Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2026 roku, numer SKO Gd/5329/25 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.

J. S. (dalej też: wnioskodawca, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 16 lutego 2026r. w przedmiocie zasiłku okresowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 3 października 2025 r. skarżący J. S. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków i kosztów psychoterapii. W uzasadnieniu wskazał, posiada orzeczenie o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności, które ogranicza jego samodzielność i możliwości zarobkowe, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP Kwidzyn, pobiera zasiłek w wysokości 1300 zł brutto miesięcznie, która to kwota nie wystarcza na pokrycie wszystkich kosztów życia, szczególnie w związku z koniecznością stałego leczenia nadciśnienia oraz choroby nerwicowej, która wymaga leczenia Escitalopramem i korzystania z psychoterapii.

Burmistrz Miasta Kwidzyna decyzją z 3 listopada 2025 r. nr 3607/2025 odmówił przyznania J. S. zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności uznając, że nie spełnia on kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazano, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 października 2025 r. ustalono, iż rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej jego niepełnosprawnością oraz niepełnosprawnością syna skarżącego, B. Organ ustalił także, że łączny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, we wrześniu 2025 r., wynosił 5678,32 zł, przekroczył zatem kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy społecznej, które dla rodziny, w skład której, tak jak w przypadku skarżącego, wchodzą 4 osoby, wynosi 3292 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając odwołanie skarżącego decyzją z 16 lutego 2026 r. nr SKO Gd/5329/25 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że jak wynika z ustaleń poczynionych na podstawie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, wnioskodawca, lat 41, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwoma synami. Mieszkająca z nimi teściowa prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina zajmuje 2 pokoje w 3-pokojowym mieszkaniu, którego lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu posiada teściowa. Wnioskodawca jest bezrobotny, zarejestrowany jest w PUP z prawem do zasiłku. Jego żona jest bierna zawodowo, zrezygnowała z zatrudnienia, by opiekować się niepełnosprawnym synem, który ma obecnie 18 lat, zdiagnozowano u niego zespół Aspergera, wymaga opieki drugiej osoby, leczony jest przez psychiatrę i psychologa, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na czas określony do 31 marca 2026 r. Wnioskodawca posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres do 31 lipca 2026 r., cierpi na zaburzenia lękowe, dyskopatię kręgosłupa, nadciśnienie, niedoczynność tarczycy. Na dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. września 2025 r., składa się zasiłek dla bezrobotnych wnioskodawcy w kwocie 1551,91 zł, zasiłek pielęgnacyjny dla wnioskodawcy w kwocie 215,84 zł, zasiłek pielęgnacyjny dla syna B. w kwocie 215,84 zł, zasiłek rodzinny na syna A. w kwocie 124 zł, świadczenie pielęgnacyjne żony skarżącego N. S. w kwocie 3287 zł z tytułu opieki nad synem B. oraz dodatek mieszkaniowy N. S. w kwocie 283,73 zł. Łącznie dochód rodziny wynosi 5678,32 zł, a na osobę w rodzinie 1419,58 zł. Ustalony dochód rodziny skarżącego przekracza więc kryterium dochodowe rodziny wynoszące 3292 zł, tym samym skarżący nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku okresowego. Kolegium podkreśliło, że legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wynikająca z niego całkowita niezdolność do pracy nie stanowią podstawy do przyznania zasiłku okresowego, jeżeli nie jest spełniony warunek kryterium dochodowego.

Wskazano też, że mimo braku spełnienia przez rodzinę skarżącego przesłanki kryterium dochodowego, skarżącemu przyznano specjalny zasiłek celowy na leki i leczenie w kwocie 400 zł oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 400 zł jednorazowo na miesiąc październik 2025 r. Organ pierwszej instancji nie uchyla się więc od udzielenia pomocy, a jedynie ogranicza pomoc stosownie do swych możliwości, uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o pomoc oraz obowiązujących przepisów. Jego decyzja nie przekracza granic uznaniowości i nie nosi cech dowolności.

J. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 16 lutego 2026 r. zarzucił naruszenie:

1/ art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, mimo że sytuacja skarżącego z powodu znacznego stopnia niepełnosprawności i konieczności stałej rehabilitacji i leczenia stanowi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przyznanie pomocy mimo przekroczenia kryterium dochodowego.

2/ art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zignorowanie jego realnych wydatków na leki i rehabilitację, które sprawiają, że dochód wyliczony matematycznie jest fikcyjny.

