Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 września 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych oddala skargę.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 20 marca 2018 r., Nr [...], działając na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 "a" ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 z późn. zm.), art. 22 z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 roku, poz.12 5 5) w sprawie P. K., odmówił potwierdzenia, że P. K. nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych w okresach od 1.10.1981 r. do 10.02.1982 r., od 24.07.1982 r. do 30.09.1982 r. oraz od 1.10.1985 r. do 23.04.1986 r.

Na skutek wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 3 lipca 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego po ponownym rozpatrzeniu sprawy P. K.:

- uchylił decyzję własną z dnia 20 marca 2018 r. nr [...],

- odmówił potwierdzenia, że wnioskodawca w okresach od 01.10.1981 r. do 10.02.1982 r. oraz od 24.07.1982 r. do 30.09.1982 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych,

- potwierdził, że wnioskodawca w okresie od 01.10.1985 r. do 23.04.1986 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

P. K. złożył na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. II SA/Kr 1236/18 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu - z uwagi na braki postępowania wyjaśniającego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 18 września 2019 r. Nr [...] na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) po rozpoznaniu sprawy, w której stroną jest P. K.,

1. potwierdził, że zainteresowany w okresie od dnia 1 października 1985 r. do dnia 23 kwietnia 1986 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych;

2. odmówił potwierdzenia, że wnioskodawca w okresie od dnia 1 października 1981 r. do dnia 10 lutego 1982 r. oraz od dnia 24 lipca 1982 r. do dnia 30 września 1982 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że stosując się do wytycznych sądu pozyskał kserokopie dokumentów ze znajdujących się w ZUS Inspektorat w W. akt dotyczących zainteresowanego, tj. jego świadectwa pracy, potwierdzające zatrudnienie

< na Uniwersytecie Ś. w K. (od dnia 17 października 1983 r. do dnia 31 października 1984 r.),

< w Młodzieżowej Spółdzielni Pracy [...]" w C. (od dnia 24 kwietnia 1986 r. do dnia 16 stycznia 1989 r.),

< w PPUiH [...]" Sp. z o.o. w A. (od dnia 17 stycznia 1989 r. do dnia 1 października 1990 r. oraz od dnia 2 stycznia 1991 r. do dnia 5 grudnia 1992 r.) oraz

< w Spółce Cywilnej [...]" w A. (od dnia 2 października 1990 r. do dnia 1 stycznia 1991 r.),

Pozyskano również indeks oraz dyplom ukończenia studiów wyższych.

Z przesłanego przez stronę zaświadczenia wystawionego przez ZUS Inspektorat w W. wynika, że przy ustalaniu prawa i wysokości renty, okresy od 1 dnia października 1979 r. do dnia 10 lutego 1982 r., od dnia 24 lipca 1982 r. do dnia 16 października 1983 r. oraz od dnia 1 listopada 1984 r. do dnia 30 września 1985 r. zostały uwzględnione, jako okres studiów, okres od dnia 11 lutego 1982 r. do dnia 23 lipca 1982 r. jako okres internowania, okres od dnia 17 października 1983 r. do dnia 31 października 1984 r. jako okres zatrudniania na Uniwersytecie Ś. w K..

Szef Urzędu uznając, że zgromadzone materiały dowodowego są wystarczające do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, zakończył postępowania wyjaśniające oraz poinformował stronę o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a.

Szef Urzędu na podstawie art. 117 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych potwierdza okresy, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. następujące okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo, za które nie było obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne: niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych.

Z rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie wynika, że decyzja ostateczna oraz decyzja ją poprzedzająca zostały uchylone w całości. Organ podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że zebrane dowody potwierdzają, że Pan P. K. w okresie od 1 października 1985 r. do 23 kwietnia 1986 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Zainteresowany wniósł także o potwierdzenie, że w okresie od dnia 1 października 1981 r. do dnia 10 lutego 1982 r. oraz od dnia 24 lipca 1982 r. do dnia 30 września 1982 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. Swoje żądanie uzasadnił tym, że w związku z internowaniem jego osoby w okresie od dnia 11 lutego 1982 r. do dnia 23 lipca 1982 r. nie przystąpił do egzaminów i nie zaliczył roku akademickiego. W następstwie tego musiał powtarzać rok i ukończył studia wyższe z opóźnieniem.

