Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność V. S.A. w K. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej oddala skargę.

M. C., (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność V. S.A. w K. (dalej: spółka) żądając udostępnienia informacji na podstawie art. 3a i 4 ustawy Prawo Prasowe w związku z ustawą o dostępie do informacji publicznej, w terminie 14 dni oraz stwierdzenia bezczynności spółki w ujawnieniu informacji publicznej.

Z akt administracyjnych wynika, że 12 grudnia 2022 r. na adresy elektroniczne spółki skarżący przesłał pytania, w związku z realizowanymi działaniami dziennikarskimi, dotyczące informacji:

1. Czy w spółce istnieje procedura nadzoru nad prawidłowością działań spółek z Grupy V., na przykład V1. Sp. z o.o. czy A. SA?

2. Czy kierownictwo spółki zgodzi się z twierdzeniem, że taki nadzór jest rozwiązaniem właściwym ze względu na ochronę interesów akcjonariuszy?

3. Jeśli taka procedura nadzoru istnieje to proszę o jej opisanie - tj.: jak wygląda wspomniana procedura nadzoru?

4. Czy była ona certyfikowana przez instytucję zewnętrzną - jaką?

5. Czy spółka zna przypadki nieprawidłowości w działaniach spółek zależnych, które wymagały interwencji podmiotów zewnętrznych (z pominięciem kwestii finansowo-księgowych oraz tych, związanych z kontrolami laboratorium wirusologicznego V. w 2020 r.)?

6. Jeśli tak to ile ich było, czego dotyczyły i czy znalazły one swoje odbicie w komunikatach, raportach, sprawozdaniach i innych informacjach giełdowych?

7. Ponieważ nieznany jest przypadek wytworzenia przez spółkę informacji o charakterze informacji dla inwestorów giełdowych o tym, że w laboratorium wirusologicznym V1. Sp. z o.o. stwierdzono nieprawidłowości, strona prosi o wskazanie materiałów, w których takie informacje się znalazły.

8. Czy i kiedy zostały zrealizowane zalecenia wynikające z wystąpienia pokontrolnego Ministerstwa Zdrowia odnoszącego się do nieprawidłowości w funkcjonowaniu laboratorium wirusologicznego V1. Sp. z o.o.?

9. Czy instytucje państwowe kontrolowały później V1. Sp. z o.o. i które to były instytucje (później - czyli po zakończeniu prac nad wspomnianym wystąpieniem pokontrolnym, zgodnie z datą zamieszczoną na dokumencie).

10. Jeśli takie kontrole miały miejsce, to jaka jest ze strony spółki ocena V1. Sp. z o.o. w obszarach objętych kontrolami?

11. W odpowiedzi na pytanie o ewentualny czynny udział P. D. P. w procesach konsolidacyjnych odsyłacie Państwo do strony www.[...].pl, gdzie miały być zawarte informacje na ten temat. Spieszę więc poinformować, że we wskazanym miejscu nie znalazłem ani jednej informacji, która wskazywałaby na czynny udział P. D. P. w tych procesach, bądź jego udział wykluczała. Pytanie zadane we wcześniejszej korespondencji pozostaje więc aktualne i proszę o wyjaśnienia w tym względzie.

12. Czy istniała współpraca pomiędzy spółką a [...] Szpitalem [...] w K. a jeśli nie, to czy taka współpraca miała miejsce z którąś ze spółek Grupy V.?

Pismem z 13 stycznia 2023 r. na adres mailowy strony, spółka przesłała odpowiedź na wniosek skarżącego. Odpowiedź ta została przesłana z adresu mailowego radcy prawnego spółki.

