VII SA/Wa 2295/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-01-24	
Data wpływu	2022-11-15	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Anna Milicka-Stojek
Bogusław Cieśla
Małgorzata Jarecka /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6052 Akty stanu cywilnego	
Hasła tematyczne	Akta stanu cywilnego	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 1681;  art. 151 w zw. z art. 107 pkt 3 i art. 104 ust. 1 i 5; Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.)
Dz.U. 2020 nr 0 poz 1359;  art. 1 § 1; Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W I K sprawy ze skargi M P i M U na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 sierpnia 2022 r. znak WSO-I.6231.1.12.2022 w przedmiocie transkrypcji odpisu niemieckiego aktu małżeństwa oddala skargę	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 sierpnia 2022 r. WSO-I.6231.1.12.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej: k.p.a., w zw. z art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1681), dalej: p.a.s.c., po rozpatrzeniu odwołań M. P. i M. U. (dalej jako: skarżący), Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] czerwca 2022 r., nr [...] orzekającej o odmowie dokonania transkrypcji odpisu niemieckiego aktu małżeństwa.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Wojewoda Mazowiecki wskazał, że postępowanie w tej sprawie zainicjował złożony 23 maja 2022 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] (dalej: organ I instancji) wniosek M. P. i M. U. o dokonanie transkrypcji odpisu aktu małżeństwa ww. osób, zawartego 29 kwietnia 2022 r. w Berlinie (Niemcy). Do wniosku dołączono oryginał odpisu niemieckiego aktu małżeństwa wraz z tłumaczeniem przysięgłym. Po przeprowadzeniu postępowania z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W., organ I instancji ww. decyzją z 15 czerwca 2022 r. odmówił dokonania transkrypcji odpisu niemieckiego aktu małżeństwa stwierdzając, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.). W wyniku rozpoznania odwołań skarżących, Wojewoda Mazowiecki decyzję organu I instancji utrzymał w mocy wskazując, że zgodnie z art. 104 ust. 1 p.a.s.c. zagraniczny dokument stanu cywilnego będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Na mocy art. 107 pkt 3 p.a.s.c. kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Funkcją klauzuli porządku publicznego jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającemu fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu. Nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami (uchwała NSA z 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19, ONSAiWSA 2020/2/11). Wojewoda wskazał, że art. 7 Konstytucji RP jednoznacznie stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać Konstytucji i obowiązujących ustaw, do których należy m.in. ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359; dalej: k.r.o.), w świetle której małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński (art. 1 § 1 k.r.o.). W tych warunkach Wojewoda stwierdził, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jakim jest akt małżeństwa sporządzony w Berlinie potwierdzający zawarcie 29 kwietnia 2022 r. związku małżeńskiego przez dwie osoby tej samej płci jest sprzeczna z istniejącym w Polsce porządkiem prawnym. Organ odwoławczy przypomniał, że jeśli zagraniczny dokument, który ma zostać wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego zawiera treść sprzeczną z istniejącym porządkiem prawnym, to wówczas należy mieć na uwadze regulacje zawarte w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (t.j.Dz. U. z 2015 r. poz. 1792). Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy, prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (tzw. klauzula porządku publicznego). Przy ustalaniu podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej na użytek klauzuli porządku publicznego należy brać pod uwagę m.in. art. 18 Konstytucji RP, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, a tym samym wynika z niego zasada nakazująca jako małżeństwo traktować w Polsce jedynie związek heteroseksualny.