Organ nie podważa przedstawionych przez zainteresowanego okoliczności. Znajdują one potwierdzenie w zebranych dokumentach z ZUS, jak również w zeznaniach świadków J. P., J. W. i A. D. oraz w oświadczeniach pozostałych świadków. Zaznaczono, że organ nie przesłuchał świadków H. G., W. S. i P. M., gdyż przedstawione przez nich okoliczności pozostają poza sporem. Nie istnieją powody, aby organ przesłuchiwał świadków na okoliczność, która została już stwierdzona innymi dowodami i która nie jest przez organ podważana. Jednocześnie odnosząc się do uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, w którym wskazano, że w aktach znajduje się niepodpisane oświadczenie świadka W. S. (k. 67), zwrócono uwagę, że oprócz tego dokumentu, w aktach sprawy znajduje się również takie samo, z tym że podpisane przez świadka oświadczenie (k. 62), czego sąd rozpatrując skargę nie dostrzegł.

Nie można zgodzić się z Panem P. K., że okres w którym pozostawał on formalnie studentem i w którym, zgodnie z jego wyjaśnieniami, nie próbował podjąć zatrudniania, należy uznać za okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych. Przesłuchana w charakterze świadka siostra wnioskodawcy A. D., zeznała, że od 1 października 1981 r. do 10 lutego 1982 r. jej brat był studentem Uniwersytetu Ś., a po wyjściu z internowania, w okresie od 24 lipca 1982 r. do 30 września 1982 r. przebywał w domu w związku z przerwą wakacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 lipca 2007r., sygn. akt V SA/Wa 1724/07, stwierdził, że w praktyce art. 7 ust. 4 (obecnie art. 6 ust. 2 pkt 6a) ustawy o emeryturach i rentach (...) dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy czas nie mogły znaleźć zatrudnienia. Badana regulacja, w istocie ustanawia zatem warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1072/14).

Zainteresowany przez cały rok akademicki 1981/1982 posiadał status studenta. Świadczy o tym uwzględnienie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tego okresu przy ustalaniu stronie prawa do renty. Wnioskodawca nie został relegowany ze studiów. Nie uniemożliwiano mu również podjęcia pracy. W tym czasie, bowiem w ogóle jej nie poszukiwał. Organ uznając za udowodnione podnoszone przez stronę okoliczności, stwierdza, że nie spełniają one przesłanek prawa materialnego, od których zależy potwierdzenie danego okresu, jako okresy niewykonywania pracy na skutek represji.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. K., zaskarżając ją w części obejmującą pkt 2 tej decyzji tj. odmówienie potwierdzenia, że wnioskodawca w okresach od 1 października 1981 roku do 10 lutego 1982 roku oraz od 24 lipca 1982 roku do 30 września 1982 roku nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 6 ust. 2a pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie oraz wniósł o jej uchylenie w zaskarżonej części.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że stan faktyczny jest w przedmiotowej sprawie bezsporny. Organ administracyjny nie sprostał jednak uzasadnieniu prawnemu odmówienia uznania żądania wnioskodawcy. Najprawdopodobniej niewyartykułowanym uzasadnieniem odmowy potwierdzenia nie wykonywania pracy wskutek represji politycznych jest brak podstawy prawnej ku temu.

Za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. następujące okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych (art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Zdaniem skarżącego wykazał on, iż w okresie 10 lutego 1982 roku do 23 lipca 1982 roku był ofiarą represji politycznych a wskutek tego nie miał możliwości zaliczenia roku akademickiego 81/82. Doliczając ten niezaliczony rok akademicki, ukończył studia w terminie. Za jednym wyjątkiem, a mianowicie niezaliczonego roku akademickiego w trakcie, którego został internowany.

Urząd powołując się na wyrok WSA w Warszawie do sygn. V SA/Wa 1724/07 zdaje się twierdzić, iż przepisu art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy nie należy stosować rozszerzająco. Wydaje się jednak, że tak nie jest. Okresem nieskładkowym jest okres internowania. Natomiast okres pozostawania bez pracy, czyli bez okresu składkowego jest okres represji politycznych. Internowanie studenta przez cały drugi semestr, aż do 23 lipca 1982 roku, było represją polityczną, uniemożliwiającą ukończenie mu studiów w terminie. Gdyby skarżący był internowany po studiach, to wpływ internowania na podjęcie pracy oddziaływałby tylko na ten okres, natomiast internowanie w czasie studiów w takim okresie, w którym uniemożliwiono mu zaliczenie całego roku akademickiego, nawet w tym okresie kiedy był studentem wykonującym swe obowiązki, oddziaływało na cały ten rok.

