Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 193/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 23 grudnia 2021 r., nr SKO.4110.244.2021 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2022, sygn. akt II SA/Łd 193/22 (dalej postanowienie z 20.05.2022) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił R. G. (dalej Skarżąca lub Wnioskodawczyni) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 23 grudnia 2021 r. nr SKO.4110.244.2021 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny.

Swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oparł na następujących podstawach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] stycznia 2022 r. doręczono Skarżącej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 23 grudnia 2021 r. nr SKO.4110.244.2021 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny. Decyzję tę Skarżąca, reprezentowana przez adw. J. C., zaskarżyła w dniu [...] lutego 2022 r. (skarga nadana w urzędzie pocztowym Łódź 87, o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w której wniesiono skargę, k.12 akt sądowych).

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 marca 2022 r. skargę odrzucono, z uwagi na jej złożenie po upływie ustawowego terminu. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] marca 2022 r.

Pismem nadanym w placówce pocztowej [...] kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej - za pośrednictwem skarżonego organu - zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jednocześnie składając ponownie skargę.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła, że syn skarżącej od [...] grudnia 2021 r. do [...] stycznia 2022 r. z chwilowymi przerwami przebywał w domu pod opieką skarżącej z uwagi na podejrzenie infekcji wirusem COVID-19. Na uprawdopodobnienie powyższych okoliczności Skarżąca przedstawiła historię porad lekarskich dziecka oraz pismo dyrektora przedszkola, z którego wynika, że syn Skarżącej w okresie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. przebywał w przedszkolu wyłącznie od [...] do [...] grudnia 2022 r. oraz od [...] do [...] stycznia 2022 r. Jednocześnie Skarżąca musiała się zając swoją córką, która od [...] grudnia 2021 r. do [...] stycznia 2022r. uczestniczyła w zajęciach szkolnych wyłącznie w trybie zdalnym. Zbieg powyższych okoliczności (wzmożonej opieki nad dwójką małoletnich) spowodował u strony duże napięcie psychiczne, które doprowadziło do omyłki: skarżąca w ferworze zmagań z losowymi zdarzeniami omyłkowo przyjęła jako datę odbioru skarżącej decyzji [...] stycznia 2022 r. i taką datę przekazała swojemu pełnomocnikowi, jednocześnie zaś skarżąca nie mogła wnieść skargi ani doręczyć korespondencji pełnomocnikowi. O błędnym przyjęciu daty doręczenia skarżonej decyzji strona powzięła wiedze dopiero z treści postanowienia sądu w przedmiocie odrzucenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Podniósł, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca uzasadniła uchybienie terminu chorobą dziecka (podejrzeniem zakażenia koronawirusem), przy jednoczesnej konieczności sprawowania opieki nad drugim dzieckiem uczącym się zdalnie. Sąd I instancji podkreślił, że z załączonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że dziecko – M. T. w grudniu 2021 r. (i styczniu 2022 r. – jak wskazała skarżąca) chorowało na ostre zapalenia dróg oddechowych, zapalenia spojówek oraz ucha środkowego. Przy czym żadne z zaświadczeń załączonych do wniosku nie wskazywało na podejrzenie zakażenia koronawirusem, a wręcz zawiera twierdzenie, że wirus Covid-19 nie został u dziecka zidentyfikowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że twierdzenie Skarżącej odnośnie podejrzenia zakażenia koronawirusem jest wobec powyższego gołosłowne, gdyż wnioskodawczyni na poparcie swojego stanowiska nie przedłożyła jakichkolwiek zaświadczeń czy dokumentów, z których wynikałoby przykładowo, że została na kogokolwiek z rodziny nałożona kwarantanna lub izolacja. Skarżąca nie uprawdopodobniła zatem, że powołane przez nią okoliczności stanowiły przeszkodę nagłą, niespodziewaną i nie dającą się usunąć w terminie. W ocenie Sądu I instancji niewątpliwie choroba małego dziecka jest dla rodziców sytuacją stresogenną, utrudniającą normalne funkcjonowanie rodziny, to jednak nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podobnie jak konieczność sprawowania opieki na dwójką małoletnich dzieci przez rodzica. Skarżąca nie wykazała ponadto, że nie mogła posłużyć się inną osobą w dokonaniu tej czynności, choćby dorosłym domownikiem, w osobie ojca dziecka.

