Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) asesor WSA Marek Maliński Protokolant stażysta referent Magdalena Biadoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 3 listopada 2023 r. nr DO-II.7610.186.2023.AB w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 3 listopada 2023 r., nr DO-II.7610.186.2023.AB, Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") – po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w W. (dalej: [...], "skarżąca") – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Decyzja Ministra została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 6 listopada 2015 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] obręb [...] o pow. [...] ha położonego w S. a także prawa własności budynków zgodnie z załączonym wykazem oraz oznaczonego fragmentu linii kolejowej i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Wojewoda, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturalizacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r., przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., obręb [...], stanowiącego działki: 1) nr [...] o pow. 9452 m², 2) nr [...] o pow. 1 ha 2075 m², 3) nr [...] o pow. 793 m² - zapisanego w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności budynków znajdujących się na gruncie.

Pismem z 15 września 2023 r. [...] wniosła odwołanie od ww. decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2023 r. wskazując m.in., że organ I instancji błędnie uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r.

Utrzymując w mocy decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2023 r., Minister wskazał na przepis art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r., zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie tych praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Następnie wyjaśnił, że uwłaszczenie dokonywane w trybie art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa, tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to stało się własnością gmin w dacie 27 maja 1990 r. Wydanie w okresie późniejszym deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej pozostaje bez wpływu na to rozstrzygnięcie, bowiem decyzja taka potwierdza stan prawny jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r. Na poparcie swoich twierdzeń organ odwoławczy wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1926/11 oraz wyrok z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1475/11.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], nr [...] i nr [...] została uregulowana w księdze wieczystej nr [...], jednakże aktualnie uregulowana jest w księdze wieczystej nr [...].

Odnosząc się do kwestii własności przedmiotowego gruntu Minister wyjaśnił, że według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] października 2020 r., nr [...] - na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,9452 ha, nr [...] o pow. 1,2075 ha oraz nr [...] o pow. 0,0793 ha. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...] utrzymała ww. decyzję Wojewody z [...] października 2020 r. Następnie, prawomocnym wyrokiem z 11 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 360/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym oddalił skargę [...] na ww. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 2021 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby ww. decyzja Wojewody z [...] października 2020 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, w zakresie w jakim rozstrzygała o komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, a tym samym jej skutki prawne w postaci potwierdzenia nabycia prawa własności przedmiotowego gruntu przez Gminę S. wiążą organ orzekający w sprawie uwłaszczeniowej. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. stanowiła własność jednostki samorządu terytorialnego, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...], gdzie jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisana jest Gmina S., na podstawie ww. decyzji Wojewody z [...] października 2020 r.

Wobec tego Minister stwierdził, że skoro przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własność Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r. to należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2023 r.

Skarżąca, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra z 3 listopada 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2542, dalej: "PKP"), poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki [...] z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie od Ministra na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, zdaniem Sądu, skarga nie jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 3 listopada 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...], nr [...] oraz [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm.) oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29)

Zgodnie z art. 34 ust. 1 – 4 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] (ust. 1). Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (ust. 2). Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością [...] (ust. 3). Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4).

Zatem, z treści art. 34 ust. 1 ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:

– grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa,

– grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...],

– do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Podkreślić przy tym należy, iż wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 powołanej ustawy.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody [...] z [...] października 2020 r., nr [...] wydana w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), na podstawie której Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,9452 ha, nr [...] o pow. 1,2075 ha oraz nr [...] o pow. 0,0793 ha. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...] utrzymała w mocy ww. decyzję Wojewody z [...] października 2020 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z 11 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 360/22 oddalił skargę [...] na ww. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że "(...) ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że skarżącej nie została wydana żadna decyzja, która wskazywałaby na taki tytuł, ustanawiała go lub potwierdzała. Skarżąca twierdząc, że sporna nieruchomość pozostawała w zarządzie [...], nie przedstawiła takiego dokumentu, a przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby [...] dysponowały tytułem prawnym do nieruchomości jak decyzja, umowa, protokół zdawczo - odbiorczy, które ustanawiałby zarząd czy użytkowanie. Jak wskazano wyżej tytułu do spornej nieruchomości nie potwierdzają też w/w przepisy ogólne, ani decyzja o opłatach za zarząd. Tym samym stwierdzić należy, że [...] władały sporną nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny. Brak tytułu prawnego w dniu 27 maja 1990 r. do przedmiotowej nieruchomości oznacza natomiast, że nieruchomość należała wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W sprawie spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa.".

Powyższe oznacza, że na dzień na dzień 5 grudnia 1990 r. sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa tylko jednostki samorządu terytorialnego, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...], gdzie jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisana jest Gmina S., na podstawie ww. decyzji Wojewody z [...] października 2020 r.

Nie została więc spełniona pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Tym samym organy prawidłowo uznały, że powyżej wskazane okoliczności uniemożliwiają wydanie decyzji uwłaszczającej [...] przedmiotową nieruchomością - w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r.

Organy rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości a także w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.