Jako niezasadne Wojewoda ocenił zarzuty naruszenia art. 8 oraz art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.; dalej: EKPC) poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy odmowa dokonania transkrypcji stanowiłaby przejaw dyskryminacji ze względu na orientację seksualną odwołujących, a to z uwagi na art. 12 EKPC i wynikające z niego prawo poszczególnych państw do unormowania prawa do zawarcia małżeństwa przez ustawy krajowe. W ocenie organu odwoławczego, na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie ma też wpływu wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 21 lipca 2015 r. wydany w sprawie Oliari i inni przeciwko państwu włoskiemu, gdyż wyrok ten odnosi się tylko do krajowego (włoskiego) systemu prawnego i nie może być interpretowany jako uzasadniający modyfikacje krajowego porządku prawnego w inny sposób niż poprzez akty prawne parlamentu krajowego. Na poziomie Unii Europejskiej nie ma harmonizacji przepisów dotyczących stanu cywilnego, co powoduje, że rozwiązania przyjęte w tym zakresie w poszczególnych państwach członkowskich różnią się zarówno co do treści, jak i formy oraz zakresu danych ujawnianych w krajowych rejestrach stanu cywilnego. Prawo Unii Europejskiej nie przewiduje bezwzględnego obowiązku przenoszenia do krajowego rejestru stanu cywilnego aktów stanu cywilnego sporządzonych w innych państwach Unii Europejskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 lutego 2018 r., II OSK 1112/16; z 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18; z 6 lipca 2022 r., II OSK 2376/19).

Skargę na ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego z 26 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. P. i M. U., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie, a także o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Kierownika USC [...], a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 18 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Konstytucja jako małżeństwo nakazuje traktować wyłącznie związek heteroseksualny, w sytuacji w której prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że art. 18 Konstytucji przyznaje szczególną ochronę małżeństwu stanowiącemu związek kobiety i mężczyzny, lecz nie wyłącza możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci,

2. art. 1 § 1 k.r.o. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że przepis ten stoi na przeszkodzie transkrypcji aktu małżeństwa skarżących, chociaż akt o randze ustawowej przepis nie może być podstawą do rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP,

3.art. 104 ust. 1 i 5 p.a.s.c. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której brak było ku temu podstaw, a transkrypcja aktu małżeństwa obywateli polskich posiadających akty stanu cywilnego potwierdzające zdarzenia wcześniejsze sporządzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była obligatoryjna,

4.art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe w zw. z art. 2 ust. 6 p.a.s.c., polegające na błędnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, które to zasady zostały zrekonstruowanie w oparciu o art. 18 Konstytucji oraz art. 1 § 1 k.r.o., i uzasadniało odmowę dokonania transkrypcji, podczas gdy podstawowe zasady porządku prawnego RP powinny być rekonstruowane z uwzględnieniem niezastosowanych przez organ art. 30 Konstytucji nakazującej władzom publicznym poszanowanie i ochronę przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji statuującego zasadę niedyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, zaś dokonanie wykładni z uwzględnieniem tych zasad prowadziłoby do wniosku, że dokonanie transkrypcji nie doprowadziłoby do naruszenia klauzuli porządku publicznego, a przez to nie uzasadniało zastosowania przedmiotowych przepisów i odmowy dokonania transkrypcji,

5. art. 8 w zw. z art. 14 EKPC polegające na naruszeniu prawa skarżących do poszanowania ich życia rodzinnego i prywatnego poprzez odmowę zarejestrowania ich aktu małżeństwa w jakiejkolwiek formie, co skutkuje pozostawieniem skarżących w próżni prawnej i pozbawieniem ich związku jakiejkolwiek ochrony wyłącznie ze względu na fakt, że mają takie same oznaczenie płci metrykalnej i tym samym wyłącznie ze względu na fakt ich orientacji seksualnej, w sytuacji w której na władzach publicznych ciąży obowiązek uznania prawnego oraz ochrony związków par tej samej płci.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazali, że istotą niniejszej sprawy jest ustalenie, czy skutki transkrybowania aktu małżeństwa skarżących, będących osobami o tej samej płci metrykalnej, byłyby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Podnieśli, że kwestionowana przez skarżących rekonstrukcja podstawowych zasad porządku prawnego RP pomija art. 30 i 32 Konstytucji oraz tę część art. 18 Konstytucji, która przewiduje udzielenie ochrony "rodzinie". Skarżący wskazali, że istnieje między nimi trwała więź emocjonalna, fizyczna i gospodarcza, czego formalnym potwierdzeniem jest zawarty przez nich związek małżeński, zaświadczony przez akt małżeństwa, a wydane decyzje stanowią w istocie negację więzi łączących skarżących. Podnieśli, że zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zdaniem skarżących, nie istnieją żadne obiektywne przesłanki, które uzasadniałyby różnicowanie sytuacji małżeństw różnopłciowych i jednopłciowych. Zarówno pary jednopłciowe i różnopłciowe mogą tworzyć trwałe związki i prowadzą życie rodzinne, a jedyną różnicą pomiędzy nimi jest płeć partnerów. Różnicowanie, do którego prowadzą kwestionowane decyzje, nosi znamiona dyskryminacji, która w świetle art. 32 ust. 2 Konstytucji jest zakazana.