Okres studiów jest okresem nieskładkowym. Gdyby skarżący nie był internowany, zaliczyłby rok akademicki 81/82 i rozpoczął okresy składkowe rok wcześniej. Tak więc skarżący nie chce interpretować rozszerzająco pojęcia internowania i stosować go do okresu, gdy faktyczne internowanie nie miało miejsca, a jedynie negatywny skutek tego internowania wystąpił. Odnosi ten okres bowiem do szerszego pojęcia jakim są represje polityczne, które w przypadku skarżącego wywołały skutek w postaci wydłużenia okresu studiów o jeden rok. Nie bez znaczenia jest fakt, że okres internowania jest okresem składkowym, natomiast wydłużony okres studiów jako okres nieskładkowy, bezpośrednio wynikający z internowania, który pozbawił skarżącego okresu składowego, w ocenie organu nie może zostać uznany za okres pozostawania bez pracy wskutek represji politycznych. Tym samym pozycja prawna represjonowanego studenta miałaby być gorsza aniżeli represjonowanej osoby niestudiującej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że skarga jest bezzasadna.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia, że P. K. nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych na podstawie art. 117 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a tej ustawy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ustalenia poczynione przez organ były prawidłowe i kompletne, bowiem poprzedzone wnikliwie zebranym materiałem dowodowym.

Organ wykonał w całości wskazania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2018 r sygn. akt II SA/Kr 1236/18. Wskazać należy, że rozpoznając sprawę ponownie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, wyznaczył zakres istotnych dla rozstrzygnięcia faktów i środków dowodowych. Ustalenia faktyczne są wystarczające a argumentacja decyzji przekonująca.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy okresy od 1 dnia października 1979 r. do dnia 10 lutego 1982 r., od dnia 24 lipca 1982 r. do dnia 16 października 1983 r. oraz od dnia 1 listopada 1984 r. do dnia 30 września 1985 r. zostały uwzględnione, jako okres studiów skarżącego P. K.. Okres od dnia 11 lutego 1982 r. do dnia 23 lipca 1982 r., jako okres internowania. Spór objęty skargą dotyczy okresu od dnia 1 października 1981 r. do dnia 10 lutego 1982 r. oraz od dnia 24 lipca 1982 r. do dnia 30 września 1982 r. - czyli tych, które zostały uznane za okres studiów. Skarżący domaga się potwierdzenia, że w tych okresach nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. Wtedy byłby to okres składkowy, a czas studiów liczony jest, jako okres nieskładkowy.

Stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 z późn. zm.) za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. następujące okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne: 6a) niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych;

Zgodnie z art. art. 7 tej ustawy okresami nieskładkowymi są następujące okresy: 9) nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów;

Stosownie do art. art. 117 ust 4 okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Skarżący P. K. wyjaśnił, że z powodu internowania nie zaliczył roku akademickiego – gdyby zaliczył, to rok wcześniej wszedłby na rynek pracy. P. K. niewątpliwie poniósł dotkliwe konsekwencje swojego politycznego zaangażowania latach 80 – tych. Jednak argumenty skargi w świetle jednoznacznego brzmienia obowiązujących przepisów nie mogą zostać uwzględnione. Przepis jasno mówi o "okresie niewykonywania pracy na skutek represji politycznych", a jak jednoznacznie wynika z przeprowadzonych dowodów skarżący wtedy wyłącznie studiował i żadnej pracy nie wykonywał ani nie zamierzał podejmować.

Podkreślić trzeba, że istotnie z działalnością skarżącego P. K. wiązały się w latach 80 - tych różne dolegliwości i ograniczenia, jakich doznawał, również te związane z późniejszym niż planował zakończeniem studiów wyższych. Jednakże organ administracyjny, jakim jest Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając zaskarżoną decyzję kierować się musiał zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organy są związane przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a wydawane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w przepisach. Skarżący przez cały rok akademicki 1981/1982 posiadał status studenta. Nie został relegowany ze studiów. Nie uniemożliwiano mu również podjęcia pracy, bowiem w tym czasie w ogóle jej nie poszukiwał. W tej sytuacji organ trafnie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki prawa materialnego od których zależy potwierdzenie okresu żądanego przez skarżącego, jako okresu niewykonywania pracy na skutek represji.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).