II SA/Wa 2242/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-07-30	
Data wpływu	2023-11-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Ewa Radziszewska-Krupa
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6192 Funkcjonariusze Policji	
Hasła tematyczne	Policja	
Skarżony organ	Komendant Policji	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 1990 nr 54 poz 310;  art. 1 ust. 1 pkt 3; Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
Dz.U. 2015 nr 0 poz 1236;  par. 4 ust. 1 pkt 5; Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości  uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia  zasadniczego.
Dz.U. 1991 nr 7 poz 24;  art. 6 pkt 2 lit. c; Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozkazem personalnym z [...] września 2023 r. nr [...] Komendant Główny Policji (dalej: "KGP", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: "KWP", "organ pierwszej instancji") z [...] czerwca 2023 r. nr [...] odmawiający P. N. (dalej: "skarżący") przyznania prawa do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym ojca od [...] grudnia 2001 r. do [...] stycznia 2006 r.

Do wydania zaskarżonego rozkazu personalnego doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Raportem z [...] kwietnia 2023 r. skarżący wystąpił do KWP o zaliczenie do wysługi uposażeniowej okresu od [...] grudnia 2001 r. do [...] stycznia 2006 r. z uwagi na pracę w gospodarstwie rolnym ojca – P. N. w ww. okresie. Do raportu skarżący załączył: zaświadczenie Starosty [...] z [...] marca 2023 r. stwierdzające, że P.N. w latach 2001-2006 figurował w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,13 ha, położonego w obrębach: D., gmina [...] i B., gmina [...], a także zeznania dwóch świadków - W. P. i G. S. złożone na formularzach.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym zebraniu dokumentacji (także tej przedłożonej przez skarżącego na wezwanie organu pierwszej instancji) oraz przesłuchaniu w ramach pomocy prawnej dwóch zgłoszonych przez skarżącego ww. świadków, KWP rozkazem personalnym z [...] czerwca 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 101 ust. 1 i art. 102 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 145 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1236 ze zm.; dalej: "rozp. z 2001 r." oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310; dalej: "w.o.p."), odmówił skarżącemu przyznania prawa do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym ojca od [...] grudnia 2001 r. do [...] stycznia 2006 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że Wójt Gminy [...] postanowieniem z [...] maja 2023 r. odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym, co uprawnia skarżącego do dowodzenia okresów pracy na roli zeznaniami co najmniej dwóch świadków. Zdaniem KWP, z analizy zeznań obu świadków (załączonych do wniosku oraz uzupełnionych w toku postępowania) nie wynika w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości fakt stałej pracy skarżącego w charakterze domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego ojca. Świadkowie bowiem widywali skarżącego wykonującego pewne prace w gospodarstwie rolnym, ale ich zeznania są nieprecyzyjne co do ich czasu i cykliczności tych prac.

Po rozpatrzeniu odwołania, KGP w powołanym na wstępie rozkazie personalnym podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, stwierdzając brak dostatecznych dowodów świadczących o tym, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym była niezbędna do prowadzenia tego gospodarstwa i w konsekwencji miała charakter stały. Organ odwoławczy zaakcentował, iż stała praca polega na systematyczności i co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik i tylko wtedy, gdy ma taką możliwość. Wymaga to także pewnego nastawienia psychicznego polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Pojmowana w ten sposób cecha stałości świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo.

Organ drugiej instancji ocenił, że zeznania świadków budzą istotne zastrzeżenia, gdyż w sposób lakoniczny wskazują rodzaj oraz ilość czynności wykonywanych w ramach pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Jak podniósł KGP, wiedza świadków w tym zakresie ma charakter fragmentaryczny, bo wynika wyłącznie z obserwacji fragmentu rzeczywistości, w której nie uczestniczyli permanentnie. Świadek G. S. pracowała we własnym gospodarstwie i tylko "czasami" lub "prawie codziennie" obserwowała pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym jego ojca - przez okno swojego domu lub podczas odwiedzin w tym gospodarstwie położonym po przeciwnej stronie ulicy względem jej gospodarstwa. Wprawdzie G. S. podała, iż prawie codziennie widywała skarżącego jak wchodzi do pomieszczeń gospodarczych w odzieży roboczej oraz na polu uprawnym, ale nie była bezpośrednim świadkiem jego pracy w gospodarstwie, jak też nie potrafiła odtworzyć przebiegu jego dnia. Skonkludowała jednak: "P. N. nie mógł w pełnym wymiarze godzin pracować w gospodarstwie rolnym. Uważam, że jego praca w gospodarstwie była pomocą dla ojca".

