Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2025 r. nr SKO Gd/6011/25 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.

Sprzeciw został wniesiony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismami z 8 maja 2024 r. oraz 30 maja 2024 r. E. P. (dalej jako: "Wnioskująca") wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U z 201 r., poz. 1478 ze zm.).

Postanowieniem z 17 czerwca 2024 r. Burmistrz Kartuz postanowił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruntach nr [...] i [...] ze szkodą na działce nr [...] obręb D. oraz poinformował o przeprowadzeniu spotkania na potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego/eksperta.

Postanowieniem z 9 września 2024 r. Burmistrz Kartuz dopuścił jako dowód w sprawie opinię biegłego/eksperta w zakresie zmiany stanu wody na gruntach nr [...] i [...], ze szkodą na działce nr [...] obręb D. oraz umożliwił stronom zapoznanie się z zebraną dokumentacją, składanie uwag, wniosków i żądań. Jednocześnie poinformowano stronę żądającą wszczęcia postępowania, że nie dostarczyła wyczerpujących dowodów na poniesienie szkody w wyniku zmiany stanu wody na gruntach nr [...] i [...] w D., a przeprowadzony dowód z opinii biegłego nie potwierdził zasadności wystąpienia z żądaniem wydania decyzji w trybie art. 234 ustawy Prawo wodne. Organ I instancji wyznaczył termin 21 od otrzymania postanowienia dniu do składania uwag, wniosków i żądań.

Decyzją z 21 października 2024 r. Burmistrz Kartuz odmówił nakazania M. T., jako właścicielowi działek nr [...] i [...] obr. D., przywrócenia stanu poprzedniego wody na działce nr [...] obr. D. lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał opinię biegłego z zakresu geologii, hydrogeologii oraz ochrony środowiska i wskazał, że wszystkie działki objęte postępowaniem charakteryzują się spadkiem w kierunku Jeziora D. Na fragmencie mapy zasadniczej pozyskanej z Powiatowego Zasobu Geodezyjno- Kartograficznego Starostwa Powiatowego w Kartuzach widoczna jest niewielka skarpa w południowo-zachodniej części działki nr [...], która sugerowałaby, że pierwotnie woda spływająca z drogi oraz działki nr [...], bez żadnych przeszkód spływała w południowo-zachodnim narożniku i wzdłuż południowo-zachodniej ściany działki nr [...] do jeziora.

Obecnie działki nr [...] i [...] są zabudowywane budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i gospodarczym. Zabudowa ta jest realizowana od drugiej połowy 2022 r. Obecnie posesja nie jest ogrodzona. Teren wokół powstających zabudowań został utwardzony, a teren wokół budynku jest ukształtowany w sposób zapewniający swobodny spływ wody opadowej od budynku. Docelowo, tj. po zakończeniu prac budowlanych, wody opadowe z połaci dachowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na wymienionych działkach będą wprowadzone w grunt i, systemem drenażu, odprowadzane w stronę Jeziora D., tj. w stronę przeciwną do działki nr [...], na której zgłoszono występowanie szkody. W dacie sporządzania opinii, z uwagi na trwający proces budowlany, nie wszystkie rynny z budynku były wprowadzone do gruntu i częściowo odprowadzanie wód opadowych odbywa się powierzchniowo.

Pierwotnie wzdłuż południowej granicy działki nr [...] poprowadzona była droga gruntowa wykorzystywana jako dojazd do pól, w tym agrocenozy na gruncie nr [...]. Obecnie droga ta pozostała, a oprócz tego właściciele działki nr [...] wytyczyli w terenie granicę pomiędzy działkami i w północnej granicy działki nr [...] poprowadzili swoją własną drogę gruntową, którą przejeżdżają pojazdy od ul. S. [...] do ul. S. w ramach prowadzonej, przez Wnioskującą, działalności gospodarczej, tj. usług transportowych. Na uwagę zasługuje fakt, że zgodnie z Raportem o działce nr [...], cały teren tej działki oznaczony jest symbolem RV, natomiast w ramach działki nr [...] wydzielono grunty klasy RV i RVI. Oznacza to, że na obu działkach występują wyłącznie grunty orne, brak jest natomiast wydzielonych dróg, podobnie jak ma to miejsce w przypadku sąsiedniej działki nr [...].

