Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 318/20 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2017 r. nr GZ.rn.625.169.2014 w przedmiocie reformy rolnej 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 28 kwietnia 2014 r. nr SN-IV.7515.40.2013.5; 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A.A. kwotę 1.257 (tysiąc dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 318/20 oddalił skargę A.A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 czerwca 2017 r. nr GZ.rn.625.169.2014 w przedmiocie reformy rolnej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 2 czerwca 2017 r. nr GZ.rn.625. 169.2014, po rozpatrzeniu odwołań Domu Pomocy Społecznej w [B] oraz Powiatu [C], uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 28 kwietnia 2014 r. nr SN-IV.7515.40.2013.5 stwierdzającą, że zespół pałacowo-parkowy położony w majątku [B], gmina [C], stanowiący działkę ewidencyjną nr [1] o powierzchni 6,2313 ha, będący przed przejęciem na własność Skarbu Państwa własnością D.D., zapisany w dniu przejęcia w księdze wieczystej "[B] dobra Tom [...] karta [...]", nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), powoływanego dalej jako "dekret", oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

Zdaniem organu II instancji, zgromadzone dokumenty nie dowodzą, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Stosownie zaś do § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. poz. 51 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", jak również zgodnie z jednolitym poglądem orzecznictwa sądowego, tylko przejęcie na tej podstawie prawnej umożliwia rozstrzygnięcie o podpadaniu nieruchomości pod działanie dekretu na drodze administracyjnej. W opinii organu II instancji, subiektywna analiza zdarzeń historycznych nie może zastąpić dokumentu niezbędnego do ustalenia podstawy prawnej przejęcia majątku.

Jak wskazał Minister, wobec niemożliwości określenia dokładnej podstawy prawnej przejęcia przedmiotowego majątku, brak jest przepisów uprawniających organ do orzekania w trybie administracyjnym w przedmiocie niepodpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Oznacza to zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania i musi skutkować jego umorzeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę A.A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 czerwca 2017 r.

Sąd I instancji rozstrzygając spór w niniejszej sprawie, którego przedmiotem było ustalenie, czy sporny zespół pałacowo-parkowy został przejęty na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu – jak twierdzi skarżący, czy też brak jest podstaw do uznania, że podstawą przejęcia spornej nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. e, a nie art. 2 ust. 1 lit. a-d dekretu – jak ustalił Minister, podzielił stanowisko organu. Sąd przyjął za organem odwoławczym, że brak jest jakichkolwiek dokumentów, które dowodziłyby że podstawą przejęcia przedmiotowej nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Ta okoliczność jest podstawowym powodem uchylenia decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Także skarżący ani do swojego wniosku, ani odwołania, ani skargi nie załączył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sporna nieruchomość została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zdaniem Sądu I instancji, możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego przez organy administracyjne zależy bezpośrednio od wcześniejszego ustalenia, w sposób niebudzący wątpliwości, że podstawą przejęcia nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Inne przypadki przejęcia nieruchomości rolnych na podstawie dekretu nie podlegają bowiem właściwości organów administracji.

W opinii Sądu I instancji, postępowanie prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia nie miało i nie ma na celu ustalania, na jakiej podstawie prawnej określona nieruchomość została przejęta na własność Państwa. Postępowanie to ma jedynie umożliwić stronie wnioskującej wykazanie, że przejęcie nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nastąpiło z naruszeniem warunków określonych w tym przepisie.

Jak wyjaśnił Sąd I instancji, z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem brak jest jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby, że podstawą przejęcia spornego zespołu pałacowo-parkowego była lit. e art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej. Oznacza to, że wszczęte wnioskiem skarżącego postępowanie okazało się bezprzedmiotowe. Zatem, niedopuszczalne było orzekanie przez organ administracyjny, że sporny zespół pałacowo-parkowy "nie podpada" pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zasadnie więc Minister uchylił decyzję organu I instancji i umorzył prowadzone postępowanie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.A. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 934 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w związku z § 5 rozporządzenia w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do orzekania w postępowaniu administracyjnym o tym, że przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy w miejscowości [B] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy w sytuacji w której wiadomo, że część majątku ziemskiego została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu, a brak jest jedynie dowodów wskazujących na konkretną literę tego przepisu, istnieje możliwość kwestionowania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w postępowaniu administracyjnym;

2. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w związku z § 5 i § 6 rozporządzenia oraz w związku z art. 105 § 1 i art. 6 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że warunkiem orzekania w drodze decyzji administracyjnej o niepodpadaniu części majątku [B], stanowiącego przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy, pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu jest uprzednie wykazanie przez wnioskodawcę, że dana część majątku została przejęta na tej podstawie przez Skarb Państwa, podczas gdy z treści tych przepisów, ani też innych przepisów dekretu czy rozporządzenia taki warunek nie wynika;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz w związku z § 5 i § 6 rozporządzenia a także w związku z art. 105 § 1 K.p.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo jej zasadności.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto, wniesiono o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowego o ustalenie, że nie istniały przesłanki do przejęcia przez Skarb Państwa, w trybie art. 2 ust. 1 lit. a, b, c oraz d dekretu, nieruchomości stanowiącej działkę nr [1], położonej w obrębie nr [...] [B], gmina [C], powiat [C], województwo wielkopolskie, o powierzchni 6,2313 ha, dla której Sąd Rejonowy w [C] prowadzi księgę wieczystą KW numer [2], która toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...].

Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd I instancji błędnie wskazał, że przedmiotem sporu jest ustalenie, czy zespół pałacowo-parkowy został przejęty na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, czy też brak jest podstaw do uznania, że podstawą przejęcia spornej nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. e a nie art. 2 ust. 1 lit. a-d dekretu. Wnoszący skargę kasacyjną wyjaśnił, że nie tyle twierdzi, iż sporny zespół pałacowo-parkowy został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, ile domaga się stwierdzenia niepodpadania spornej nieruchomości pod ten przepis, w oderwaniu od samego ustalenia na jakiej podstawie Skarb Państwa w rzeczywistości tę nieruchomość skonfiskował. W opinii wnoszącego skargę kasacyjną, postawienie problemu w ten sposób świadczy o przyjęciu błędnego założenia, że warunkiem merytorycznego orzekania w sprawie było uprzednie ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, że podstawą przejęcia nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, nie jest sporne, że nie odnaleziono dokumentu, w którym byłoby jasno potwierdzone, iż majątek [B], w tym również przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy, został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Strony pozostają również zgodne, że majątek [B] został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu. Jednocześnie, żaden z odnalezionych dokumentów nie wskazuje na konkretną literę art. 2 ust. 1 dekretu. W efekcie, wnoszący skargę kasacyjną nie może skorzystać z możliwości reprywatyzacji tego składnika majątku ziemskiego, który według jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zatem, z uwagi na błędne przejęcie zespołu dworsko-parkowego, a także nieprecyzyjnie prowadzoną dokumentację w przedwojennym powiecie [C], wnoszący skargę kasacyjną został w istocie pozbawiony prawa do drogi sądowej.

Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył, że skoro majątek [B] został przejęty na podstawie dekretu, to Wojewoda Wielkopolski oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi posiadają kompetencje w zakresie merytorycznego orzekania o ewentualnym niepodpadaniu zespołu pałacowo-parkowego pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W opinii wnoszącego skargę kasacyjną, warunek uprzedniego ustalenia, że podstawą przejęcia nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu jest zbędny i nie wynika z jakiegokolwiek przepisu.

Jak zauważył wnoszący skargę kasacyjną, dla postępowań zmierzających do zakwestionowania nacjonalizacji dokonanych na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a, b, c oraz d dekretu, właściwa jest droga sądowa przed sądem powszechnym, natomiast niepodpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu stwierdzają organy administracji publicznej. Nie ma więc ryzyka wydania rozstrzygnięcia, które byłoby bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 K.p.a., czy naruszałoby przepisy o właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. W niniejszej sprawie stosunek administracyjnoprawny, którego istnienie podlegało badaniu w toku postępowania administracyjnego, "stanowi niejako pochodną stosunku administracyjnoprawnego wywłaszczenia, jaki zaistniał z mocy prawa pomiędzy poprzednikiem prawnym wnioskodawcy (Skarżącego) D.D., a Skarbem Państwa Polskiego w dniu 13 września 1944 r., a więc w dniu wejścia w życia Dekretu".

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, wykładnia pojęcia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, którą zaproponował Sąd I instancji, "rozciąga się poza znane w dotychczasowym orzecznictwie przypadki, gdyż m.in. odwołuje się wprost do występujących się w sprawie kwestii dowodowych (niemożliwość odnalezienia dokumentu)".