Drugi świadek – W. P. zeznał, iż widywał skarżącego kilka razy w tygodniu w godzinach porannych, kategorycznie stwierdzając, że skarżący pracował w gospodarstwie w godz. od 6:00 do godz. 7:00 rano, a później po południu od godz. 15:00 do godz. 19:00. Jednocześnie świadek w okresie objętym wnioskiem nie tylko zajmował się swoim gospodarstwem rolnym, ale również pracował zawodowo jako dyspozytor PKP w [...], w systemie zmianowym, w różne dni i o rożnych porach (tak dziennych, jak i nocnych). W. P. dokonywał obserwacji z własnej posesji, która jest położona po przeciwnej stronie ulicy od gospodarstwa ojca skarżącego, w odległości ok. 25 metrów.

Według KGP, przy uwzględnieniu odległości pomiędzy posesjami świadków a posesją ojca skarżącego oraz posadowionych na nich zabudowań (takich jak dom mieszkalny, obora, chlew, pomieszczenia gospodarskie do przechowywania maszyn rolniczych), otoczonych ogrodzeniem i bramą wjazdową, zdolność naocznego postrzegania przez świadków aktywności skarżącego w gospodarstwie rolnym jego ojca jest ograniczona. Kategoryczne stwierdzenia byłyby uprawnione przy stałej obserwacji skarżącego, nie zaś w przypadku incydentalnej obserwacji zewnętrznej jego gospodarstwa albo osobistego przekonania świadka.

Świadek G. S. nie znała powierzchni gospodarstwa rolnego ojca skarżącego ani jego dokładnego usytuowania, wskazując, że prowadzono tam hodowlę krów (ok. 10 sztuk) i świń (ok. 10 sztuk). Z kolei W. P. zeznał, iż gospodarstwo liczyło ok. 5-6 ha, a hodowano krowy (2 sztuki), konia oraz świnie (ok. 10 sztuk). Potem skorygował, iż krów też mogło być ok. 10 sztuk.

Organ odwoławczy, po analizie zeznań świadków, uznał, że zostały one skonstruowane w ten sposób, iż zaobserwowane fragmenty rzeczywistości świadkowie ci wypełnili własnymi przekonaniami, opartymi na doświadczeniu życiowym, skoro -incydentalnie obserwując gospodarstwo ojca skarżącego - widywali tam określoną liczbę inwentarza żywego, a także skarżącego wykonującego konkretne czynności zarówno przed szkołą, jak i po szkole. Jednocześnie świadkowie nie posiadali żadnej wiedzy odnośnie placówki szkolnej, do której uczęszczał skarżący. W. P. oświadczył, iż skarżący wychodził z domu do szkoły między godz. 7:00 a godz. 8:00, wracał między godz. 14:00 a godz. 15:00, a pracował w gospodarstwie w godz.: 6:00-7:00 oraz 15:00-19:00. Z kolei G. S. miała zaobserwować, że skarżący co najmniej 5 dni w tygodniu przez ok. 6-8 godzin wykonywał jeszcze inne prace związane z obsługą maszyn rolniczych. Tymczasem skarżący pobierał naukę w Technikum [...] w [...], oddalonym ok. 17 km od miejsca jego zamieszkania. Jego zajęcia szkolne rozpoczynały się pomiędzy godz. 8:00 a godz. 10:00, zaś kończyły się między godz. 13:00 a godz. 15:30. Organ drugiej instancji, nie kwestionując możliwości łączenia pracy w gospodarstwie rolnym z nauką w szkole średniej, podkreślił, iż jego rolą jest zbadanie, czy w rozpatrywanej sprawie było to możliwe. W tym kontekście zauważył, że czas dojazdu do i ze szkoły, jak również inne czynności życiowe (posiłki, mycie się, wypoczynek, zmiana odzieży na roboczą) prowadzi do wniosku, iż rozkład dnia skarżącego uniemożliwiał mu wykonywanie prac w wymiarze wskazanym przez świadków. KGP zaznaczył, że w warunkach wiejskich dzieci rolnika na ogół pomagają swoim rodzicom czy dziadkom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednakże nie oznacza to automatycznie możliwości skorzystania przez nie z przywileju, o który wnioskuje skarżący. Drobne czynności, nawet systematycznie wykonywane w ramach rodzinnego podziału obowiązków, jak też inne, ale świadczone okazjonalnie, nie stanowią jeszcze pracy w gospodarstwie rolnym, tym bardziej stałej. Zatem nie ma racjonalnych podstaw, by przy ustaleniu stażu pracowniczego uwzględniać każdą pomoc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Zaliczeniu podlega tylko praca o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej.

