Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 774/18 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę T.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2018 r. w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia.

W uzasadnieniu wskazano, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 19 lipca 2018r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 13 sierpnia 2018r. Skarżący podpisał skargę dopiero w dniu 24 sierpnia 2018 r., a zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie.

W dniu 22 października 2018 skarżący wniósł zażalenie wraz z jego odpisem w formie dokumentu elektronicznego. Dodatkowo pismo to zostało opatrzone adnotacją pracownika Sądu dokonaną w dniu 5 grudnia 2018 r. o następującej treści: "Tożsamość skarżącego ustalono na podstawie dowodu osobistego. Skarżący odmówił daty i miejsca podpisu." (k. 35 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega odrzuceniu.

Na wstępie należy wskazać, że tożsama problematyka była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 13 listopada 2018 r., II FZ 700/18, z 15 listopada 2011 r., II OZ 1091/11, 16 listopada 2011 r. II OZ 831/11, 21 grudnia 2011 r. II FZ 447/11, 25 lipca 2012 r. I OSK 1640/12, 22 sierpnia 2012 r. II OPP 11/12, 19 października 2012 r. I OZ 808/12, 9 stycznia 2013 r. I OZ 969/12, 19 lutego 2012 r. I OZ 114/13, 3 lipca 2013 r. I OZ 307/13, 1 sierpnia 2013 r. II OZ 327/13, 17 października 2013 r. I OSK 2391/13, jak również Sądu Najwyższego w postanowieniu z 26 marca 2009 r. I KZP 39/2008 czy 20 lipca 2010 r. III SW 44/10. Zapatrywania wyrażone w powyższych rozstrzygnięciach skład orzekający w niniejszej sprawie podziela i uznaje za własne.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w toku procedowania przed sądem administracyjnym istnieje możliwość kierowania korespondencji w sposób inny aniżeli tradycyjnie drogą pisemną (np. za pośrednictwem poczty elektronicznej tudzież poczty e-PUAP) oraz czy w związku z tym możliwym jest złożenie podpisu w innej formie aniżeli własnoręcznie w rozumieniu art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo procesowe winno zawierać podpis strony bądź jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W myśl zaś art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać nadto elementy szczególne, właściwe dla zażaleń. Z uwagi na fakt, iż skarżący wystąpił z zażaleniem na postanowienie sądu pierwszej instancji niezawierającym własnoręcznego podpisu, zasadnie został wezwany do uzupełnienia braków formalnych środka zaskarżenia w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w przepisach p.p.s.a. brak jest w aktualnym stanie prawnym przepisów przewidujących dopuszczalność podpisu elektronicznego i z tego powodu podpis ten nie może być uznany w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako zastępujący własnoręczny. Należy zatem uznać, iż pismo procesowe wniesione do sądu administracyjnego w postaci elektronicznej i opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym przy użyciu kwalifikowanego certyfikatu nie spełnia warunku formalnego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., toteż zasadnym jest podejmowanie próby konwalidacji tegoż braku w drodze wzywania strony do jego uzupełnienia poprzez złożenie własnoręcznego podpisu. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w przedmiocie dopuszczalności wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną i konsekwencji stąd wynikających, nie tylko w przytoczonych powyżej orzeczeniach, ale również w uchwale z 23 maja 2012 r. III CZP 9/12, w której zauważył, iż wniesienie środka odwoławczego drogą elektroniczną jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi (art. 125 § 2 k.p.c.; w aktualnym stanie prawnym jest to art. 125 § 21 k.p.c. – przyp. NSA). Powyższe jakkolwiek zapadło na kanwie odrębnej procedury cywilnej, zachowuje w pełni swoją aktualność i prawidłowość w odniesieniu do procedury sądowoadministracyjnej regulowanej przepisami p.p.s.a. Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale poruszył również kwestię wpływu wniesienia pisma procesowego w nieodpowiedniej formie w kontekście zachowania terminu do jego złożenia. Wskazano, że wydruk niedopuszczalnego środka odwoławczego wniesionego drogą elektroniczną może być potraktowany jako środek odwoławczy niewniesiony tą drogą, jeżeli usunięty zostanie brak podpisu (art. 130 § 1 w zw. z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.), zaś datą wniesienia tego środka do sądu jest data wykonania wydruku (art. 130 § 3 k.p.c.). Przytoczyć należy także stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 19 czerwca 2013 r. I CZ 59/13, zgodnie z którym "wykładnia przepisów art. 5 ust. 2 ustawy z 2001 r. o podpisie elektronicznym oraz art. 125 § 21 i art. 126 § 5 k.p.c. dokonywana z uwzględnieniem celu dyrektywy nr 1999/93/WE w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych nie uprawnia do przyjęcia, że wobec braku w k.p.c. przepisu szczególnego, który by to dopuszczał, strona postępowania sądowego, uregulowanego w tym kodeksie może wnieść środek odwoławczy lub środek zaskarżenia w postaci elektronicznej albo opatrzyć go podpisem elektronicznym.". Sąd Najwyższy zauważył nadto, iż jeżeli celem prawodawcy unijnego byłoby przyznanie jednostce w art. 5 ust. 1 dyrektywy 1999/93/WE w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych skutecznego względem państwa członkowskiego uprawnienia do wnoszenia w postaci elektronicznej środków odwoławczych lub innych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowym, to musiałoby to mieć taką postać, jak w art. 16 rozporządzenia 1896/2006 ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty.

Powyższe tezy pozostają aktualne również na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy – ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1579 z późn. zm., dalej: u.u.z.i.e.), która w art. 141 uchyliła w całości uprzednio obowiązującą ustawę o podpisie elektronicznym. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570 z późn. zm., dalej: u.i.d.p.r.z.p.), przepisów u.i.d.p.r.z.p. nie stosuje się m.in. do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, iż sądy administracyjne nie są obowiązane do posługiwania się w korespondencji elektronicznej certyfikatami, o których mowa w u.u.z.i.e. (a uprzednio: u.p.e.). Nadal dla skuteczności pisma wnoszonego drogą elektroniczną, konieczne jest jego późniejsze opatrzenie własnoręcznym podpisem (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach m. in. z 4 września 2018 r., I OZ 759/18; 27 kwietnia 2018 r. II OZ 425/18, 23 marca 2018 r. I GSK 157/18, 16 stycznia 2018 r. II OZ 1649/17).

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżący został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, jak również pouczony o siedmiodniowym terminie do uzupełnienia braków. Skoro jednak w zakreślonym terminie nie został dopełniony nałożony na skarżącego obowiązek procesowy to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie mógł w takiej sytuacji postąpić inaczej, jak tylko odrzucić zażalenie, tym bardziej, że strona została pouczona o konsekwencjach ich niedopełnienia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.