Skarżący wskazali także, że w ocenie ETPC w sprawach dotyczących braku zapewnienia jakiejkolwiek formy prawnej instytucjonalizacji związków tworzonych przez osoby tej samej płci zastosowanie może mieć art. 14 EKPC w związku z art. 8 EKPC (wyroki w sprawach: Oliari, § 103, Schalk i Kopf, § 95). Zarzut dotyczący poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w oparciu o art. 8 EKPC pomija istotny prawnie aspekt dyskryminacji skarżących poprzez odmienne traktowanie bez obiektywnego i rozsądnego usprawiedliwienia osób znajdujących się w podobnych sytuacjach, w tym przypadku powiązany z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego. Przyjęcie odmiennej perspektywy przeczyłoby zasadzie, zgodnie z którą art. 8 EKPC należy interpretować w sposób gwarantujący, aby prawa w nim zawarte nie były teoretyczne lub iluzoryczne, ale praktyczne i skuteczne (Armonas p. Litwie, nr 36919/02, § 38). W szeregu orzeczeń Trybunał uznał, że pary tej samej płci są zdolne (tak samo jak pary różnej płci) do tworzenia stabilnych i wspierających się związków, a także że znajdują się w tożsamej sytuacji z parami osób różnej płci w odniesieniu do potrzeby prawnej instytucjonalizacji i ochrony ich związków (Schalk i Kopf, § 99; Vallianatos § 78 i 81). Tym samym należy uznać, że ich sytuacja w tym zakresie jest porównywalna. Niewątpliwym jest przy tym, iż praktyka państw demokratycznych wskazuje, że różnica traktowania jest dyskryminująca, jeśli nie ma obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia. W tym kontekście korzystanie z prawa do małżeństwa pozostaje pod uzasadnioną ochroną (art. 12 EKPC), mogącą uzasadniać różnicę w traktowaniu małżonków w odniesieniu do żyjących ze sobą par heteroseksualnych (np. w zakresie polityki społecznej, fiskalnej), które posiadają faktyczną i prawną możliwość wstąpienia w związek małżeński, a co za tym idzie uzyskanie szczególnej ochrony z tego wynikającej. Taka ochrona, czy też uznanie prawne, wyłączone jest w przypadku skarżących, którzy w podobnej (analogicznej) sytuacji traktowani są odmiennie - w oparciu jedynie o taką okoliczność, iż skarżący pozostają w związku osób tej samej płci. Ocena organów krajowych opiera się na całkowicie błędnym założeniu, a zarazem sprzecznym z gwarancjami płynącymi z art. 8 w związku z art. 14 EKPC, iż uzasadnionym i obiektywnym kryterium odmowy ochrony lub uznania prawnego związku skarżących może pozostawać płeć (związek osób jednej płci). W pełni uzasadnione jest w konsekwencji twierdzenie, iż brak obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia dla różnicy w traktowaniu skarżących należy ocenić w kategorii dyskryminacji ze względu na płeć w połączeniu z orientacją seksualną, zwłaszcza przy znacząco ograniczonym marginesie swobody państwa. W sprawach, w których margines swobody państw jest wąski - jak w przypadkach różnicy traktowania ze względu na płeć albo orientację seksualną - zasada proporcjonalności nie ogranicza się do wymagania, aby wybrany środek był zasadniczo odpowiedni do realizacji zamierzonego celu. Należy oprócz tego wykazać, że był konieczny, a więc jego osiągnięcie wymagało wykluczenia pewnych kategorii osób, np. żyjących w związkach homoseksualnych, spod działania określonych regulacji prawnych (P.B. i J.S. p. Austrii, nr 18984/02, § 42; Karner p. Austrii, nr 40016/98, § 41; Glor p. Szwajcarii, nr 13444/04 § 84).