3/ art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne ustalenie dochodu i nieuwzględnienie faktu, że środki z fundacji O. są celowe i nie powinny być wliczane do dochodu osobistego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący w uzasadnieniu stwierdził, że Kolegium utrzymało w mocy decyzję odmowną opierając się wyłącznie na kryterium dochodowym, zignorowało natomiast sytuację zdrowotną skarżącego potwierdzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku oraz podkreślił, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pismem z lutego 2026 r. objęło jego sprawę nadzorem Wojewody, dostrzegając sygnalizowane nieprawidłowości.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Skarżący w piśmie z 26 marca 2026 r. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wymienionych w piśmie dokumentów, natomiast w piśmie z 29 marca 2026 r. wskazał, że w uzupełnieniu do skargi podnosi zarzut naruszenia art. 30 Konstytucji RP (wskazując, że utrzymywanie strony w stanie długotrwałego niedożywienia i braku środków na leczenie, przy jednoczesnym dysponowaniu wiedzą o realnych kosztach życia, stanowi naruszenie przyrodzonej godności człowieka) oraz art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 30 marca 2026 r. skarżący podniósł dodatkowo zarzuty naruszenia art. 32 i art. 69 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego stosowanie identycznego kryterium dochodowego wobec osób zdrowych i osób z niepełnosprawnością jest klasycznym przykładem dyskryminacji pośredniej. Pozornie neutralny przepis (823 zł/osobę) w praktyce uderza w osoby z niepełnosprawnością, ignoruje koszty wynikające z chorób, prowadzi do sytuacji, w której realna siła nabywcza dochodu osoby chorej jest drastycznie niższa niż osoby zdrowej. To narusza art. 32 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r., poz. 1214 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.

Pomoc społeczna, zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma na celu wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Otrzymanie świadczenia pieniężnego od państwa uwarunkowane jest wystąpieniem jednej z przesłanek, o których mowa w art. 7 u.p.s. Chodzi tu o: ubóstwo, sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę, przemoc w rodzinie, potrzebę ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudność w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudność w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomanię, zdarzenia losowe i sytuacje kryzysowe oraz klęski żywiołowe lub ekologiczne. Prawo do świadczeń pieniężnych, o czym mowa w art. 8 u.p.s., uzależnione jest ponadto od wysokości dochodu uzyskiwanego przez osobę lub rodzinę pozostającą w sytuacji życiowej uzasadniającej udzielenie pomocy społecznej.

Przewidziany w art. 38 tej ustawy zasiłek okresowy jest jedną z form pomocy społecznej, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zalicza się go zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych do zasiłków obligatoryjnych (tzw. decyzje związane) w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s.

Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a także rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (art. 38 ust. 1 u.p.s.).

Z przepisu powyższego wynika, że zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest po pierwsze, od pozostawania beneficjenta w określonej sytuacji życiowej (m.in. długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie) oraz po drugie, od spełnienia kryterium dochodowego. Brak spełnienia kryterium dochodowego, nawet jeśli wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną lub bezrobotną, obliguje organ do odmowy przyznania zasiłku okresowego.

Sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do osoby w rodzinie, dochód takiej osoby nie może przekroczyć 823 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, organy ustaliły dochód na osobę w rodzinie skarżącego za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, tj. wrzesień 2025 r. Na dochód ten składały się następujące kwoty: zasiłek dla bezrobotnych skarżącego w kwocie 1551,91 zł (wypłacony w dniu 11 września 2025 r.); zasiłek pielęgnacyjny dla skarżącego w kwocie 215,84 zł; zasiłek pielęgnacyjny dla B. S. w kwocie 215,84 zł; zasiłek rodzinny na syna A. w kwocie 124 zł; świadczenie pielęgnacyjne N.S. w kwocie 3287 zł z tytułu opieki sprawowanej nad synem B.; dodatek mieszkaniowy N. S. w kwocie 283,73 zł. Łączny dochód rodziny we wrześniu 2025 r. wyniósł 5678,32 zł, a na osobę w rodzinie – 1419,58 zł. Prawidłowo zatem organy ustaliły w sprawie, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekroczył wskazane wyżej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące 823 zł.

Wbrew zarzutom skargi, przy ustalaniu dochodu rodziny nie można było uwzględnić – jako wpływających na zmniejszenie tego dochodu – wydatków ponoszonych przez skarżącego i członków jego rodziny na leki i rehabilitację. Wydatki, które pomniejszają dochód w rozumieniu u.p.s., wymienione są w cytowanym wyżej art. 8 ust. 3 u.p.s. i należą do nich: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis nie wymienia wydatków na leki i rehabilitację, co oznacza, że tego rodzaju wydatki nie pomniejszają dochodu rodziny dla celów przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Skarżący podnosi, że ustalone w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe nie uwzględnia rzeczywistych realiów życia osób z niepełnosprawnością i nie pozwala na zabezpieczenie minimum egzystencji (jest niższe niż granica skrajnego ubóstwa). Argument ten jednak w istocie stanowi postulat do ustawodawcy, aby zmienił on kryterium dochodowe, a nie do organów stosujących prawo. Ani organy pomocy społecznej, ani Sąd, nie mają podstaw do tego, aby pominąć kryterium dochodowe ustalone przez ustawodawcę na poziomie 823 zł na osobę w rodzinie. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu i sposobu jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo. Stąd ustalenie uzyskiwanego przez stronę dochodu nie może nastąpić z pominięciem tych regulacji.

Sąd nie ma wątpliwości, że wprowadzenie przez ustawodawcę kryterium dochodowego jako jednego z warunków udzielenia pomocy społecznej jest zgodne z Konstytucją. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (Wojciech Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny z 2004/1/, s. 8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. O subsydiarnym charakterze prawa pomocy świadczy m.in. art. 3 ust. 1 u.p.s. Stanowi on, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny a nie je wyręcza. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s).

Odnosząc się do argumentacji skarżącego odwołującego się do niepełnosprawności jego i jego syna, wskazać należy, że zgodnie z art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Przepis ten wyznacza cele działań jakie powinny podjąć władze publiczne, w tym pomoc w zabezpieczeniu egzystencji. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że pomoc udzielana przez władze publiczne osobom niepełnosprawnym, realizowana w kontekście zadań państwa określonych w art. 69 Konstytucji, ma - z założenia - charakter częściowy. Taki pogląd wyrażony został w wyroku z dnia 21 października 2014 r. wydanym w sprawie K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wynikające z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzenie kryterium dochodowego dla osób ubiegających się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jest zgodne z art. 2, 32 ust. 1 i 69 Konstytucji RP. Sąd nie widzi powodów, dla których kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej miałoby zostać ocenione inaczej.

Trybunał w ww. wyroku podkreślił, że jedną z podstawowych zasad, na których opiera się demokratyczne państwo prawne, jest zasada pomocniczości. Zasada ta, wspomniana wyraźnie we wstępie do Konstytucji, stanowić ma - oprócz poszanowania wolności i sprawiedliwości, współdziałania władz oraz dialogu społecznego - jeden z fundamentów obowiązującej regulacji konstytucyjnej. Zasada pomocniczości służyć ma umacnianiu uprawnień obywateli i ich wspólnot. Zakłada ona, że to jednostki powinny, w pierwszej kolejności, podjąć wszelkie możliwe działania zmierzające do zabezpieczenia własnych potrzeb życiowych czy interesów. Wsparcie przyznawane jednostce powinno dotyczyć sytuacji, w których nie jest ona w stanie samodzielnie zadbać o swoje sprawy oraz podjąć działań zmierzających do poprawy sytuacji życiowej. W takim wypadku niezbędna pomoc powinna pochodzić najpierw od osób najbliższych, tworzących rodzinę osoby potrzebującej wsparcia. Dopiero jeśli sytuacja danej osoby jest taka, że jej uzasadnione potrzeby przekraczają możliwości ich finansowania ze środków pozostających w dyspozycji rodziny, może ona uzyskać pomoc władz publicznych, początkowo na poziomie lokalnym, a następnie - w miarę potrzeby - na wyższym szczeblu władzy państwowej. Podjęcia działań przez władze publiczne można oczekiwać wtedy, gdy sama osoba oraz członkowie jej rodziny nie są w stanie zapewnić wsparcia niepełnosprawnemu. Społeczeństwo może przy tym uzależniać udzielenie swojego wsparcia od tego, czy osoby obowiązane do troski o dzieci, niepełnosprawnych czy osoby w podeszłym wieku same podjęły uprzednio niezbędne działania. Dopiero gdy nie ma takiej obiektywnej możliwości, współobywatele, w imię solidaryzmu społecznego, mogą być zobowiązani do zapewnienia pomocy jednostkom czy nawet całym rodzinom. W każdym jednak razie społeczeństwo nie może być angażowane w wypadku, gdy czyjaś zwykła, roztropna troska o własne sprawy życiowe byłaby wystarczająca.

