjaśnienia jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego.

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji wbrew treści art. 24a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie podjął stosownych działań, zmierzających do wyjaśnienia intencji skarżącej i do ewentualnego usunięcia występujących ułomności w złożonym przez nią wniosku, a tym samym dopuścił się naruszenia prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie wniesionej skargi. Przyjdzie zauważyć, że brak wyjaśnienia przywoływanej okoliczności po stronie organów administracji publicznej wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 7 w związku z art. 77 § 1 przywoływanego Kodeksu, a także art. 24a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przedstawione okoliczności wyczerpują naruszenia postanowień art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c: ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W skardze skarżąca podnosi, że stosownie do postanowień przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. powinna otrzymywać przedmiotowy dodatek przez okres co najmniej 60 dni po upływie terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Stanowisko skarżące nie może być uwzględnione, ponieważ jak wynika to z akt sprawy nowe orzeczenie pochodzi z [...] a zatem brak jest przerwania ciągłości obowiązywania tego orzeczenia i co istotne skarżąca niezwłocznie przekazała to orzeczenie do właściwego organu administracji publicznej.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku i podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

Powyższe ustalenia pozwalaj stwierdzić, że wyczerpane zostały przesłanki naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a tym samym zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia wniesionej skargi.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji