II OSK 525/26 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-06-10	
Data wpływu	2026-03-05	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej	
Hasła tematyczne	Odrzucenie skargi	
Sygn. powiązane	IV SA/Wa 2238/25	
Skarżony organ	Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 7, 182, 183, 184, 190, 269, 270, 271, 272, 273, 278; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483; art. 190;  Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej adwokata M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2238/25 w przedmiocie odrzucenia skargi adwokata M. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3210/16 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 25 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia: oddalić skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2238/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę adwokata M. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3210/16, którym przyznano ww. adwokatowi ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 420 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 96,60 zł stanowiącą 23% podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem złożonym 4 czerwca 2024 r. adwokat M. M. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie ww. postanowienia referendarza sądowego opierając ją o podstawę z art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) i zażądał zmiany tego postanowienia poprzez przyznanie mu wynagrodzenia w wysokości 590,40 zł, tj. 480,00 zł netto + 110,40 zł tytułem VAT. W uzasadnieniu podał, że wyrokiem z 27 lutego 2024 r., sygn. SK 90/22, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, ze zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 4 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1271/24, Sąd odrzucił powyższą skargę o wznowienie jako niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 września 2025 r. sygn. akt II OSK 102/25 uchylił ww. postanowienie uznając dopuszczalność wzruszenia, w trybie wznowienia, postanowienia w sprawie przyznania wynagrodzenia za świadczenie pomocy prawnej z urzędu.

Rozpoznając ponownie przedmiotową skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie postanowieniem odrzucił ją podnosząc, że zgodnie z treścią art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Sąd podkreślił, że określony w art. 278 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i rozpoczyna bieg w chwili uprawomocnienia się orzeczenia, przeciwko któremu skierowana jest skarga o wznowienie postępowania. Wskazał, że zasadniczą funkcją terminu oznaczonego w art. 278 p.p.s.a. jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona.

Dalej Sąd podniósł, że wobec oparcia żądania wznowienia postępowania przez adwokata na okoliczności wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało postanowienie referendarza sądowego z 7 czerwca 2018 r., należało stwierdzić, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o pozbawieniu skarżącego możliwości działania lub wskazujące, że strona była nienależycie reprezentowana. Na gruncie niniejszej sprawy znajduje zatem zastosowanie ogólna reguła ograniczająca termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania do pięciu lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Żądaniem wznowienia w rozpoznawanej skardze objęte zostało postępowanie zakończone postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3210/16. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone ww. adwokatowi w dniu 31 sierpnia 2018 r., co wynika z dołączonego do akt sprawy o sygn. IV SA/Wa 3210/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru. Od postanowienia referendarza sądowego nie został wniesiony sprzeciw, zatem uprawomocniło się ono w dniu 8 września 2018 r. Przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania wniesiona zaś została w dniu 4 czerwca 2024 r., a więc po upływie ustawowego, pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 278 p.p.s.a., postanowił odrzucić przedmiotową skargę o wznowienie.

Skargę kasacyjną adwokat M. M. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

a. art. 278 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP – przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest ograniczenie, w drodze ustawy, możliwości wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy podstawa żądania wznowienia wynika z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, tj. z orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego, podczas gdy w takiej sytuacji przepisy te należy interpretować przy uwzględnieniu normy z art. 190 ust. 4, art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji, tzn. w taki sposób, aby zapewnić nieograniczoną możliwość wzruszenia orzeczeń wydanych w oparciu o niekonstytucyjne przepisy prawa - a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 278 p.p.s.a. w niniejszej sprawie;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

b. art. 269 § 1 p.p.s.a. oraz art. 190 p.p.s.a. – polegające na zaniechaniu zastosowania się do dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2025 r. sygn. II FPS 1/25, oraz w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z 4 września 2025 r., sygn. akt II OSK 102/25, wykładni prawa nakazującej interpretację przepisów p.p.s.a. dotyczących wznowienia postępowania w sposób prokonstytucyjny, uwzględniający treść art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP – które to naruszenie doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, a tym samym miało wpływ na wynik sprawy;

c. art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a., art. 278 p.p.s.a. – polegające na odrzuceniu skargi o wznowienie w sytuacji, gdy żądanie wznowienia postępowania wynikało ze stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których wydano postanowienie z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. IV SA/Wa 3210/16, a podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stosowany bezpośrednio, na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji.