Trybunał Konstytucyjny wskazywał już, że przyznawanie poszczególnym obywatelom przysporzeń od całego społeczeństwa może być konstytucyjnie uzasadnione jedynie na podstawie zasady solidaryzmu społecznego lub zasady słuszności. W pierwszym wypadku dana osoba może liczyć na wsparcie współobywateli, jeśli sama, bez własnej winy, nie jest w stanie zaspokoić potrzeb życiowych niezbędnych do godnego przeżycia jej samej oraz jej rodziny w aktualnej rzeczywistości społecznej i gospodarczej. Stanowi to wyraz solidaryzmu członków całego społeczeństwa względem siebie. W drugim wypadku - jeśli wszyscy członkowie wspólnoty, współtworzący dobro wspólne, jakim jest państwo, oddają jednostce to, co jej się należało (zob. wyrok z 25 lutego 2014 r., sygn. SK 18/13, OTK ZU nr 2/A/2014, poz. 15, cz. III, pkt 5). Zarówno w jednym, jak i drugim wypadku pomoc przyznawana jednostce nie może polegać na pokrywaniu przez wszystkich członków społeczeństwa całości jakichkolwiek wydatków ponoszonych przez osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej lub społecznej. Pomoc finansowa będąca wyrazem alimentowania określonych podmiotów przez całe społeczeństwo powinna być skierowana do tej grupy beneficjentów, którzy faktycznie wymagają takiego wsparcia. Musi być zatem powiązana z mechanizmem oceny całokształtu sytuacji majątkowej osób, którym jest przyznawana. Ocena ta powinna obejmować wszystkie źródła dochodów oraz cały majątek pozostający w dyspozycji osoby ubiegającej się o wsparcie finansowe władzy publicznej.

Dalej, Trybunał podkreślił też, że państwo ma w tej sferze realizować funkcję pomocniczą, którą należy rozumieć jako wprowadzanie ułatwień i udzielanie wsparcia po to, aby sam fakt bycia osobą niepełnosprawną nie oznaczał całkowitego wykluczenia społecznego. Państwo powinno gwarantować pomoc, dzięki której osoby niepełnosprawne będą mogły funkcjonować w społeczeństwie przynajmniej na poziomie minimum umożliwiającego ich egzystencję. Nie jest to jednak równoznaczne z nałożeniem na organy władzy publicznej obowiązku stworzenia materialnych podstaw bytowania tych osób w takim wymiarze, jaki będzie spełniał wszelkie ich potrzeby. Stwierdzenie to jest szczególnie istotne w realiach tej sprawy, w której skarżący w istocie oczekuje od państwa bardzo szerokiego wsparcia finansowego, w tym na pokrycie kosztów utrzymania samochodu (który jest – jak wskazuje skarżący - niezbędny ze względu na konieczność przechowywania w bagażniku roweru wykorzystywanego w rehabilitacji), kosztów psychoterapii czy kosztów diety bezglutenowej i bezlaktozowej (vide: pismo z 30 marca 2026 r., zał. nr 5, k. 239) .

W świetle art. 69 Konstytucji RP niezasadne jest oczekiwanie przez skarżącego, że państwo zabezpieczy wszystkie potrzeby jego i jego rodziny, również te, które przewyższają minimum egzystencji. Minimum egzystencji to w istocie minimum biologiczne, dolne kryterium ubóstwa, poniżej którego występuje zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka (Konstytucja RP, Tom I, Komentarz, pod red. M.Safjan, L.Bosek, Wyd. CH Beck, Warszawa 2016, str. 1571). Skarżący powołuje się na dane z Instytutu Pracy i Praw Socjalnych dotyczące minimum egzystencji za 2024 r. wynoszące 842,39 zł/osobę. Owa kwota jest wyższa niż kryterium dochodowe przewidziane w ustawie o pomocy społecznej wynoszące 823 zł, jednak przypomnieć należy, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego – we wrześniu 2025 r. - wyniósł 1419,58 zł, znacznie przekraczając także i wyliczone przez Instytut Pracy i Praw Socjalnych minimum egzystencji. Sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie jest zatem tak dramatyczna, jak ją skarżący przedstawia, a potrzeby, o dofinansowanie których się ubiega (utrzymanie samochodu, kosztów psychoterapii i diety eliminacyjnej), przekraczają potrzeby wyznaczające minimum egzystencji.