Wody spływające z drogi dojazdowej od strony ul. S. (z kierunku północno-zachodniego) wyżłobiły rów i tym rowem woda kierowana była w stronę Jeziora D., tj. na północ, co skłoniło właściciela działki nr [...] do budowy kolektora. Przeprowadzone w opinii analizy kierunki spływu wód z okolicy świadczą, że również historycznie następował napływ wód opadowych i roztopowych w rejon południowej granicy działki nr [...], a więc również w kierunku poprowadzonej tak drogi gruntowej.

Wnioskująca udokumentowała proces rozmycia gruntu na działce nr [...] oraz tworzenia się zastoisk wodnych od października 2022 r. Przedstawiła również dokumentację zdjęciową wykonaną w dniu 9 grudnia 2023 r., na której widoczne są koleiny oraz rozjechany grunt pokryty cienką warstwą lodu w miejscach utworzonych wcześniej zastoisk wodnych. Zgodnie z danymi pozyskanymi z IMGW PIB, w grudniu 2023 r., jedynie w ciągu 8 dni nie odnotowano opadów atmosferycznych. Temperatura powietrza, która jest ściśle związana ze zdolnościami infiltracyjnymi gruntu, była niska i w pierwszej połowie miesiąca kształtowała się na poziomie poniżej 0°C, co spowodowało zamarznięcie gruntu i osłabienie jego możliwości retencyjnych. Woda w gruntach podczas roztopów jest stopniowo uwalniana, co powoduje rozmiękanie gruntu, natomiast opady deszczu tworzą na jej powierzchni zastoiska wodne. Wnioskująca przedstawiła dokumentację zdjęciową z maja 2024 r. gdzie na działce nr [...], w koleinach wytyczonej samodzielnie niezewidencjonowanej drogi gruntowej zebrała się woda. Z pozyskanych, na cele wydania opinii, danych meteorologicznych z tego dnia wynika, że dnia 5 maja 2024 r. miał miejsce mały deszcz o wielkości ok. 4 mm/m2, natomiast w drugiej połowie maja, począwszy od 19-tego prawie codziennie występowały opady, co mogło doprowadzić do zjawiska zwiększonego potencjału narastania zastoiska w stosunku do możliwości odparowania wody. Na uwagę zasługuje fakt, że stagnująca woda gromadziła się na działce nr [...] wyłącznie w koleinach powstałych w wyniku jazdy ciężkich samochodów, nie zalewała natomiast samego pola uprawnego na tej działce.

Wnioskująca jako szkodę podnosiła niemożność przejechania drogą polną ze względu na tworzące się zastoiska wodne. Stwierdziła również, że w przeszłości takie sytuacje nie miały miejsca.

Z przeprowadzonych pomiarów geodezyjnych oraz porównania ich z danymi archiwalnymi na potrzeby sporządzenia opinii biegłego wynika, że południowo-zachodnia część terenu Wnioskującej oraz środkowa część, czyli przed frontem posadowionego budynku mieszkalnego na działkach nr [...] i [...], zostały nieznacznie podniesione. Podniesienie terenu nie zaburzyło jednak kierunku spływu wód w stronę Jeziora D., ale spowodowało zmianę lokalną polegającą na tym, że z podjazdu budynku na działkach nr [...] i [...], wody opadowe mogą być kierowane w stronę południową tj. w stronę pola uprawnego na działce nr [...], przy czym teren ten nie jest utwardzony więc możliwe jest tu wnikanie wody opadowej w głąb górotworu. W koleinach, jakie zostały utworzone w północno-zachodniej części działki nr [..] gromadzi się woda opadowa.