W dniu 13 lutego 2023 r. wpłynęła do sądu administracyjnego skarga strony na bezczynność spółki z żądaniem udostępnienia informacji na podstawie art. 3a i 4 ustawy Prawo Prasowe, w związku z ustawą o dostępie do informacji publicznej, w terminie 14 dni oraz stwierdzenia bezczynności spółki w ujawnieniu informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że we wniosku skierowanym do spółki wskazała, że jest [...] redaktorem naczelnym czasopisma zarejestrowanego jako wydawnictwo prasowe - dziennik - pod pozycją [...] w Rejestrze Dzienników i Czasopism przez Sąd Okręgowy w K.. W dniu 28 grudnia 2022 r. skierowała do spółki pytania w trybie art. 3a i 4 ustawy Prawo Prasowe, wysyłając je na trzy adresy elektroniczne. Z pisma skarżącego wynikało, że jest ono kierowane do zarządu spółki, związane jest z wykonywaniem obowiązków dziennikarskich i pracą nad materiałami prasowymi, pytania w nim zawarte zostały zadane w oparciu o przepisy prawa prasowego. Skarżący zaznaczył, że pytania dotyczą spółki wykonującej zadania o charakterze publicznym.

Mimo że upłynął już ustawowy 14-dniowy termin wskazany w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a pismo skarżącego wyraźnie wskazywało, że pytania są kierowane do zarządu spółki, to do dnia sporządzenia skargi do skarżącego ani na adres redakcji "[...]" nie dotarła odpowiedź ze strony zarządu podmiotu zobowiązanego. Skarżący przyznał, że co prawda 13 stycznia 2023 r. do skarżącego dotarło pismo nawiązujące do jego wniosku z 28 grudnia 2023 r., jednak w piśmie tym w żaden sposób nie uprawdopodobniono, że zawiera ono odpowiedź zarządu spółki. Z pisma wynikało, że sporządził je P.M., radca prawny. Jednak nie jest on członkiem zarządu spółki a informacji, że zostało ono sporządzone z upoważnienia spółki nie dało się zweryfikować. Ponadto szeregu zdań z tego pisma nie można potraktować jako odpowiedzi na pytania skarżącego. Następnie skarżący przeanalizował treść pisma spółki i wskazał, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na zadane pytania.

Skarżący podkreślił, że skierował wniosek om udzielenie informacji do V1. Sp. z o.o. i pytania tam zawarte spotkały się z odmową odpowiedzi, pod którą to odmową podpisała się prezes zarządu V1. Sp. z o.o. Odrębna skarga na odmowę została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez skarżącego. Sytuacja powyższa utrudnia skarżącemu wykonywanie obowiązków dziennikarskich.

Podsumowując skarżący stwierdził, że pomimo upływu terminu ustawowego, spółka nie przekazała informacji publicznej, o której udostępnienie zwrócił się skarżący. W związku z tym organ nie zrealizował w sposób prawidłowy ciążącego na nim obowiązku udzielenia odpowiedzi prasie oraz zrealizowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co sprawia, że pozostaje on w bezczynności w przedmiocie udostępnienia wskazanej we wniosku informacji publicznej. Ponadto spółka nie dopełniał ciążących na niej obowiązków, wynikających z przepisów ustawy Prawo prasowe.

W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, ewentualnie jej oddalenie w całości.

Spółka wskazała, że strona powołując się na wykonywane przez siebie działania dziennikarskie zadała 12 pytań dotyczących nadzoru sprawowanego przez spółkę nad pozostałymi spółkami w grupie kapitałowej V., w szczególności spółki V1. sp. z o. o. z siedzibą w G.. W dniu 13 stycznia 2023 r. w imieniu spółki odpowiedź udzielona została wiadomością e-mail przez radcę prawnego spółki. Odpowiedź (podobnie jak zapytanie) skierowane zostało do wiadomości wiceprezesa Zarządu. W ocenie spółki udzielona odpowiedź jest wyczerpująca i odpowiada przepisom Prawa prasowego.

Ponadto skarżący zaniechał żądania od spółki złożenia oświadczenia o odmowie udzielenia informacji, a spółka samodzielnie takiego oświadczenia nie złożyła. Jak wskazuje natomiast art. 4 ust. 4 Prawa prasowego to oświadczenie o odmowie złożenia odpowiedzi jest warunkiem złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie ziściła się zatem przesłanka umożliwiająca wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego.