Z uwagi na powyższe, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną nie można obronić tezy o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego przed organami obu instancji w niniejszej sprawie, gdyż oznaczałoby to, że o charakterze administracyjnym sprawy przesądzają nie przepisy prawa, lecz materiał dowodowy lub wręcz "łut szczęścia" w odnalezieniu dokumentu wskazującego na konkretną podstawę przejęcia. Wnoszący skargę kasacyjną na poparcie swojego stanowiska przytoczył orzecznictwo sądowe dotyczące orzekania o niepodpadaniu majątków leśnych pod działanie reformy rolnej (wyroki NSA z 16 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 260/05, z 17 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1563/07, z 6 sierpnia 1999 r. sygn. akt "IV SA 139/", a także wyrok SN z 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt II CK 653/04).

Ze względu na wyrażony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z 2 czerwca 2017 r. pogląd, jedna ze stron postępowania administracyjnego wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie, że nie istniały przesłanki do przejęcia przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. a, b, c oraz d dekretu nieruchomości stanowiącej działkę nr [1]. Z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygnaturą [...], wniesiono o zawieszenie postępowania do czasu jego zakończenia. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, prawomocny wyrok sądu powszechnego zaprzeczający przejęciu przedmiotowej nieruchomości w odniesieniu do pozostałych liter wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu może stanowić jedyne źródło i jedyny dokument, z którego – w sposób pośredni – będzie wynikać, że nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

W odpowiedzi, Dom Pomocy Społecznej w [B] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jak podkreślono, w sprawie brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, ponieważ brak jest jakichkolwiek dowodów, które potwierdziłyby że podstawą przejęcia spornego zespołu pałacowo-parkowego był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1469/21 zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] o sygn. akt [...].

Wnoszący skargę kasacyjną w piśmie z 17 kwietnia 2025 r. poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, że prawomocnym wyrokiem z 16 października 2024 r. Sąd Okręgowy w [...] sygn. akt [...] ustalił, że nie istniały przesłanki do przejęcia przez Skarb Państwa w Trybie art. 2 ust. 1 lit. a, b, c oraz d dekretu nieruchomości stanowiącej działkę nr [1]. Do pisma dołączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię wyroku o sygn. akt [...] wraz ze stwierdzeniem prawomocności. W związku z powyższym, postanowieniem z 9 maja 2025 r. podjęto zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, choć nie z powodów w niej wskazanych.

Odnosząc się do istoty zagadnienia objętego zarzutami kasacyjnymi zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, należy wyjaśnić, że art. 2 ust. 1 dekretu przewidywał przejście wskazanych w nim nieruchomości z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, co potwierdza powszechnie dostępne orzecznictwo, w tym przywoływane w zaskarżonym orzeczeniu. Cele reformy rolnej zostały określone w art. 1 dekretu (por. M. Korzycka, Pojęcie gospodarstwa rolnego i gospodarstwa rodzinnego, [w:] Instytucje prawa rolnego, red. M. Korzycka, Warszawa 2019, s. 175-227; H. Słabek, Dzieje polskiej reformy rolnej 1944-1948, Warszawa 1972, s. 287-311), a przepisy art. 2 dekretu precyzowały jakiego rodzaju (kategorie) nieruchomości ziemskie zostają przeznaczone na te cele. W przypadku ustalenia, że nieruchomość spełniała wymogi określone w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d oraz e dekretu przechodziła bezzwłocznie w całości, bez żadnego wynagrodzenia i z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, z chwilą wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 13 września 1944r. Do przejścia własności takiej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa prawodawca nie przewidział wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. Zgodnie z § 12 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu następował na wniosek wojewódzkiego urzędu ziemskiego. Po myśli zaś art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. poz. 33), tytułem wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b), c), d) i e) dekretu z dnia 6-go września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R.P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), jest zaświadczenie starosty, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych wyżej przepisów. Jak wyjaśnił przy tym Sąd Najwyższy w wyroku z 25 marca 1999 r. (sygn. akt III RN 165/98, OSNAPU 2000, nr 3, poz. 90), tylko w jednym przypadku powyższe zaświadczenie starosty, będące podstawą wpisu prawa własności Skarbu Państwa danej nieruchomości, musiało być poprzedzone wydaniem deklaratoryjnej decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. Taki obowiązek istniał co do nieruchomości określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wówczas sąd powszechny, w tym także wieczystoksięgowy, byłby więc związany treścią takiej decyzji według ogólnych zasad dotyczących mocy wiążącej decyzji w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi.