Na bazie przeprowadzonej opinii biegłego organ ustalił, że do chwili rozpoczęcia budowy na działkach nr [...] i [...], Wnioskująca wykorzystywała część gruntową działki nr [...] jako zwyczajową drogę do obsługi upraw na działce nr [...]. Dopiero od momentu rozpoczęcia budowy na działkach nr [...] i [...], właściciel działki nr [...] wytyczył samodzielnie drogę, po części gruntowej ww. działki, nie zajętej pod uprawę. Wytyczenie drogi nastąpiło z inicjatywy Wnioskującej, brak więc tu ingerencji strony Skarżonej. Wytyczony fragment działki nr [...] użytkowany jako droga, został wyłączony z uprawy, w ewidencji jednak nie stanowi drogi i fakt zmiany sposobu użytkowania tej części działki nr [...] nie został odnotowany czy zewidencjonowany w zasobach geodezyjnych Starosty Kartuskiego.

Wytyczenie drogi polnej w północnej granicy działki nr [...] spowodowało zagęszczenie gruntu w miejscu przejazdu kół i powstanie głębokich kolein. Zagęszczenie gruntu oznacza osłabienie współczynnika filtracji gruntów, co prowadzi do powstawania zastoisk wodnych. Zastoiska wodne na wytyczonej, przez Wnioskującą, drodze prowadzącej jako dojazd do uprawy na działce nr [...], powstawały również historycznie, co potwierdzają wykorzystane do opinii biegłego źródła oraz kolektor zamontowany w południowo-zachodnim narożniku działki nr [...].

Stagnująca woda gromadzi się na działce nr [...] wyłącznie w koleinach powstałych w wyniku jazdy ciężkich samochodów, w części "drogowej" nie zalewa jednak samej uprawy.

Jak wskazuje organ I instancji przesłanką do nałożenia obowiązku wynikającego z art 234 ustawy Prawo wodne jest jednoczesne wystąpienie przestanek takich, jak zmiana kierunku, zmiana natężenia spływu wody oraz wymierna szkoda. Na omawianym terenie doszło do nieznacznej zmiany kierunku spływu wody w obrębie podjazdu budowanego domu jednorodzinnego usytuowanego na działkach nr [...] i [....]. Zjawisko takie jest często efektem towarzyszącym pracom budowlany, które jest krótkotrwale i odwracalne. Należy mieć na uwadze, że proces budowlany na ww. działkach trwa, nie został zakończony, a zaistniała zmiana jest procesem chwilowym, który ustanie po zakończeniu budowy. W fazie użytkowania budynków realizowanych na ww. działkach planowana jest budowa urządzeń odwadniających podjazdu. Na obecnym etapie budowy podjazd jest chłonny, nieutwardzony, a wody opadowe mają możliwość wnikania w głąb gruntu. Nie nastąpiła natomiast zmiana kierunku spływu wody i natężenia poprzez wytyczenie nowej drogi, ponieważ była to wyłącznie inicjatywa strony wnioskującej. Tworzenie się natomiast zastoisk wodnych na gruncie nr [...] w wyniku nieprawidłowego wykorzystania drogi na nieużytkowanej rolniczo części działki, nieprzystosowanej do przejazdu ciężkiego sprzętu, nie wydaje się wyczerpywać definicji szkody.

Na koniec organ dodał, że z materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika jasno, że właściciel działek nr [...] i [...] w D.: nie zmienił kierunku i natężenia odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej lub roztopowej ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności ze szkodą dla działki nr [...] oraz nie odprowadza wody ani nie wprowadza ścieków na grunt sąsiedni, tj. działkę nr [...]. Mając na uwadze powyższe, na właścicielu działki nr [...] i [...] nie ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze względu m. in. na brak zmiany kierunku i natężenia odpływu wody opadowej oraz brak wykazania szkody dla gruntów sąsiednich.