Spółka podniosła też, że prowadzi szereg postępowań sądowych z powództwa cywilnego o naruszenie dóbr osobistych przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z art. 21 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim podmiotowy i przedmiotowy, a wynikający z przepisów prawa obowiązek działania i podjęcia stosownego działania, a dopiero później, że obowiązku tego, w nakazanym terminie, organ nie wypełnia.

Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tym miejscu zaakcentować trzeba, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność spółki w udzieleniu odpowiedzi na wniosek skarżącego z 28 grudnia 2022 r., który występował o udostępnienie informacji jako dziennikarz. W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że ustawa z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) wyróżnia dwa tryby udzielania prasie żądanych informacji. Pierwszy z nich wynika z art. 3a Prawa prasowego, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia odbywa się w trybie u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Dziennikarz traktowany jest zatem tak samo jak każdy inny obywatel składający wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei drugi tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego. Przepis ten poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p. Wedle art. 4 ust. 1 Prawa prasowego w tym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności, są przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 3 i ust. 4 Prawa prasowego w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni. Odmowę udzielenia informacji lub niezachowanie wymogów odmowy można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni, a w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżeniu do sądu decyzji administracyjnych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są poglądy, które skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w świetle art. 3a Prawa prasowego wniosek dziennikarza skierowany do podmiotu zobowiązanego o udostępnienie informacji, która ma charakter informacji publicznej, powinien być rozpoznany w trybie określonym w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia powinna nastąpić w trybie przepisów u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa (por. wyrok WSA z 3 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Lu 2/20 i powołane tam orzecznictwo).

Zauważyć też należy, że art. 7 ust. 2 pkt 1-8 Prawa prasowego zawiera definicje ustawowe prasy, dziennika, czasopisma, materiału prasowego, dziennikarza, redaktora, redaktora naczelnego i redakcji.

Strona skarżąca występując z wnioskiem z 28 grudnia 2022 r. wskazała, że realizuje działania dziennikarskie, a wnioskowane informacje związane są z wykonywaniem obowiązków dziennikarskich i pracą nad materiałami prasowymi.

Na okoliczność tę nie przedłożyła żadnych dokumentów świadczących o tym, że jest dziennikarzem w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 5 Prawa prasowego, który stanowi, że dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji.

W tym stanie rzeczy spółka jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., gdyż jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, choćby w związku zawartymi umowami z NFZ.

Stąd też udzieloną stronie przez spółkę 13 stycznia 2023 r. informację, Sąd uznał jako informację udzieloną osobie fizycznej, w oparciu o art. 2 u.d.i.p., który stanowi, że każdemu przysługuje prawo do informacji publicznej.

Wnosząc skargę do sądu administracyjnego, strona sporządziła ją jako Redaktor Naczelny [...]. Na tę okoliczność strona także nie przedłożyła żadnych dowodów. Tymczasem stosownie do treści art. 7 ust. 2 pkt 7 Prawa prasowego redaktorem naczelnym jest osoba posiadająca uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji. Z kolei art. 7 ust. 2 pkt 8 Prawa prasowego stanowi, że redakcją jest jednostka organizująca proces przygotowywania (zbierania, oceniania i opracowywania) materiałów do publikacji w prasie.

Mając na uwadze fakt, że spółka udzieliła informacji skarżącemu, na jego wniosek z 28 grudnia 2022 r., jako osobie fizycznej, Sąd przyjął, że skarga na bezczynność spółki wywiedziona została przez osobę fizyczną, zwłaszcza wobec nieprzedłożenia dowodów wskazujących na to, że pochodzi od redaktora naczelnego [...].

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. W świetle przedstawionej definicji, w orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, bądź wykonują zadania publiczne w zakresie ich kompetencji.

Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując m.in., że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) u.d.i.p.), o zasadach ich funkcjonowania, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.d.i.p. ), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4). Przepis art. 6 u.d.i.p. konkretyzuje przedmiot informacji publicznej, przy czym zawarte w nim wyliczenie nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji publicznej. Określa on przedmiotowo, jakie informacje podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu powołanej ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji" (zob. wyroki NSA z: 24 maja 2013 r., I OSK 260/13, 30 listopada 2012 r., I OSK 1835/12.).

