I SA/Gl 1075/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-10	
Data wpływu	2025-09-08	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Agata Ćwik-Bury
Mikołaj Darmosz
Piotr Pyszny /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 132;  art. 59 par. 1 pkt 7; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 1428;  art. 170 ust. 1; Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 lipca 2025 r. nr 2401-IEE.7192.283.2025 UNP: 2401-25-168068 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 1 lipca 2025 r., znak 2401-IEE.7192.283.2025, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej jako NUS) o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec zobowiązanego J. G. (dalej jako zobowiązany) na podstawie tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta G. (dalej jako Prezydent Miasta) o nr SW1.NF326.2021 z 26 stycznia 2021 r., o nr SW.NF3754.2021 z 22 listopada 2021 r., o nr SW1.NF636.2023 z 26 stycznia 2023 r., o nr SW1.NF966.2024 z 12 lutego 2024 r. i o nr SW1.NF2228.2024 z 26 sierpnia 2024 r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako kpa) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – u.p.e.a.).

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. jako organ egzekucyjny prowadził postępowania egzekucyjne na podstawie wniosku wierzyciela - Prezydenta Miasta w oparciu o opisane wyżej tytuły wykonawcze, obejmujące zaległości podatkowe z tytułu nieuregulowanego podatku od nieruchomości w łącznej kwocie należności głównej 1977 zł dokonał. Wszczynając i prowadząc egzekucję administracyjną, organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego oraz innych wierzytelności szczegółowo opisanych w zaskarżonym postanowieniu.

Zgodnie z obwieszczeniem w Krajowym Rejestrze Zadłużonych z 20 września 2024 r., Sąd Rejonowy w B., [...] Wydział Gospodarczy obwieścił o ustaleniu w postępowaniu restrukturyzacyjnym (postępowaniu o zatwierdzeniu układu) dłużnika – wskazanego wyżej zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, dnia układowego na 20 września 2024 r. Z tej przyczyny NUS postanowieniem z 23 września 2024 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego.

Postanowieniem z 5 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy w B., [...] Wydział Gospodarczy zatwierdził na wniosek dłużnika układ. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 11 marca 2025 r. W konsekwencji NUS postanowieniem z 14 maja 2025 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego, na podstawie art. 59 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn. Dz. U. z2024 r., poz. 1428 – dalej jako p.r.). Postanowieniem z tego samego dnia organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 425,82 zł, powstałymi w postępowaniach egzekucyjnych. Postanowienia te doręczono wierzycielowi odpowiednio 14 maja 2025 r. (umorzenie) oraz 15 maja 2025 r. (obciążenie kosztami egzekucyjnymi).

Prezydent Miasta zaskarżył oba te postanowienia zażaleniem. Niniejsze postanowienie dotyczy zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z 14 maja 2025 r.

DIAS rozpoznając zażalenie stwierdził, że w toku postępowania egzekucyjnego mogą zaistnieć okoliczności, które mają wpływ na sytuację majątkową zobowiązanego, i które obligują organ egzekucyjny do podjęcia działań, w tym również czasowego zaprzestania prowadzonej egzekucji administracyjnej. Ma to na celu zapewnienie ochrony przeciwegzekucyjnej zobowiązanemu dla przeprowadzenia procedur restrukturyzacyjnych i stworzenia warunków, w których wzajemne stanowiska stron, tj. dłużnika i wierzycieli zostaną skonfrontowane dla osiągnięcia porozumienia co do spłaty należności. Zawieszenie postępowań egzekucyjnych skierowanych do majątku dłużnika ułatwia przeprowadzenie negocjacji z wierzycielami. Dłużnik może się wówczas skupić na wypracowaniu porozumienia z wierzycielami bez obawy o majątek, który w drodze postępowań egzekucyjnych podlegałby sukcesywnemu uszczupleniu.

W trakcie postępowania o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem, dłużnik korzysta z szerokiej ochrony przeciwegzekucyjnej opartej o art. 226e w zw. z art. 312 p.r. Jeżeli chodzi o zastosowanie przepisu art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego w trakcie postępowania o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem, to zawieszeniu z mocy prawa ulegnie postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika, wszczęte przed dniem dokonania obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (art. 226e w zw. z art. 312 ust. 1 zd. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Ten stan zawieszenia trwa do chwili uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu, kiedy to zastosowanie znajdzie art. 170 Prawa restrukturyzacyjnego. Stanowi on, że z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia wierzytelności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa. Zawieszone postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem mogą zostać podjęte na wniosek wierzyciela. Tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, obejmujące wierzytelności objęte układem, tracą wykonalność z mocy prawa (ust. 1-3). Dla umorzenia postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych nie ma znaczenia, czy wierzyciel został ujęty w spisie wierzytelności. Jedynym kryterium, jakie należy brać pod uwagę przy ocenie, czy konkretne postępowanie zabezpieczające lub egzekucyjne ulega umorzeniu, jest przynależność dochodzonej wierzytelności do kategorii wierzytelności układowych.