W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "SKO", "Kolegium") decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. nr SKO Gd/6011/24 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że opinia biegłego budzi wątpliwości, które wymagają dokładnego wyjaśnienia. Wnioskująca jako przyczynę gromadzenia się wody na jej działce wskazała podniesienie gruntu na działce nr [...] i [...]. Nie wskazała przy tym, że podniesienie gruntu jest nieznaczne, jak wskazał biegły. Biegły nie wyjaśnił kwestii dlaczego wody opadowe spływają w kierunku jeziora inną "drogą". Ponadto biegły powołuje się na dane historyczne, ale nie wykazał źródeł swoich informacji. Wskazał także, że woda opadowa przed rozpoczęciem prac budowlanych spływała naturalnie w południowo zachodni narożnik działki [...] i wzdłuż południowo-zachodniej granicy działki [...] do jeziora, po czym spływ ten uległ zmianie. Został on zasypany przez nasyp i umocniony płytami przeciw osuwaniu się gruntu, czego biegły nie zauważył. Kolegium podało, że powyższego wynika jednoznacznie, że nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody i ma ona wpływ na zauważone na działce. Biegły zbagatelizował istniejący obecnie na badanych działkach spływ wody i nie wskazał dokładnie, która drogą woda opadowa z działki [...] i [...] przed rozpoczęciem prac budowlanych spływała w kierunku jeziora. To, że wody opadowe nie zmieniły kierunku spływu jest oczywiste bo woda ta nie ma możliwości płynięcia "pod górę". Nie wyjaśnił przy tym, jaki wpływ na stosunki wodne na wskazanych działka ma zapora z płyt betonowych podtrzymującą skarpę usypaną przez właściciela działki [...] i [...].

Dalej SKO wskazało, że opinia biegłego załączona do akt sprawy jest jedynym dowodem stanowiącym o odmowie nakazania skarżącemu przywrócenia stanu poprzedniego na jego działkach. Organ I instancji nie zwrócił uwagi, że opinia ta podlega ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie i może zostać pozbawiona wiarygodności. Z opinii tej nie wykona i nie wynika to z akt sprawy by Wnioskująca mogła przedstawić swoje stanowisko w sprawie w toku postępowania jako strona tego postępowania. Nie ustalono m. in. z jakiego powodu Wnioskująca wytyczyła nową drogę dojazdową do swojej nieruchomości, skoro jak wynika z treści opinii poprzednio korzystała z drogi na działce nr [...]. Droga polna, jako dojazd do gruntów rolnych, wykorzystywana na potrzeby gospodarstwa odwołującej się nie wymaga zgłoszenia do ewidencji prowadzonej przez starostę. Wymaga zgłoszenia jedynie wtedy, gdy stanowi ona odrębna działkę a tak nie jest w niniejszym przypadku.

Na koniec Kolegium wskazało, że organ I instancji powinien sprawę rozpatrzeć ponownie i odnieść się do powołanej wyżej opinii i uwzględnić inne dowody w sprawie, w tym dowód z przesłuchania stron postępowania, w tym właściciela działek nr [...] i [...] na okoliczność poczynionych przez niego zmiana na działkach stanowiących jego własność.

Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł M. T. W treści sprzeciwu wskazał, że podczas wizji lokalnej obecna była również Wnioskująca. Działka wnioskującej nie była nigdy przystosowana do przejazdu ciężkich pojazdów ciężarowych, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 20 ton. Woda opadowa napływa także z pola i reszty działki ponieważ wnioskująca zaczęła korzystać z części swojej nieruchomości jako drogi, którą utworzyła w najniższym punkcie swojej nieruchomości. Punkt ten stanowi niejako zlewnię wód opadowych z całej należącej do niej nieruchomości. Wody z dachu budynku zlokalizowanego na terenie nieruchomości M. T. są odprowadzone pod ziemią za pomocą rur kanalizacyjnych na drugą stronę działki, część północno-wschodnią. Do sprzeciwu skarżący załączył fotografie nawiezionego piasku na nieruchomość Wnioskującej i wykonywane nocą prace za pomocą koparki rozsypujące na terenie jej nieruchomości kolejne warstwy ziemi i piasku.

Kolegium wniosło o oddalenie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sprzeciw należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przywołany przepis k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Granice rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji określa przepis art. 64e P.p.s.a. wskazując, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Z treści powołanego wyżej przepisu art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, które powinny znaleźć potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Po pierwsze, organ odwoławczy ma obowiązek wykazać, że postępowanie przed organem pierwszej instancji, w którym została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie - niezbędnym jest wykazanie istnienia niewyjaśnionego przez organ pierwszej instancji zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2463/21; wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie stanowi jednak przesłanki wystarczającej. Niezbędne jest wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" ma charakter ocenny. Jest zatem określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. Dodać również należy, że decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się natomiast w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).