W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie (art. 182 § 1 p.p.s.a. a contrario w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a., art. 181 § 1 p.p.s.a.) – albowiem z uwagi na charakter sprawy, przedmiotem której jest odmowa wznowienia postępowania pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których wydane zostało prawomocne orzeczenie w sprawie, ma ona istotne znaczenie systemowe i jest istotna nie tylko z punktu widzenia interesu strony, ale przede wszystkim dla interesu publicznego, co uzasadnia jej rozpoznanie na rozprawie, a art. 182 § 1 p.p.s.a., w którym użyto zwrotu "może rozpoznać" (podczas gdy w § 2 użyto sformułowania "rozpoznaje") w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie na rozprawie oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. O tym, czy skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie decyduje Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na względzie zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 p.p.s.a.), okoliczności przytoczone w skardze kasacyjnej oraz to, że skarga ta jest kolejną skargą wniesioną od postanowienia Sądu pierwszej instancji odrzucającego z powodu uchybienia terminowi z art. 278 p.p.s.a. skargę adwokata M. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy – w niniejszej sprawie nie zaistniała konieczność przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie. Należy także zwrócić uwagę na odmienny charakter regulacji zawartej w art. 182 § 2 p.p.s.a., która pozwala na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (wówczas zgodnie z jego § 3 w składzie trzech sędziów), gdy strona która ją wniosła zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Przyjmuje się jednak, że art. 182 § 2 p.p.s.a. dotyczy skarg kasacyjnych od wyroków. Natomiast w rozpoznawanej sprawie zaskarżono postanowienie, zatem zastosowanie miał art. 182 § 1 w zw. z art. 182 § 3 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać na niezasadność zarzutu naruszenia art. 269 § 1 p.p.s.a. oraz art. 190 p.p.s.a. polegającego na zaniechaniu zastosowania się do wydanego uprzednio w tej sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II OSK 102/25 oraz do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt II FPS 1/25. Ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta w ww. postanowieniu z dnia 4 września 2025 r., podobnie jak uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt II FPS 1/25, nie obejmowała bowiem kwestii zachowania terminu, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a., lecz dotyczyła wykładni art. 270 w zw. z art. 272 § 1 p.p.s.a. W orzeczeniach tych uznano za pozbawione dostatecznych podstaw uzależnienie dopuszczalności wznowienia postępowania od charakteru lub formy prawomocnego orzeczenia sądowego, które ma zostać wzruszone, wykluczając z nich postanowienia niekończące co do istoty postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. Z tej też przyczyny przywołanym powyżej postanowieniem z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II OSK 102/25, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1271/24, uznające przedmiotową skargę o wznowienie za niedopuszczalną z uwagi na brak bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania (postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu). Konsekwencją uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 4 października 2024 r. była konieczność dokonania przez ten Sąd ponownej oceny dopuszczalności przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania z uwzględnieniem wyrażonej w postanowieniu NSA oceny prawnej. Przywołane w omawianym zarzucie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie wyłączyły konieczności badania przez właściwy sąd kwestii zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie. Z tych też względów orzeczenia te nie miały wpływu na dokonaną następnie przez Sąd pierwszej instancji ocenę zachowania przez skarżącego terminu, o którym stanowi art. 278 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie w okolicznościach tej sprawy nie zasługiwały także pozostałe podniesione w niej zarzuty zmierzające do podważania przyjętego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska co do uchybienia przez adwokata M.M. terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3210/16. Skoro przedmiotowa skarga złożona została na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22, uznającym za niezgodnie z przepisami Konstytucji RP przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) na podstawie których wydano to postanowienie, to w konsekwencji miał do niej zastosowanie art. 278 p.p.s.a. stanowiący, że po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Tego stanu rzeczy nie może zmienić podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że skarga o wznowienie ma swe źródło w przepisie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Rację ma skarżący, że z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wynika konstytucyjne prawo podmiotowe do żądania wznowienia postępowania opartego na niekonstytucyjnej regulacji prawnej, jednak nie można pominąć tego, iż ustrojodawca w tym przepisie zdecydował, że ponowne rozpoznanie sprawy ma się odbyć "na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania". Z treści art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wyraźnie wynika, że chociaż ustrojodawca przesądził wzruszalność prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach w celu ponownego rozstrzygnięcia sprawy w stanie prawnym ukształtowanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, to jednocześnie pozostawił do unormowania przez ustawodawcę zasady i tryb takich postępowań. Niewątpliwie przy rozpoznawaniu spraw zainicjowanych skargami o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, złożonymi na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a., należy kierować się wyznaczonym w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP celem, jakim jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy, według stanu prawnego po wyeliminowaniu niekonstytucyjnych przepisów. Nie można jednak, jak tego oczekuje skarżący, absolutyzować prawa do wznowienia postępowania ustanowionego w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. W szczególności nieuprawniona jest zawarta w skardze kasacyjnej argumentacja, że art. 278 p.p.s.a. nie powinien mieć zastosowania w przypadku, gdy skarga o wznowienie ma związek z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tej kwestii analogiczne stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 2701/25, zgodnie z którym nie sposób przyjąć, że wbrew wyraźnej treści art. 278 p.p.s.a., skarga o wznowienie przewidziana w art. 272 § 1 p.p.s.a. może być złożona bez żadnych ograniczeń czasowych, a termin pięcioletni dotyczy wyłącznie skarg opartych na pozostałych podstawach wznowieniowych. Należy mieć bowiem na uwadze, że niezależnie od tego, jakiej podstawy określonej w art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. dotyczy skarga o wznowienie, to jest ona środkiem nadzwyczajnym, nakierowanym na wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Wykluczyć zatem należy możliwość nieograniczonego w czasie wznowienia postępowania, nawet w sytuacji, gdy skarga wiąże się z uprawnieniem określonym w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 272 § 1 p.p.s.a.