Organ wskazał, że efektem negocjacji dłużnika (zobowiązanego) z wierzycielami był wniosek o zatwierdzenie układu, który został uwzględniony opisanym wyżej postanowieniem. Dokonano podziału wierzycieli na IV wymienione w układzie - grupy interesów. W Grupie III obejmującej wierzycieli publicznoprawnych, z wyłączeniem wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. nastąpi: 1. Spłata 100% należności (należności głównej oraz należności ubocznych, w tym odsetek powstałych przed dniem otwarcia postępowania oraz po dniu otwarcia postępowania, zasądzonych kosztów postępowania sądowego, kosztów postępowania egzekucyjnego oraz innych należności ubocznych, w tym odsetek kornych), 2. Spłata należności przebiegać będzie w sześćdziesięciu miesięcznych, równych ratach, płatnych na koniec każdego miesiąca kalendarzowego, przy czym płatność pierwszej raty nastąpi do trzech miesięcy od dnia ukazania się obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych o uprawomocnieniu się postanowienia sądu w przedmiocie zatwierdzenia układu, 3. Ponadto dłużnik, zastrzega sobie możliwość wcześniejszej spłaty zobowiązań. Postanowienie o zatwierdzeniu układu stało się prawomocne z dniem 11 marca 2025 r.

Z treści zawartego przez dłużnika – zobowiązanego układu wynika, że zaległości podatkowe Prezydenta Miasta, objęte dotychczas egzekucyjnym postępowaniem administracyjnym NUS, zostały objęte układem i z tej przyczyny - jako wierzytelności objęte układem - postępowania egzekucyjne podlegały umorzeniu z mocy prawa (art. 170 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego).

W skardze złożonej do tutejszego Sądu Prezydent Miasta zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

- art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 170 ust. 1 oraz art. 166 ust. 2 p.r. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie doszło do zaistnienia przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 5 lutego 2025 r. o zatwierdzeniu układu zobowiązanego, podczas gdy wierzytelność Prezydenta Miasta nie została objęta układem, co determinowało brak możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się względem zobowiązanego,

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez brak zbadania czy wierzytelność Prezydenta Miasta została uwzględniona w układzie, co doprowadziło do niezgodnego z prawem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego,

- art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy organ odwoławczy w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego powinien dostrzec uchybienia organu I instancji, co w rezultacie powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia w całości i umorzeniem postępowania pierwszej instancji w całości na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.

W oparciu o te zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia NUS, umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 §3 p.p.s.a., zasądzania od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że Prezydent Miasta nie składał wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego toczącego się przeciwko zobowiązanemu. W dniu 23 września 2024 r. NUS na podstawie art. 56 §1 pkt 5 u.p.e.a. wydał postanowienie o zawieszeniu egzekucji w związku z wydaniem obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Niniejsze postępowanie nie zostało zainicjowane wnioskiem Prezydenta Miasta. Takowe działanie organu potwierdza brak rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co potwierdza poniższa argumentacja.

Skarżący samodzielnie nie zawiadamiał Nadzorcy Układu o przysługującej mu wierzytelności względem dłużnika, ani też Prezydent Miasta nie dysponuje informacją, jakoby sam dłużnik wskazał na istnienie jego wierzytelności.

Z informacji uzyskanej od Nadzorcy Układu wynika, że wierzyciel w osobie Prezydenta Miasta nie został wykazany w spisie wierzytelności, który stanowił niezbędny załącznik wniosku o zatwierdzenie układu. Jednocześnie Nadzorca wskazał, iż wierzytelność Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. została objęta postanowieniami układu w kwocie 213 807,48 zł. Ze względu na brak zgłoszenia wierzytelności bezpośrednio przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, zgłoszone saldo zostało wskazane przez zobowiązanego, celem uwzględniania wierzytelności w układzie. Taki przebieg postępowania o zatwierdzenie układu determinuje brak możliwości wskazania przez Nadzorcę, czy w skład wierzytelności uwzględnionej w układzie ujęto wierzytelności Prezydenta Miasta.

Skarżący ustalił również w rozmowie telefonicznej z NUS w C., że ten nie zgłosił wierzytelności Prezydenta Miasta do układu. Powyższe dowodzi, że wierzytelność Prezydenta Miasta nie została ujęta w zatwierdzonym układzie, co wyklucza podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie.