Wyjaśnić dodatkowo należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Przy czym organ odwoławczy – w przeciwieństwie do sądu administracyjnego – jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę.

W sytuacji zatem, gdy ma on możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., to również braki dowodowe nie mogą, co do zasady, stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Tylko przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OSK 65/15).

Wydanie decyzji kasacyjnej jest więc możliwe wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, a działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Co do zasady, obowiązkiem tego organu jest więc ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Wydając zaś decyzję kasacyjną, organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1166/20).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 23 czerwca 2025 r., nr SKO Gd/6011/24, uchylająca decyzję Burmistrza Kartuz z 21 października 2024 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Uzasadniając kwestionowaną decyzję organ odwoławczy uznał, że organ I instancji jak jedyny dowód przyjął opinię biegłego w sprawie i nie zgromadził z tej przyczyn innych dowodów zezwalających na prawidłowe rozpatrzenie sprawy.

Przechodząc do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., należy wskazać, że Kolegium powołuje się na dane sprzeczne ze stanem faktycznym oraz ustaleniami zawartymi w opinii biegłego. Organ zauważa, że spływ wód opadowych został zmieniony poprzez usypanie przez skarżącego skarpy i umocnienie płytami przeciw osuwaniu się gruntu. Jednakże żaden dowód w sprawie nie potwierdza istnienie zapory z płyt betonowych podtrzymującej skarpę usypaną przez właściciela działek nr [...] i [...]. Biegły w swojej opinii na stronie 14 wskazuje jedynie że teren działek został utwardzony. Organ jednocześnie nie wskazał na żaden dowód potwierdzający istnienie tychże płyt. Tym samym bezzasadne jest dokonywanie ustaleń, jaki wpływ na stosunki wodne na wskazanych działka ma zapora z płyt betonowych podtrzymującą skarpę. Jednocześnie Kolegium nie precyzuje, co do jakiej skarpy się odnosi. Na tej samej stronie biegły wskazuje że według mapy zasadniczej pozyskanej z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Kartuzach skarpa na działce ewidencyjnej nr [...] powstała historycznie, przed przystąpieniem do zagospodarowania terenu. Potwierdzają to chociażby zdjęcia ortofotomapy z okresów przed rozpoczęciem budowy. Tym samym nie można zarzucać skarżącemu usypanie skarpy, kiedy brak jest na dowodów, a istniejące temu zaprzeczają.

Dalej SKO wskazuje, że woda opadowa przed rozpoczęciem prac budowlanych spływała naturalnie w południowo-zachodni narożnik działki [...] i wzdłuż południowo-zachodniej granicy działki [...] do jeziora. Jednakże taka konkluzja nie wynika z żadnego dowodu. Jak wskazuje biegły na stronie 11 opracowania na fragmencie mapy zasadniczej pozyskanej z Powiatowego Zasobu Geodezyjno- Kartograficznego Starostwa Powiatowego w Kartuzach widoczna jest niewielka skarpa w południowo-zachodniej części działki nr [...], która sugerowałaby, że pierwotnie woda spływająca z drogi oraz działki nr [...], bez żadnych przeszkód spływała w południowo-zachodnim narożniku i wzdłuż południowo-zachodniej ściany działki nr [...] do jeziora. W żadnym wypadku woda nie spływała w kierunku południowo-zachodniego narożnika działki [...]. Potwierdzają to również mapy zawarte w załączniku 8 i 9 opinii przedstawiające obecne, jak i historyczne kierunki spływu wód powierzchniowych. Co więcej mapy te potwierdzają tylko niewielką, lokalną zmianę kierunku spływu wody, co jest również sprzeczne z twierdzeniem Kolegium, jakoby biegły nie wskazał dokładnie, która drogą woda opadowa z działki [...] i [...] przed rozpoczęciem prac budowlanych spływała w kierunku jeziora. Ponadto biegły odnosi się do tej kwestii obszernie na str. 15 opracowania. Mając na względzie powyższe należy uznać, że SKO nie wskazało istnienia niewyjaśnionego przez organ pierwszej instancji zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, gdyż wskazany zakres został już w istocie wyjaśniony, a Kolegium dokonało błędnych ustaleń.