W ocenie Sądu, część żądanych we wniosku z 28 grudnia 2022 r. informacji, stanowi informację publiczną, a zatem spółka winna udzielić takiej informacji o ile jest w jej posiadaniu.

Przedmiotem zainteresowania strony było udzielenie przez spółkę odpowiedzi na 12 pytań.

Zdaniem Sądu odpowiedź spółki była wyczerpująca. Słusznie spółka odpowiadając na pytania od 1-4 i 6 oparła się w na odesłaniu do obowiązujących przepisów prawa i przysługujących jej na ich podstawie uprawnień korporacyjnych. Wynikało to z faktu, że pytania zostały sformułowane ogólnikowo. Ponadto zauważyć przyjdzie, że skarżący w pytaniu 2 zażądał stanowiska kierownictwa spółki w kwestii twierdzenia, czy istniejący nadzór jest rozwiązaniem właściwym ze względu na ochronę interesów akcjonariuszy. Tymczasem stosownie do treści art. 6 u.d.i.p. przedmiotem informacji publicznej są w szczególności: status prawny, przedmiot działalności, kompetencje, majątek, struktura, zasady funkcjonowania, a nie opinie kierownictwa spółki w zakresie nadzoru.

Słusznie też wskazała spółka, że pytania 8-10 i częściowo 12 nie dotyczyły jej działań, tylko innych podmiotów.

W zakresie pytania 11 dotyczącego informacji ujawnionych na stronie internetowej podmiotu spółka odesłała do tych danych.

Należy wskazać, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek dotyczy jedynie informacji niezamieszczonych w BIP oraz w centralnym repozytorium. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Oznacza to, ze adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W tej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP.

Na pytania o numerach 5, 7 i częściowo 12, spółka złożyła stosowne oświadczenia, wskazując, że: w obrocie gospodarczym każdy przedsiębiorca, podlega kontroli i nadzorowi podmiotów zewnętrznych, ze względu na sformułowanie pytania udzielenie odpowiedzi nie jest w pełni możliwe (pyt. 5); zarząd spółki nie odnotował nieprawidłowości w działaniach Pracowni Wirusologii, które wymagałyby publikacji raportu bieżącego na podstawie obowiązujących przepisów prawa (pyt. 7); spółka od kilkunastu lat współpracuje z 5 [...] Szpitalem [...] (pyt. 12)

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że z pisma z 13 stycznia 2023 r. nie wynika, aby rzeczywiście zostało ono sporządzone w imieniu spółki. Słusznie wskazuje spółka w odpowiedzi na skargę, że na wstępie wiadomości z 13 stycznia 2023 r. jej autor powołuje się na upoważnienie spółki. Kopia wiadomości (podobnie jak samo zapytanie) skierowana została do wiceprezesa Zarządu spółki. Za działaniem radcy prawnego za spółkę, przemawia również posługiwanie się przez niego adresem mailowym przypisanym do domeny [...].pl.

Zatem niecelowe i bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie spółki do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Niezadowolenie wnioskodawcy z udzielonej odpowiedzi nie stanowi przyczyny do zobowiązywania spółki do jej zmiany. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie bezczynności organu, w dodatku z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Organ zareagował na wniosek skarżącego niezwłocznie.

Należy podkreślić, że istotą ustawy o dostępie do informacji publicznej jest szybkość działania w procesie udostępniania informacji publicznej. Stanowi o tym art. 13 ust. 1 ustawy, zakreślający termin do udzielenia informacji bez zbędnej zwłoki, nie późniejszy jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Powołany przepis ustanawia zatem zasadę udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, zaś ewentualna zwłoka w udostępnieniu informacji publicznej musi mieć charakter niezbędny.

W kontrolowanej sprawie organ nie pozostawał w bezczynności, bowiem z zachowaniem terminu, odpowiedział na wniosek skarżącego bez zbędnej zwłoki, z nieznacznym 2 dniowym przekroczeniem terminu, w możliwym do udzielenia odpowiedzi zakresie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.