Prawidłowo Sąd I instancji przyjął zatem, że warunkiem koniecznym dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe zastosowały art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Stosowanie bowiem procedury przewidzianej w § 5 rozporządzenia nie służy ustalaniu, która z podstaw przejęcia przewidziana w art. 2 dekretu PKWN miała w sprawie zastosowanie i na jakiej podstawie Skarb Państwa nabył prawo do nieruchomości. Powtórzyć trzeba za Sądem I instancji, że jeśli dane nieruchomości nie były przejęte w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a przynajmniej brak jest dowodów jednoznacznie tę okoliczność przesądzających, rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym, czy spełniały one kryteria kwalifikujące je do nieruchomości ziemskich wymienionych w tym przepisie, a przez to wiążące zajmowanie stanowiska czy podlegają one jego działaniu, jest bezprzedmiotowe. Nie jest bowiem rolą organów administracji publicznej władcze przesądzanie o materialnoprawnej podstawie owego przejęcia, czy też weryfikowanie w kontekście założonej czysto hipotetycznie podstawy prawnej (przy braku dowodów jednoznacznie ją precyzujących), czy dana nieruchomość wypełnia warunki w niej ustalone, pozwalające na jej przejęcie. Organ nie jest zobowiązany do prowadzenia ustaleń, który z przepisów dekretu mógł stanowić podstawę przejęcia nieruchomości, trzeba pamiętać bowiem, że odnośne postępowanie prowadzone jest na wniosek strony (por. B. Adamiak, Reguła oficjalności jako podstawa nawiązywania relacji organu administracji publicznej z jednostką, [w:] Prawo administracyjne jako miejsce spotkań. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Jerzemu Supernatowi. Red. B. Kowalczyk, K. Kulińska-Jachowska, Ł. Prus, M. Tabernacka, Wrocław 2024, s. s. 435-457).

Niezależnie jednak od prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w powyższym zakresie, w okolicznościach niniejszej sprawy decydujące znaczenie miał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...] z 16 października 2024 r. sygn. akt [...] ustalający, na podstawie art. 189 K.p.c., że nie istniały przesłanki do przejęcia przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. a, b, c oraz d dekretu nieruchomości stanowiącej działkę nr [1], położonej w obrębie nr [...] [B], gmina [C], powiat [C], województwo wielkopolskie, o powierzchni 6,2313 ha, dla której Sąd Rejonowy w [C] prowadzi księgę wieczystą KW nr [2].

Wprawdzie na dzień orzekania przez Sąd I instancji wyroku tego nie było w obrocie prawnym, to jednak okoliczność, że toczy się postępowanie przed sądem powszechnym o ustalenie, że nie istniały przesłanki do przejęcia przez Skarb Państwa spornej nieruchomości w trybie art. 2 ust. 1 lit. a, b, c oraz d dekretu, została uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1469/21 za rozstrzygnięcie o decydującym znaczeniu dla sposobu rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, a tym samym za powód do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym postanowieniu podał, że przeszkodą do rozpatrzenia przez organy administracji publicznej zawisłej sprawy był fakt niewskazania w dokumentach sprawy dokładnej podstawy przejęcia spornej nieruchomości, z uwzględnieniem faktu, że kontroli administracyjnej podlega wyłącznie podstawa wskazana w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Skoro zaś toczy się postępowanie sądowe, w którego wyniku ma dojść do ustalenia podstawy przejęcia tej nieruchomości przez Skarb Państwa, a wynik tego postępowania jest wiążący dla sądów administracyjnych na podstawie art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.), to rozstrzygnięcie tej kwestii rzutuje na wynik rozpoznawanej sprawy.

Zatem należy uznać, że sam fakt wydania przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z 16 października 2024 r. sygn. akt [...] nie jest pozbawiony znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Z dniem uzyskania przez ten wyrok waloru prawomocności nastąpiło bowiem uchylenie domniemania prawidłowości zaskarżonej decyzji i aprobującego ją wyroku Sądu I instancji. Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu musiał być więc uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej A.A., także w uwagi na celowość, sprawiedliwość, jak i ekonomikę procesową.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 28 kwietnia 2014 r. nr SN-IV.7515.40.2013.5.

O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).