Skarżący zwrócili uwagę na wyrok ETPCz w sprawie Orlandi i inni przeciwko Włochom (skarga nr 26431/12), gdyż stan faktyczny przyjęty w tym wyroku był zbliżony do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w którym Trybunał potwierdził, że po stronie państwa istnieje obowiązek uznania i zapewnienia ochrony prawnej związkom par tej samej płci. Odmowa transkrypcji aktu małżeństwa skarżących w sprawie Orlandi w ocenie Trybunału była jednoznaczna z pozostawieniem ich w próżni prawnej i pozbawieniem jakiejkolwiek ochrony prawnej i narażała ich na istotne trudności w życiu codziennym. Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja stawia ich w próżni prawnej. Rodzina, którą tworzą, pozbawiona jest ochrony prawnej, którą przyznaje jej art. 18 Konstytucji Pozostają oni również w paradoksalnej sytuacji niewiedzy co do swojej sytuacji prawnej w Polsce - nie wiedzą np. czy dla potrzeb polskiego porządku prawnego są uznawani za osoby stanu wolnego, zdolne do zawarcia małżeństwa z osobą przeciwnej płci. Jest to też stan niepożądany ze względu na interesy porządku prawnego RP.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 2 grudnia 2022 r. uczestniczący na prawach strony Prokurator Okręgowy w W. przedstawił swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) sąd administracyjny może ten akt wyeliminować z obrotu prawnego w przypadku stwierdzenia, iż narusza on prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (treść rozstrzygnięcia) lub/i prawo procesowe w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na ten wynik (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Przypadek kwalifikujący zaskarżony akt administracyjny do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zachodzi zaś wówczas, gdy zostanie wykazane, że może zachodzić związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, co ma miejsce w przypadku wykazania, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, bowiem stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji w powyżej określonym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się przy jej wydaniu takich naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności, względnie stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa.

Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (art. 104 ust. 2 p.a.s.c.). Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego, w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji (art. 105 ust. 1 p.a.s.c.). Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dokonał transkrypcji, zobowiązany jest wydać wnioskodawcy odpis zupełny aktu stanu cywilnego (art. 105 ust. 2 p.a.s.c.). W wyniku dokonania transkrypcji zagraniczny akt stanu cywilnego ma byt samodzielny, tak jak każdy akt stanu cywilnego sporządzony w trybie zwykłym. Bezpośrednim skutkiem prawnym transkrypcji jest zatem utworzenie polskiego aktu stanu cywilnego, który ma moc dowodową równą aktom stanu cywilnego utworzonym w Polsce w wyniku rejestracji zdarzenia prawnego (art. 3 p.a.s.c.). Aczkolwiek transkrypcja ma charakter deklaratoryjny, to jednak jej dokonanie wiąże się z koniecznością uznania przez polskie organy administracji, że małżeństwo zawarte za granicą stoi na równi z małżeństwem zawartym zgodnie z polskim porządkiem prawnym. Oznacza to, że skutki prawne jakie wywołuje sporządzenie polskiego aktu stanu cywilnego w wyniku transkrypcji są tożsame z tymi, jakie wywołuje akt stanu cywilnego sporządzony w momencie rejestracji zdarzenia prawnego według prawa polskiego. Akt małżeństwa sporządzony w wyniku transkrypcji w polskim obiegu prawnym niczym nie różni się więc od aktu małżeństwa sporządzonego na podstawie oświadczenia woli o zawarciu małżeństwa złożonego na terytorium Polski.