Organ błędnie także uznał, jakoby Wnioskująca nie mogła przedstawić swoje stanowisko w sprawie w toku postępowania jako strona tego postępowania. Postanowieniem z 17 czerwca 2024 r. została poinformowana o wszczęciu postępowania, a także poinformował o spotkaniu z udziałem biegłego na potrzeby opracowania dowodu z opinii eksperta. W oględzinach tych Wnioskująca brała udział, co przywołuje biegły chociażby na stronie 23 opinii. Postanowieniem z 9 września 2024 r. organ I instancji dopuścił jako dowód w sprawie opinię biegłego oraz umożliwił stronom zapoznanie się z zebraną dokumentacją, składanie uwag, wniosków i żądań. Jednocześnie poinformowano stronę żądającą wszczęcia postępowania, że nie dostarczyła wyczerpujących dowodów na poniesienie szkody, w wyniku zmiany stanu wody na gruntach nr [...] i [...] w D. Organ wyznaczył termin 21 dni na składanie uwag i wniosków, a Wnioskująca postanowienie otrzymała w dniu 26 września 2024 r., co oznacza, że miała wystarczająco czasu na przedstawienie swojego stanowiska. Tym samym SKO nie wykazało, aby postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania.

Kolegium nakazało ponowne przeprowadzić postępowanie i uwzględnić inne dowody w sprawie, w tym dowód z przesłuchania strony postępowania - właściciela działek nr [...] i [...] - na okoliczność poczynionych przez niego zmian na działkach stanowiących jego własność. Jak wskazało SKO przy przesłuchaniu powinna być obecna Wnioskująca i należy umożliwić jej zadawanie pytań stronie i składanie wyjaśnień. Wnioskująca powinna natomiast wyjaśnić, z jakiego powodu korzysta z nowego dojazdu do swojej posesji i jaki wpływ na to ma gromadząca się woda. Jednakże organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Wnioskująca wykorzystywała część gruntową działki nr [...] jako zwyczajową drogę do obsługi upraw na działce nr [...]. Dopiero od momentu rozpoczęcia budowy na działkach nr [...] i [...], właściciel działki nr [...] wytyczył samodzielnie drogę, po części gruntowej ww. działki, nie zajętej pod uprawę. Jednocześnie biegły w sporządzonej opinii odniósł się do kwestii gromadzenia się wody na nowej drodze.

Organ II instancji nie wskazał, aby wątpliwości co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów (np. zasięgnięcia opinii biegłego, przesłuchania świadka czy kilku świadków) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego i nie powinien być interpretowany rozszerzająco (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2313/24).

W świetle wskazanych wyżej okoliczności Sąd uznał, że sprzeciw jest uzasadniony, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wydania decyzji kasacyjnej.

W ocenie Sądu wskazane przez Kolegium przyczyny odstąpienia od merytorycznego rozpoznania sprawy nie uzasadniały wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. SKO nie wykazało, aby postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania. Organ odwoławczy nie wykazał, aby wydanie merytorycznej decyzji było niemożliwie ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Stosownie do treści art. 136 § 1 k.p.a. dysponuje on możliwością przeprowadzenia także dodatkowego postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Może także zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, że nawet gdyby organ odwoławczy miał wątpliwości co do treści sporządzonej opinii biegłego to powinien skorzystać z kompetencji określonych w art. 136 § 1 k.p.a. i uzupełnić materiał dowodowy, a nie uchylać decyzję i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a. uwzględnił sprzeciw. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 wskazanej ustawy.

Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 P.p.s.a.

Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, że Kolegium błędnie pouczyło strony postępowania o możliwości wniesienia sprzeciwu na adres do doręczeń elektronicznych (e-doręczeń). Sprzeciw jest środkiem prawnym uruchamiającym postępowanie przed sądem administracyjnym, co oznacza, że powinien spełniać wymogi formalne określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) oraz zostać wniesiony w trybie przewidzianym w tej ustawie. Z brzmienia przepisów P.p.s.a. oraz ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.) jednoznacznie wynika, że nie ma możliwości wnoszenia środków uruchamiających sądową kontrolę poprzez adres do doręczeń elektronicznych.