Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1108/15 w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Zarządzeniem z dnia 5 września 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Po 1108/15, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: Przewodniczący Wydziału), działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej: rozporządzenie, wezwał S. W. Sp. z o.o. (dalej: spółka lub skarżąca) do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej przez tę spółkę skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1108/15, w kwocie 24.915 zł.

Na powyższe zarządzenie skarżąca złożyła zażalenie podnosząc w nim zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, iż wpis od skargi kasacyjnej powinien wynosić połowę kwoty faktycznie zapłaconej w związku z wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie połowę wpisu należnego z tego tytułu zgodnie z przepisami rozporządzenia, czyli połowę wpisu należnego od kwoty objętej zaskarżeniem w ramach skargi kasacyjnej. W rezultacie spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez zmniejszenie kwoty wpisu z 24.915 zł do kwoty prawidłowej 2.200 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia określającego wysokość wpisu w prawidłowej wysokości. Jednocześnie skarżąca przedstawiła dowód uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 2.200 zł.

Uzasadniając podniesione zarzuty spółka wskazała, że spór w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2016 r. dotyczył dwóch kwestii, tj.:

– wystawienia przez nią nierzetelnych faktur oraz niezafakturowanego udzielenia odpłatnej licencji innym podmiotom - w tym zakresie Sąd podzielił stanowisko spółki o bezzasadności zarzutów kierowanych wobec niej przez organy podatkowe,

– prawa do odliczenia przez spółkę podatku naliczonego w wysokości 440.000 zł – w tym zakresie Sąd, pomimo uchylenia decyzji, przyznał racje organom podatkowym i zakwestionował prawo do odliczenia.

W związku z powyższym spółka wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku, kwestionując tylko tę jego część, która dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego w kwocie 440.000 zł. Kwota ta jest zatem przedmiotem sporu z organami podatkowymi w ramach skargi kasacyjnej. W ocenie spółki, w oparciu o tę kwotę - zgodnie z § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia - a nie w odniesieniu do wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie przed Sądem pierwszej instancji, powinna zostać określona wysokość wpisu w sprawie ze skargi kasacyjnej. Prawidłowość przyjętego rozumowania skarżąca poparła stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2013 r., II FSK 615/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do oceny zasadności zażalenia wskazać należy, że kwestię kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi regulują przepisy Działu V p.p.s.a. oraz wydane na podstawie dyspozycji art. 233 tejże ustawy rozporządzenie Rady Ministrów. Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (do których przepis ten w § 2 zalicza m. in. skargę kasacyjną) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 cytowanej ustawy). Ponadto w myśl art. 215 § 1 p.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że w sprawach podatkowych należności pieniężne są przedmiotem zaskarżenia tylko w przypadku skargi na decyzje dotyczące wymiaru (określenia lub ustalenia) podatku, nadpłaty, a także kwoty zwrotu podatku lub kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług.

Sytuacja taka bez wątpienia zachodzi również w rozpoznawanej sprawie i pozostaje poza sporem. Z akt sprawy wynika bowiem, że spółka zaskarżyła do Sądu pierwszej instancji decyzję organu podatkowego dotyczącą rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. (określającą wysokość zobowiązania podatkowego za ww. okres rozliczeniowy).

Problem sprowadza się natomiast do określenia prawidłowej wysokości wpisu od skargi kasacyjnej, przy czym zarówno Przewodniczący Wydziału (dokonujący kontroli formalnoprawnej poprawności skargi kasacyjnej), jak i strona są zgodni co do tego, że wpis ten powinien mieć charakter stosunkowy. Zgodnie zaś z § 1 zdanie pierwsze rozporządzenia wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Spór powstał zatem na gruncie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie objętej skargą kasacyjną.

W tym miejscu zaznaczenia wymaga wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07, pogląd, w myśl którego w świetle przepisów art. 231 w zw. z art. 215 i 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Z uzasadnienia uchwały wynika przy tym, że w imię realizacji prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu wysokość wpisu stosunkowego powinna być obliczana od wartości podanej przez stronę, która będzie odzwierciedlała wartość faktycznego przedmiotu sporu. W postępowaniu kasacyjnym natomiast co do zasady obowiązuje reguła pełnego związania sądu podstawami zaskarżenia (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Dlatego też wskazanie przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia nie musi być ściśle powiązane z wysokością należności pieniężnej wynikającej z decyzji administracyjnej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu pierwszej instancji i tylko w takim zakresie, w jakim objęte zostało skargą kasacyjną (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 4, Warszawa 2012, str. 658 – 659).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił wspomnianą wcześniej decyzję organu podatkowego, w przeważającej części podzielając zasadność zarzutów skargi. Jednakże w pewnym zakresie (dotyczącym prawa do odliczenia podatku naliczonego w kwocie 440.000 zł) Sąd uznał argumentację organów podatkowych za słuszną. Kwestia ta, z uwagi na to że stanowiła wyłącznie jeden z elementów rozliczenia spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres objęty decyzją, nie mogła jednakże przesądzić o pozostawieniu decyzji w obrocie prawnym z uwagi na inne nieprawidłowości. Spółka nie zgodziła się jednakże z przyjętą przez Sąd pierwszej instancji oceną tego elementu stanu faktycznego i zaskarżyła powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego w części, tzn. w tym właśnie zakresie, w jakim Sąd odmówił jej prawa do odliczenia podatku naliczonego. Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym zainicjowanym przez spółkę, którą to wartością determinowana będzie jednocześnie wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej spółki, przyjąć należy kwotę 440.000 zł, tj. wysokość kwoty podatku naliczonego którego odliczenia skarżącej odmówiono w wyniku wydania wyroku z dnia 17 czerwca 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie skarżącej podziela przy tym pogląd zaprezentowany w przywołanym w zażaleniu postanowieniu tego Sądu z dnia 16 kwietnia 2013 r., II FSK 615/13, w myśl którego na gruncie wykładni językowej przepisu § 3 rozporządzenia należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie użył w nim zwrotu "wynosi połowę uiszczonego wpisu od skargi", co prowadziłoby do uzależnienia określenia wpisu od skargi kasacyjnej od faktycznie uiszczonego w danej sprawie wpisu od skargi, rozpoznanej przez wojewódzki sąd administracyjny. Wykładnia językowa, zwracająca uwagę, że sformułowanie ww. przepisu brzmi "(...)wynosi połowę wpisu od skargi(...)" oraz wykładnia systemowa wewnętrzna, nawiązująca do § 1, 2 i 4 rozporządzenia (tam także ustawodawca użył zwrotu "wynosi" wraz z podaniem kwoty lub metody jej obliczenia), a także wykładnia systemowa zewnętrzna zgodna z aktem normatywnym stojącym wyżej w hierarchii - ustawą - a dokładanie z art. 231 p.p.s.a., prowadzi do konkluzji, że wpis od skargi kasacyjnej określa się uwzględniając wysokość wpisu od skargi, który powinien był zostać uiszczony w świetle art. 231 p.p.s.a. i przepisów rozporządzenia, a nie tego, który faktycznie został uiszczony od skargi.

Mając zatem na względzie zarówno przedstawione wyniki wykładni przepisu § 3 rozporządzenia, jak również zasadę związania sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej zakreślonymi przez kasatora, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wpis od skargi kasacyjnej został w przedmiotowej sprawie określony przez Przewodniczącego Wydziału w wysokości nieprawidłowej (zawyżonej). Skutkiem czego zaskarżone zarządzenie należało uchylić.

Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

-----------------------

4