Na etapie dokonywania transkrypcji aktu małżeństwa organ ma jednakże obowiązek zbadania jej pod kątem zgodności z polskim porządkiem prawnym. Zgodnie bowiem z art. 107 pkt 3 p.a.s.c., kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu, objęte skargą decyzje organów obu instancji o odmowie dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa skarżących nie naruszają art. 107 pkt 3 p.a.s.c., który to przepis stanowił podstawę prawną kwestionowanych rozstrzygnięć wobec stwierdzenia, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa skarżących, osób tej samej płci, byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Funkcją klauzuli porządku publicznego jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającemu fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu. Nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego (uchwała NSA z 2 grudnia 2019 r., II OPS 1/19). Należy więc uznać, że przepisy regulujące zawarcie małżeństwa w Polsce stanowią naczelną zasadę zarówno prawa rodzinnego jak i prawa o aktach stanu cywilnego dotyczącego zawierania małżeństw. W przypadku instytucji małżeństwa przepisem źródłowym, fundamentalnym jest art. 18 Konstytucji stanowiący, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd orzekający w tej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach z 22 czerwca 2022 r. II OSK 2608/19 oraz z 14 grudnia 2022 r., II OSK 3973/19, że przepis ten nie przesądza o niemożliwości prawnego uregulowania w jakiejkolwiek formie związków osób tej samej płci, ale podkreśla szczególną ochronę małżeństwa, które jest związkiem kobiety i mężczyzny, jak i to, że polskie przepisy rangi ustawowej stanowią wypełnienie tej zasady konstytucyjnej, a przepis art. 1 § 1 k.r.o. stanowiący, że małżeństwo zostaje zawarte gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecny złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński, jest na tyle jasny, że nie pozostawia wątpliwości w zakresie wykładni pojęcia małżeństwa w polskim porządku prawnym. Zasada odmienności płci małżonków jest podstawową zasadą polskiego prawa rodzinnego wynikającą wprost z art. 1 § 1 k.r.o., stąd w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego, które uznać aktualnie należy za utrwalone, małżeństwem w polskim porządku prawnym jest tylko związek kobiety i mężczyzny (zob. wyroki NSA z 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18; z 14 grudnia 2022 r. II OSK 3973/19). Transkrypcja aktu małżeństwa do polskiego systemu prawa powoduje to, że wystawiany jest polski dokument potwierdzający (a nie kreujący) zdarzenie mające miejsce za granicą i w świetle polskiego prawa dopuszczalnym jest wydanie takiego aktu. Polski system prawny nie zna małżeństwa zawartego między dwoma mężczyznami, a tym samym było niedopuszczalnym dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą pomiędzy dwoma mężczyznami jako małżeństwa w świetle polskiego prawa. Stanowisko to, jednolicie przyjmowane w aktualnym orzecznictwie sądowym (zob. wyroki NSA z 28 lutego 2018 r., II OSK 1112/16; z 6 lipca 2022 r., II OSK 2376/19; z 14 grudnia 2022 r. II OSK 3973/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w tej sprawie w całości podziela przyjmując za własne, a konsekwencją jego przyjęcia jest stwierdzenie, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 18 Konstytucji oraz art. 107 pkt 3 p.a.s.c. nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela zarazem wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie stanowisko, iż o niezasadności odmowy transkrypcji altu małżeństwa zawartego miedzy osobami tej samej płci nie może decydować treść art. 104 ust. 5 p.a.s.c., który przewiduje obligatoryjność transkrypcji, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. Przewidziana w tym przepisie "obligatoryjność" transkrypcji jest wyjątkiem wobec ogólnej zasady dobrowolności transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego przewidzianej w art. 104 ust. 1 p.a.s.c. w zw. z art. 1138 k.p.c., a zarazem przepis art. 104 ust. 5 p.a.s.c. nie stanowi przepisu szczególnego wobec art. 107 pkt 3 p.a.s.c., które reguluje przypadki uzasadniające odmowę dokonania transkrypcji. Brzmienie art. 104 ust. 5 p.a.s.c. nie sprzeciwia się zastosowaniu art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w przypadkach ujętych dyspozycją art. 104 ust. 5 omawianej ustawy o ile organ uzna, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć na regulację przyjętą w art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe było nieuprawnione, gdyż przepis ten nie ma zastosowania w sprawie transkrypcji, bowiem w postępowaniu w tym przedmiocie nie stosuje się przepisów prawa obcego (tak: NSA w powołanym powyżej wyroku w sprawie II OSK 2608/19). Wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim organ odwoławczy odwołał się do ww. przepisu, nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.

