Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2666/23 o odrzuceniu skargi S. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2023 r. nr DSMiM-WN.478.6.2023 w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę S. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Sąd uwzględnił, że pełnomocnik skarżącego został wezwany zarządzeniem z dnia 24 listopada 2023 r. do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem własnoręcznym podpisem kserokopii pełnomocnictwa, z którego treści wynika uprawnienie do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 grudnia 2023 r. W odpowiedzi nadanej do Sądu pierwszej instancji w dniu 22 grudnia 2023 r., pełnomocnik nadesłał egzemplarz pełnomocnictwa opatrzony kolorową kserokopią podpisu skarżącego.

W powyższych okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uzupełnił w zakreślonym terminie braku formalnego skargi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że ww. pełnomocnictwo stanowiło oryginalny dokument zawierający własnoręczny i niebędący kopią podpis skarżącego. Złożenie tego pełnomocnictwa powinno zatem wywołać skutek, o którym stanowi art. 49 § 3 p.p.s.a. Tym samym należało uznać, że skarżący uzupełnił brak formalny skargi w terminie, a postanowienie Sądu pierwszej instancji podlega uchyleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy nie usunięto w wyznaczonym terminie tych braków, mimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia, o czym stanowi art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Braki skargi w rozumieniu ww. przepisów powinny być istotne, to znaczy takie, których nieusunięcie uniemożliwi nadanie sprawie dalszego biegu (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 2010, s. 192).

W rozpoznawanej sprawie, stwierdzić należy, że przedstawiona Sądowi pierwszej instancji skarga była obarczona istotnym brakiem w postaci braku pełnomocnictwa – zgodnie z art. 37 § 1 (zd. 1) pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

W związku z powyższym uzasadnionym było wezwanie strony skarżącej do uzupełnienia tego braku. Mając zatem na uwadze treść art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z 24 listopada 2023 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem własnoręcznym podpisem kserokopii pełnomocnictwa, z którego treści wynika uprawnienie do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Nadesłane w zakreślonym terminie pełnomocnictwo zdaniem Sądu pierwszej instancji nie zostało jednak opatrzone własnoręcznym podpisem mocodawcy, a jedynie jego kolorową kserokopią. Przeciwnego zdania jest pełnomocnik skarżącego twierdzący, że ww. pełnomocnictwo stanowi oryginalny dokument zawierający własnoręczny i niebędący kopią podpis skarżącego.

W ocenie NSA analiza spornego podpisu nie daje pewności, że stanowi on jedynie kolorową kserokopię własnoręcznego podpisu skarżącego, szczególnie jeśli porówna się go z podpisem skarżącego widniejącym na pełnomocnictwie dołączonym do akt administracyjnych (k. 76 tych akt). Pewność w powyższej kwestii dawałaby dopiero ekspertyza grafologiczna. Nie można jednak zapominać, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające - z dokumentów - jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest więc możliwe powołanie przez Sąd w toku postępowania sądowoadministracyjnego biegłego grafologa na okoliczność tego, czy podpis skarżącego na pełnomocnictwie jest kopią, czy też nie.

W tej sytuacji działanie Sądu pierwszej instancji polegające na odrzuceniu skargi było przejawem zbyt rygorystycznego stanowiska, pozostającego w sprzeczności z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych. Warto zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach, że nadmierny formalizm procesowy, prowadzący do naruszenia prawa do sądu, polega między innymi na nieproporcjonalnym unormowaniu, czy stosowaniu rygorów procesowych w razie dokonania czynności w sposób wadliwy pod względem formalnym, nawet gdy czynności takich dokonał fachowy pełnomocnik. Nie chodzi przy tym o zniesienie wszelkich barier formalnych ani o lekceważenie braków w tym zakresie, ale o właściwe wyważenie interesów wymiaru sprawiedliwości i praw jednostki (por. wyrok z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11).

W ocenie NSA rozróżnienia wymaga sytuacja, w której braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w ogóle, od sytuacji gdy tak jak w niniejszej sprawie pełnomocnik w terminie siedmiu dni – na wezwanie sądu – składa żądany dokument pełnomocnictwa, jednak istnieją wątpliwości, co do oryginalności podpisu pod tym dokumentem. Zastosowanie w takim przypadku sankcji w postaci odrzucenia skargi jest zbytnim rygoryzmem procesowym. Nie ma bowiem przeszkód, aby Sąd pierwszej instancji mając wątpliwości dotyczące podpisu skarżącego ponownie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi, celem nadania jej prawidłowego biegu. Nieuczynienie tego doprowadziło do odrzucenia skargi z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.