W tym kontekście za niezasadny też uznać należy zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji. Zasada równości nakazuje identyczne traktowanie podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnie relewantnej. Taką sytuacją, z punktu widzenia istoty pomocy społecznej, jest właśnie sytuacja dochodowa i obowiązek władz państwa zapewnienia obywatelom minimum egzystencji. Skarżący nie wykazał, aby jego dochody nie pozwalały mu na pokrycie kosztów związanych z zabezpieczeniem minimum egzystencji jego i członków jego rodziny, nawet uwzględniając potrzeby związane ze stwierdzoną niepełnosprawnością jego i jego syna.

Podobnie stwierdzić należy, że zasady współżycia społecznego, czy też względy słusznościowe nie mogą decydować o rozstrzygnięciu sprawy, wbrew brzmieniu normy prawnej, jak wnosi o to skarżący. Decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego nie jest decyzją uznaniową co do przesłanek jego przyznania. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń - na podstawie przedłożonych dokumentów – czy spełnione zostały ustawowe wymagania dla otrzymania zasiłku okresowego, a następnie wydać decyzję uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia kryterium dochodowego, zasiłek okresowy może być przyznany wyłącznie z uwagi na zaistniałą trudną sytuację życiową czy społeczną. Ustawodawca nie zamieścił bowiem w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wcześniej przepisach.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie, mimo że sytuacja skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na przyznanie pomocy mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Powołany przez skarżącego przepis stanowi, że rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, uprawniające do zasiłków okresowego i celowego. Przepis ten nie stanowi podstawy do podwyższenia kryterium dochodowego przez organ orzekający w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, w tej sprawie Burmistrza Miasta Kwidzyna, zawiera on bowiem kompetencję dla rady gminy do podwyższenia kwot kryterium dochodowego w drodze uchwały. W sprawie tej jednak kryterium dochodowe wynika z ustawy o pomocy społecznej, a nie z uchwały Rady Miasta Kwidzyna, Rada Miasta Kwidzyna bowiem z kompetencji przewidzianej w art. 8 ust. 2 u.p.s. nie skorzystała i nie podwyższyła, na obszarze gminy, obowiązującego kryterium dochodowego.

Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 8 ust. 11 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie faktu, że środki z fundacji (O.) są celowe i nie powinny być wliczane do dochodu. Z decyzji nie wynika, aby do dochodu wliczono jakiekolwiek środki pochodzące z fundacji.

Podsumowując, prawidłowo organ przyjął, że obowiązujące kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 823 zł. Prawidłowo też ustalił, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie owo kryterium przekracza, i to znacznie. W tej sytuacji, wobec niespełnienia kryterium dochodowego, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego była uzasadniona.

Odnosząc się do zarzutu braku przyznania skarżącemu zasiłku okresowego mimo przekroczenia kryterium dochodowego wskazać należy, że zgodnie z art. 41 pkt 2 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Pomoc taka ma zatem charakter zwrotny. Skarżący o taki zasiłek nie występował, zatem organ o nim nie orzekał. Organ nie miał natomiast podstawy prawnej do tego, aby przyznać skarżącemu zasiłek okresowy bezzwrotny, w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ pomocowy wziął pod uwagę wysokie koszty leczenia i psychoterapii i przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy na leki i leczenie w kwocie 400 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2025 r. Nie jest więc tak, że rodzina skarżącego została bez jakiejkolwiek pomocy, natomiast żądanie przyznania zasiłku okresowego nie mogło zostać uwzględnione z przyczyn podanych wyżej, tj. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Rodzina skarżącego korzysta też ze wsparcia finansowanego ze środków publicznych w ramach systemu pomocy osobom niepełnosprawnym – żona skarżącego pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnoprawnym synem, nadto skarżący i jego syn jako osoby niepełnosprawne pobierają zasiłki pielęgnacyjne. Rodzina skarżącego jest zatem objęta pomocą finansowaną ze środków publicznych.

Z uwagi na powyższe Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone decyzje naruszały przepisy u.p.s. Nie stwierdził też naruszenia przepisów procesowych uregulowanych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej jako: k.p.a.) w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach swoich decyzji organy w sposób dostateczny wykazały, że wszystkie istotne okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w wydanych w sprawie decyzjach argumentacja dotycząca odmowy przyznania zasiłku okresowego nakazywała uznać, że ich uzasadnienia spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawierają bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygające sprawę organy się oparły oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.