Do uwzględnienia skargi nie mogły doprowadzić także zarzuty naruszenia art. 8 w zw. z art. 14 EKPC. Konwencja gwarantuje każdemu prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, przyjmując, że każda ingerencja w korzystanie z tego prawa dopuszczalna jest jedynie w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie (art. 8 ust. 1 i 2 EKPC). W art. 12 EKPC uznano prawo mężczyzn i kobiet do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, zgodnie z ustawami krajowymi regulującymi korzystanie z tego prawa. Przywołany przez skarżących przepis art. 14 EKPC stanowi zaś, że korzystanie z powyższych praw powinno być pozbawione jakiejkolwiek dyskryminacji. Z orzecznictwa ETPC nie wynika obowiązek państw prawnego uznania zawartego za granicą małżeństwa jednopłciowego jako małżeństwa w rozumieniu przepisów krajowych, stąd w orzecznictwie krajowym przyjmuje się, że w sprawie o tak istotnej randze społecznej, sąd administracyjny nie może dokonywać takiej wykładni przepisów prawa międzynarodowego, która stałaby w sprzeczności z polskim porządkiem prawnym w sytuacji, gdy z prawa międzynarodowego nie wynika obowiązek państwa do zapewnienia ram prawnych dla funkcjonowania związku osób jednej płci (zob. wyrok w sprawie II OSK 2608/19). Zauważyć trzeba, że w wyrokach przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz uzasadnieniu skargi, ETPC wskazywał na potrzebę prawnego uznania i ochrony par jednopłciowych wskazując, że państwa nadal mają swobodę, na podstawie art. 12, jak również na podstawie art. 14 w związku z art. 8 Konwencji, ograniczania dostępu do małżeństwa parom różnej płci i w tym zakresie dysponują pewnym marginesem swobody uznania (zob. § 108 wyroku w sprawie Schalk i Kopff przeciwko Austrii z 24 czerwca 2010 r. skarga nr 30141/04). Aczkolwiek w wyroku w sprawie Oliari i inni przeciwko Włochom z 21 lipca 2015 r. ETPC zawęził margines swobody uznania państwa do stanowienia w zakresie małżeństw jednopłciowych, stwierdzając, że rząd włoski nie wywiązał się z pozytywnego obowiązku zapewnienia skarżącym dostępu do szczególnych ram prawnych przewidujących uznanie i ochronę związków osób tej samej płci (Oliari, § 185), zaś w wyroku w sprawie Orlandi i inni przeciwko Włochom z 14 grudnia 2017 r. uznał, że doszło do naruszenia praw par po zawarciu przez nie związku małżeńskiego za granicą, ponieważ prawo włoskie nie zapewniało im żadnej ochrony prawnej ani uznania przed 2016 r., kiedy to weszły w życie przepisy dotyczące związków partnerskich osób tej samej płci (Orlandi, § 209-211), to jednocześnie, Trybunał nie odstąpił od wykładni przepisów Konwencji zaprezentowanej w sprawie Schalk i Kopff podkreślając, że państwo będące stroną Konwencji korzysta z marginesu swobody oceny w zakresie prawnego uznawania związków jednopłciowych. Zakres swobodnej oceny państw różni się natomiast w zależności od okoliczności, przedmiotu sprawy oraz kontekstu prawnego i społecznego. W piśmiennictwie trafnie zauważa się, że kwestią pozostającą przez lata bez jednoznacznej odpowiedzi było to, na ile znaczące dla wywiedzenia z EKPC obowiązku instytucjonalizacji związków osób tej samej płci były specyficzne, włoskie okoliczności, podkreślane w uzasadnieniu wyroku w sprawach połączonych 18766/11, 36030/11, Oliari i in. przeciwko Włochom, a w konsekwencji, na