Skarżący zwrócił uwagę na art. 166 ust. 2 p.r., zgodnie z którym układ nie wiąże wierzycieli, których dłużnik nie ujawnił i którzy nie byli uczestnikami postępowania. Pomimo faktu doręczenia zobowiązanemu postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie ujawnił on swojego zobowiązania względem Prezydenta Miasta w postępowaniu restrukturyzacyjnym zobowiązanego, co finalnie doprowadziło do braku objęcia przedmiotowej wierzytelności prawomocnie zatwierdzonym układem. Układ nie wiąże zatem Prezydenta Miasta, a tym samym nie doszło do spełnienia przesłanek określonych w art. 170 ust. 1 p.r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zwrócić uwagę, na zaistniały w sprawie przebieg poszczególnych zdarzeń w postępowaniu restrukturyzacyjnym i związane z tym obowiązki organu egzekucyjnego i wierzyciela. Otóż 23 września 2024 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które zostało doręczone skarżącemu w tej samej dacie. W uzasadnieniu postanowienia NUS wskazał, że przyczyną jego wydania jest ogłoszenie 20 września 2024 r. w KRZ obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego zobowiązanego. Z datą doręczenia postanowienia Prezydent Miasta powziął zatem wiadomość o przedstawionych wyżej okolicznościach.

Zgodnie z art. 210 ust. 1 p.r., w celu przygotowania propozycji układowych, przeprowadzenia samodzielnego zbierania głosów i złożenia wniosku o zatwierdzenie układu dłużnik zawiera umowę o sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania (...). Zaś niezwłocznie po rozpoczęciu przez nadzorcę układu pełnienia swojej funkcji dłużnik dokonuje ustalenia dnia układowego (art. 211 ust. 1 p.r.). Według stanu z dnia układowego określa się uprawnienia wierzycieli do głosowania nad układem oraz skutki przyjętego układu. Po ustaleniu dnia układowego nadzorca układu zakłada i prowadzi akta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe (art. 211 ust. 3 p.r.), a akta te udostępnia się w biurze nadzorcy układu, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, uczestnikom postępowania oraz każdemu, kto potrzebę ich przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi (art. 211a ust. 3 p.r.). Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego nadzorca układu może dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (art. 226a ust. 1 p.r.), co w niniejszej sprawie wystąpiło. W obwieszczeniu tym podaje się wszelkie dane identyfikacyjne dłużnika, zgodnie z art. 226c ust. 1 p.r.

W myśl art. 226e p.r., w okresie wskazanym w art. 226d przepisy art. 256 i art. 312 stosuje się odpowiednio. Artykuł 226d p.r. stanowi, że od dnia dokonania obwieszczenia, o którym mowa w art. 226a ust. 1, do dnia prawomocnego umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu albo zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu nadzorca układu wykonuje uprawnienia nadzorcy sądowego. Istotnym z punktu widzenia art. 226e p.r., zatem jest okres od dnia obwieszczenia dnia układowego do dnia prawomocnego zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu. W tym czasie, w myśl art. 312 ust. 4 p.r., skierowanie egzekucji do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia na tym majątku jest niedopuszczalne po dniu otwarcia postępowania sanacyjnego.

W konsekwencji, organ egzekucyjny słusznie zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku Prezydenta Miasta. Jednakże Prezydent Miasta nie utracił przymiotu wierzyciela i nie został zwolniony z obowiązku troski o zabezpieczenie swoich praw w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Miał taką możliwość wynikającą z art. 211a ust. 3 p.r. Przepis ten, co już wyżej wskazano przyznaje prawo przejrzenia akt postępowania nie tylko jego uczestnikom, lecz każdemu, kto potrzebę ich przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Z tego uprawnienia Prezydent Miasta nie skorzystał wiedząc o obwieszczeniu dnia układowego.

Układ zaś obejmuje wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 150 ust. 1 pkt 1 p.r.). W konsekwencji wierzytelność Prezydenta Miasta z mocy ustawy została objęta układem niezależnie od tego, czy ujęta została w spisie wierzytelności. Po zatwierdzeniu układu postanowieniem Sądu Rejonowego z 5 lutego 2025 r., prawomocnym z dniem 11 marca 2025 r. Prezydent Miasta nie podjął żadnych działań w postępowaniu egzekucyjnym, w tym również nie przedstawił organowi egzekucyjnemu żądania podjęcia postępowania na jego wniosek zgłoszony zgodnie z art. 170 ust. 2 p.r.

Oceniając zatem w kontekście przedstawionych okoliczności faktycznych i omówionej regulacji prawnej zgodność z prawem procedowania przez organ egzekucyjny, Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień. Jak już wyżej wskazano, wierzytelność Prezydenta Miasta z mocy ustawy została objęta układem, niezależnie od tego, czy ujęto ją w spisie wierzytelności. Organ egzekucyjny nie miał obowiązku zgłaszania tej wierzytelności do układu, ani też zastępowania wierzyciela w tym postępowaniu. Nie miał również obowiązku dociekania, czy wierzytelność została ujęta w spisie wierzytelności. Wobec bierności Prezydenta Miasta i jednoczesnego spełnienia przesłanek umorzenia postępowania, wynikających z art. 170 ust. 1 p.r., prawidłowo umorzył to postępowanie w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Z tych przyczyn niezasadne są również podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, ponieważ organ egzekucyjny nie miał obowiązku zastępowania wierzyciela w postępowaniu układowym, ani też ustalania, czy wierzytelność została objęta spisem wierzytelności w sytuacji, w której Prezydent Miasta pozostawał bierny.

Nie znajdując zatem powodów do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 934).