Sąd I instancji stwierdził, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, wobec czego uznać należało, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 ppsa odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez adw. J. C.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 86 § 1 i art. 87 ppsa poprzez niewłaściwą, błędną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów i tym samym przyjęcie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi bez swojej winy, w sytuacji gdy Skarżąca w rzeczywistości wykazała brak winy w uchybieniu terminowi przedkładając stosowne dowody.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.

Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS)

Podkreślenia wymaga, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Przy czym, z uwagi na charakter działania (zakres kognicji) sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa.

Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji.

We wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca podniosła, że jej syn od połowy grudnia 2021 r. do końca stycznia 2022 r. z chwilowymi przerwami przebywał w domu pod jej opieką z uwagi na podejrzenie infekcji wirusem COVID-19. Powołując się na historię porad lekarskich dziecka oraz pismo dyrektora przedszkola, z którego wynika, że syn Skarżącej w okresie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. przebywał w przedszkolu wyłącznie od [...] do [...] grudnia 2022 r. oraz od [...] do [...] stycznia 2022r., a także fakt, iż musiała ona zając się swoją córką, która od [...] grudnia 2021 r. do [...] stycznia 2022r. uczestniczyła w zajęciach szkolnych wyłącznie w trybie zdalnym. Skarżąca wskazała na zbieg okoliczności (wzmożonej opieki nad dwójką małoletnich), który spowodował u niej napięcie psychiczne, które doprowadziło do omyłki. Jako datę odbioru decyzji Skarżąca przyjęła [...] stycznia 2022 r. i taką datę przekazała swojemu pełnomocnikowi.

Powyższą argumentację Skarżącej Sąd I instancji uznał za niewystarczającą dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd zwrócił uwagę, że Skarżąca nie wykazała (uprawdopodobniła), że dochowanie ustawowego terminu na złożenie skargi było obiektywnie niemożliwe, w tym w szczególności, że znajdowała się w stanie uniemożliwiającym zareagowanie w terminie na odebraną przez nią dniu [...] stycznia 2022 r. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 23 grudnia 2021 r. nr SKO.4110.244.2021.

Z powyższym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji należy się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa w żaden sposób okoliczności dotyczących stanu zdrowia, czy nauki zdalnej dzieci Skarżącej w spornym okresie, potwierdzonych złożonymi do akt sprawy dokumentami, do kontestowania treści których sąd administracyjny nie jest uprawniony. Dokumenty te, a raczej stwierdzone nich okoliczności faktyczne podlegają jednak ocenie sądu w aspekcie skutków prawnych, jakie strona postępowania chce nimi wywołać. W rozpoznawanej sprawie chodzi o uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu procesowego.

W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, zgodnie z którym przeszkodę uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu może stanowić nagła choroba strony lub jej pełnomocnika. Równocześnie wskazuje się jednak, że sama choroba, nawet udokumentowana zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, gdyż należy w takiej sytuacji również wykazać, że jej rodzaj uniemożliwiał dokonanie konkretnej czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy osoby trzeciej przy dokonaniu tej czynności (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 508/13; z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 329/14; z 20 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 383/14; z 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 643/14; CBOSA). Skarżąca jednak takich okoliczności nie wykazała we wniosku. Z wniosku o przywrócenie terminu oraz z treści zażalenia nie wynika, że dolegliwości chorobowe dziecka, czy konieczność pomocy w prowadzeniu edukacji zdalnej drugiego dziecka utrudniły Skarżącej funkcjonowanie w całym okresie biegu terminu na złożenie stosownej skargi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżąca dopuściła się zachowania wykluczającego możliwość przywrócenia uchybionego terminu procesowego. Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, że złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł, jak w postanowieniu