ile obowiązek ten obciąża także państwa, w których podobne okoliczności nie występują (zob. R. Mizerski, Instytucjonalizacja związku osób tej samej płci jako realizacja zobowiązania pozytywnego państwa z art. 8 EKPC – glosa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 13.07.2021 r., sprawy połączone 40792/10, 30538/14, 43439/14, Fedotova i in. przeciwko Rosji, EPS 2022/12). Sąd dostrzega, że ETPC coraz bardziej stanowczo postuluje, aby państwa strony Konwencji zapewniły prawne uznanie związków osób tej samej płci, czego potwierdzeniem jest wyrok Wielkiej Izby ETPC z 17 stycznia 2023 r. w sprawie Fedotova i inni przeciwko Rosji. Należy jednakże pamiętać, że na gruncie art. 12 EPKC rozstrzygnięcie, czy związki jednopłciowe będą uznane w danym państwie jako związek partnerski czy jako związek małżeński, Trybunał nadal pozostawia państwom stronom Konwencji, zaś w obowiązującym polskim porządku prawnym brak jest przepisów prawnych który by regulowały kwestię związków osób tej samej płci w sposób pozwalający przyjąć, że związek taki jest związkiem małżeńskim. Jak wskazano powyżej, w polskim ustawodawstwie jedyną prawną formą uznania relacji dwojga ludzi, między którymi istnieje więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza, jest małżeństwo w rozumieniu art. 1 § 1 k.r.o. Akt małżeństwa, jako jeden z trzech możliwych do wydania w polskim systemie prawnym aktów stanu cywilnego zgodnie z art. 2 ust. 3 p.a.s.c. stanowi natomiast wyłączny dowód zawarcia prawnie uznawanego w Polsce związku. Zapewniając możliwość zawarcia związku małżeńskiego tylko osobom różnej płci, polski ustawodawca przewidział dalsze tego konsekwencje w ramach m.in. prawa rodzinnego (m.in. małżeńskie ustroje majątkowe – dział III k.r.o., opieka nad małoletnim – art. 146 k.r.o.) i spadkowego (dziedziczenie – art. 931 § 1 k.c.), odnosząc te instytucje tylko dla małżonków w rozumieniu art. 1 § 1 k.r.o. Wprowadzenie na podstawie decyzji administracyjnej do polskiego porządku prawnego transkrybowanego aktu małżeństwa osób tej samej płci mogłoby rodzić pytania o możliwość stosowania wymienionych instytucji prawa cywilnego w odniesieniu do tego związku. W dotychczasowym orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie stąd konkluduje się, że jakkolwiek za dopuszczalną należy uznać tzw. prawotwórczą wykładnię prawa stosowaną przez sądy, to jednak w przypadku, gdy wykładnia twórcza przepisów prawnych nie znajduje legitymacji w akceptowanych dyrektywach wykładni, stanowi ona niedopuszczalną wykładnię contra legem (wyrok NSA z 22 czerwca 2021 r. II OSK 2608/19 i cyt. tam L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 21-22). Sądowe akty prawotwórcze muszą mieć bowiem swoje źródła w systemie prawa. Podzielić zatem należy w całości zapatrywanie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmującego, że aktywizm sędziowski w dziedzinie stanowiącej materię konstytucyjną (art. 18 Konstytucji RP), którą precyzyjnie regulują przepisy ustawy (art. 1 § 1 k.r.o.), stanowiłby przejaw niedopuszczalnej wykładni contra legem, co naruszałoby konstytucyjną zasadę trójpodziału władzy (art. 10 Konstytucji RP) i stało w sprzeczności z zakresem właściwości sądów administracyjnych wyznaczonej treścią art. 184 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.