Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi P. sp. z o.o. w W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2838/23 ze skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1240/22 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 22 maja 2024 r. P. sp. z o.o. dalej także: "skarżący") wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2838/23.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w pismach z 12 i 22 kwietnia 2024 r. – w odpowiedzi na wniosek skarżącego o przyspieszenie rozpoznania sprawy – Naczelny Sąd Administracyjny poinformował najpierw, że możliwy termin rozpoznania sprawy to I kwartał 2026 r. a następnie III kwartał 2025 r. – i jest to najwcześniejszy możliwy termin rozpoznania sprawy. We wskazanych pismach Naczelny Sąd Administracyjny nie wskazał przy tym przyczyny braku możliwości wcześniejszego wyznaczenia terminu, zaś w ocenie skarżącego w okolicznościach sprawy nie można dostrzec żadnych obiektywnych powodów dla których termin rozprawy miałby przypadać na tak odległą datę.

Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wydanie temu sądowi zalecenia podjęcia w wyznaczonym czasie odpowiednich czynności, a mianowicie niezwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy, nie później niż w III kwartale 2024 r., zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 20000 złotych tytułem sumy pieniężnej, zwrot uiszczonej opłaty sądowej w kwocie 200 złotych oraz poniesionych kosztów zastępstwa procesowego, a także dopuszczenie i przeprowadzenie wymienionych w skardze dowodów.

Skarga na przewlekłość postępowania wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 24 maja 2024 r. i tego samego dnia została zarejestrowana w repertorium.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie dwunastu miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż dwanaście miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż dwanaście miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2023r. sygn. akt I SA/Wa 1240/22 wraz z aktami sprawy wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 23 listopada 2023 r. i tego samego dnia została zarejestrowana w repertorium pod sygn. akt I OSK 2838/23. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, zgodnie z kolejnością wpływu. Pismem z 14 marca 2024 r. skarżący – będący uczestnikiem postępowania w tej sprawie – wniósł o przyspieszenie postępowania kasacyjnego. Zarządzeniem z 8 kwietnia 2024 r. Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie § 26 ust. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm., dalej: "regulamin"), po uzgodnieniu z Przewodniczący Wydziału I, uwzględnił wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu i wskazał, że termin rozprawy może zostać wyznaczony w I kwartale 2026 r. Pismem z 17 kwietnia 2024r. skarżący zwrócił się o wyznaczenie spotkania z Prezesem Izby Ogólnoadministracyjnej w celu wyznaczenia możliwie najszybszego terminu rozpoznania sprawy, w związku z wyznaczeniem odległego terminu w zarządzeniu z 8 kwietnia 2024 r. W związku z powyższym pismem, zarządzeniem z 19 kwietnia 2024 r. Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej zmienił zarządzenie z 8 kwietnia 2024 r. w ten sposób, że uwzględniając wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu wskazał, że termin rozprawy może zostać wyznaczony w III kwartale 2025 r. informując jednocześnie skarżącego, że jest to najwcześniejszy możliwy termin rozpoznania sprawy, z uwagi na brak wcześniejszych wolnych terminów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło niespełna sześć miesięcy, czas trwania postępowania kasacyjnego nie przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy i nie może stanowić o przewlekłości Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jedynie na marginesie, odnosząc się do argumentów skarżącego należy zauważyć, że czas oczekiwania na rozpoznanie spawy nie jest zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 regulaminu sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Powyższe oznacza, że przed niniejszą sprawą na dostępne terminy posiedzeń kierowane są sprawy o wcześniejszej dacie wpływu. Zważyć należy, że w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie, zaś Sądowi z urzędu jest wiadomym, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy na rozprawie zgodnie z kolejnością wpływu w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego przekracza obecnie 36 miesięcy.

Skarżący złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy, w odpowiedzi na co Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej zarządził rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu na podstawie art. 26 ust. 5 regulaminu. Zauważyć jednak należy, że zarządzenie o rozpoznaniu sprawy poza kolejnością wpływu nie oznacza, że sprawa taka zostanie rozpoznana natychmiast. Poza kolejnością wpływu rozpoznawane są sprawy należące do kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 i ust. 5 regulaminu, w tym sprawy w których Prezes Izby uwzględnił wniosek o ich rozpoznanie w takim trybie na podstawie art. 26 ust. 5 regulaminu. Także sprawy które rozpoznawane są poza kolejnością wpływu przydzielane są do rozpoznania poszczególnym sędziom w drodze losowania, z uwzględnieniem kolejności wpływu spraw tej właśnie kategorii (§ 25a ust. 1 i 4 rozporządzenia). Oznacza to, że również w przypadku spraw które z urzędu lub z wniosku strony podlegają rozpoznaniu poza kolejnością wpływu o terminie ich rozpoznania decyduje ilość pozostających do rozpoznania spraw tego rodzaju, w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie na wcześniejsze terminy posiedzeń kierowane są sprawy należące do kategorii rozpoznawanych poza kolejnością wpływu ale o wcześniejszej dacie wpływu.

Mając to na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ani dotychczasowy czas trwania postępowania kasacyjnego (obecnie niewiele ponad 6 miesięcy) ani fakt, że w ramach rozpoznania wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej zarządził rozpoznanie sprawy w III kwartale 2025 r., podczas gdy przewidywany termin rozpoznania sprawy zgodnie z kolejnością wpływu przypadałby prawdopodobnie na II bądź III kwartał 2027 r., nie może świadczyć o przewlekłości Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w postanowieniu.