Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Szczecinie z dnia 20 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 851/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 851/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odmówił M. W. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

WSA wskazał, że pismem z dnia 13 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 851/19, oddalającego skargę skarżącego. Podniósł, że strona nie została zawiadomiona o terminie posiedzenia Sądu, na którym wydano wyrok. Zakwestionowano również prawidłowość awizacji przesyłki.

Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu nie stwierdził uprawdopodobnienia przez pełnomocnika skarżącego okoliczności świadczących o nieponoszeniu przez niego winy w uchybieniu terminu. WSA po szczegółowym opisaniu trybu doręczania przesyłek sądowych dostosowanego w niniejszej sprawie uznał za prawidłowe doręczenie przesyłki sądowej zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 29 stycznia 2020 r.

WSA podniósł, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, wynika, że doręczyciel w dniu 18 grudnia 2019 r. nie zastał adresata i pozostawił zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej UP [...]. Jednocześnie doręczyciel na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki (koperta) złożył swój podpis (parafa) oraz odcisk datownika 18 grudnia 2019 r. oraz adnotację "adresat nieobecny". Koperta zawiera również adnotację, że przesyłkę awizowano powtórnie, odcisk datownika 30 grudnia 2019 r., odcisk pieczęci z imieniem i nazwiskiem listonosza oraz parafę przy datowniku.

Zdaniem WSA brak jest podstaw aby podważyć prawidłowość doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a., albowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki jednoznacznie wynika, że przesyłka ta została awizowana w dniu 18 grudnia 2019 r., zaś z uwagi na niepodjęcie przesyłki do dnia 30 grudnia 2019 r. doręczyciel pozostawił w dniu 30 grudnia 2019 r. powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej, o czym świadczy adnotacja doręczyciela na kopercie oraz jego nieczytelny podpis (parafa).

W ocenie Sądu I instancji, awizacje (w tym powtórna) zostały opatrzone podpisami doręczającego. Wprawdzie podpisy te są nieczytelne (parafa) i w przypadku pierwszego awiza uniemożliwiają identyfikację osoby, która go złożyła, czego nie można powiedzieć w przypadku drugiego awiza, gdyż na kopercie jest także imienna pieczęć listonosza, niemniej jednak w świetle regulacji rozporządzenia pozostaje to bez wpływu na prawidłowość awizowania spornej przesyłki.

W ocenie WSA za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany powołany przez skarżącego fakt braku w skrzynce pocztowej awiza. Przytoczone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności, tj. braku w systemie informatycznym poczty w dniu 27 grudnia 2019 r. danych o pierwszej awizacji oraz niepozostawienie powtórnego awiza informującego o przesyłce są nieprzekonujące. Zaznaczył, że w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta z adnotacjami dokonanymi przez urząd pocztowy, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie pełnomocnika skarżącego o braku awizo. Jeżeli pełnomocnik jest przekonany, że awiza nie pozostawiono, to powinien wyjaśnić przyczyny takiego stanu rzeczy we właściwym urzędzie pocztowym, tymczasem do wniosku nie dołączono żadnej dokumentacji, mającej potwierdzać prezentowane stanowisko.

W konkluzji WSA stwierdził, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych na kopercie, która zawierała zawiadomienie o terminie rozprawy, adresowaną do pełnomocnika skarżącego, a ten nie przedłożył żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy doręczającego albo skutecznego zareklamowania usługi pocztowej.

Skarżący złożył zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej strony nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy nie została odebrana przez skarżącego. Zwrócono ją do Sądu z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie. Na podstawie art. 73 p.p.s.a. Sąd uznał ją za skutecznie doręczoną. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu I instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe zawiadomienie przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 18 i 30 grudnia 2019 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością.

W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku twierdząc, że w sprawie miała miejsce wadliwa awizacja przesyłki.

Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie powyższych okoliczności podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki, jak stwierdził i uzasadnił Sąd I instancji nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego ani w trakcie postępowania reklamacyjnego.

Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy doręczającego albo skutecznego zareklamowania usługi pocztowej.

Zatem Sąd I instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości adnotacji Poczty Polskiej dotyczących awizowania przesyłki oraz daty zwrotu do nadawcy umieszczonych na kopercie zawierającej wezwanie przesyłki, jak i znajdującego się przy kopercie zwrotnego potwierdzenia odbioru. W rozpoznawanej sprawie do obalenia tego domniemania nie są wystarczające oświadczenia skarżącego, iż w skrzynce nie było awiz.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.