W przywołanym powyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny słusznie zwrócił uwagę, że jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w odnoszącym się do art. 408 k.p.c. wyroku z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt SK 21/14: "Wartością konstytucyjną uzasadniającą przydatność ograniczenia terminem prekluzyjnym skargi o wznowienie postępowania jest ochrona prawomocności orzeczeń sądowych". Przytoczone stwierdzenie ma zastosowanie również do przepisu art. 278 p.p.s.a., który w sposób identyczny jak art. 408 k.p.c. (w brzmieniu przed nowelizacją) przewidywał pięcioletni termin dla skutecznego wniesienia skargi o wznowienie. W następstwie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt SK 21/14 – orzekającego o niezgodności art. 408 k.p.c. z przepisami Konstytucji RP w zakresie wskazanym w sentencji – ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego zmieniono treść art. 408 k.p.c. przez wydłużenie określonego w nim terminu z 5 lat na 10 lat. W uzasadnieniu projektu tej ustawy (Sejm VIII kadencji, druk nr 932) zaakcentowano, że instytucja wznowienia postępowania cywilnego jest instrumentem wyjątkowym, ponieważ prowadzi do podważenia stabilności prawomocnych orzeczeń w sprawach cywilnych. Stwierdzono również, że "podważenie prawomocności powinno być możliwe jedynie w określonym czasie od uprawomocnienia się orzeczenia. Wraz z upływem czasu tracą bowiem na sile racje mogące wspierać przełamanie prawomocności, a zarazem wyraźnie wzrasta znaczenie poszanowania stabilności stanu ukształtowanego prawomocnym rozstrzygnięciem".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone wyżej uwagi mają odpowiednie zastosowanie do unormowania zawartego w art. 278 p.p.s.a. Dlatego co do zasady nie można negować potrzeby istnienia w sprawach sądowoadministracyjnych regulacji ustanowionej w art. 278 p.p.s.a. – zob. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 1984/25.

Mając powyższe na względzie w niniejszej sprawie stwierdzić należało, że zasadnie zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę o wznowienie postępowania z uwagi na jej wniesienie po upływie 5-letniego terminu, o którym stanowi art. 278 p.p.s.a. Skargą tą, wniesioną dnia 4 czerwca 2024 r., objęto bowiem postanowienie referendarza sądowego, które z uwagi na jego doręczenie adwokatowi M. M. w dniu 31 sierpnia 2018 r. uprawomocniło się w dniu 8 września 2018 r.

Z tych wszystkich względów niezasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów art. 278 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4, art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 w zw. z art. 276 i art. 278 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.