W ocenie organu drugiej instancji, nie tylko treść zeznań świadków, ale również pozostałe okoliczności takie jak: areał gospodarstwa, jego struktura, zakres upraw i liczba inwentarza żywego nie przemawiają za uznaniem pomocy świadczonej przez skarżącego podczas nauki w technikum za pracę stałą.

Sam skarżący nie nadmienił o swojej pracy w gospodarstwie rolnym, starając się o przyjęcie do służby w Policji. Wskazał wówczas (w piśmie z [...] czerwca 2005 r.), iż przez cały okres szkoły średniej był czynnym działaczem Ligi [...], pełniąc funkcję Prezesa Szkolnego Koła Ligi [...], a także był opiekunem szkolnej strzelnicy sportowej oraz uczestniczył w wielu zawodach strzeleckich, gdzie osiągał bardzo dobre wyniki. Ponadto jako swoje umiejętności wymienił: prawo jazdy kat. B, kurs pierwszej pomocy - stopień podstawowy oraz posługiwanie się bronią sportową. Tak więc okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym nie była istotna dla skarżącego na etapie wstąpienia do służby.

Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego, nie wskazując jednak który konkretnie przepis został naruszony. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego KWP oraz spowodowanie zaliczenia mu do wysługi uposażeniowej okresu od [...] grudnia 2001 r. do [...] stycznia 2006 r. kiedy to pracował w gospodarstwie rolnym ojca.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się wielu nieprawidłowości. Przede wszystkim były negatywnie nastawione do jego raportu (wniosku) z [...] kwietnia 2023 r. i zdyskredytowały zeznania świadków. Natomiast uzasadnienia zapadłych rozstrzygnięć świadczą o braku wiedzy organu tak odnośnie działania ludzkiej pamięci, jak i co do pracy na roli. W sposób nieuprawniony organy uznały, iż skoro gospodarstwo rolne jego ojca było niewielkich rozmiarów, to nie musiały pracować w nim aż dwie osoby. W tym aspekcie skarżący podkreślił, że gospodarstwo to nie było zautomatyzowane i wszystkie prace trzeba było wykonywać ręcznie. Oczywistym jest, iż jego praca w gospodarstwie była pomocą dla ojca, ponieważ matka zajmowała się rodzeństwem skarżącego, które jest od niego młodsze odpowiednio o 8, 10 i 16 lat. O istotności pracy skarżącego w tym gospodarstwie świadczy fakt, iż po jego wyprowadzce, ojciec skarżącego "zaprzestał hodowli zwierząt, łąka zarosła drzewami, na jednym z pól ojciec posadził las, a drugie wydzierżawił". Skarżący wyjaśnił także, że informacji o pracy w gospodarstwie rodziców nie musiał podawać w kwestionariuszu gdyż nie rzutowało to na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Licząc wówczas 19 lat, skarżący wstydził się swojego wiejskiego pochodzenia, nie chciał być "postrzegany przez pryzmat rolnika czy >>wieśniaka<<". Ponadto, według skarżącego, organy z góry przyjętą tezę poparły nieaktualnym orzecznictwem.

W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony rozkaz personalny (jak i utrzymany nim w mocy rozkaz personalny KWP) nie narusza przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 pkt 3 w.o.p., który na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 rozp. z 2001 r. ma zastosowane w sprawach ustalenia wysługi lat policjantów, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu [...] grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Przywołany przepis przewiduje możliwość zaliczenia do stażu pracy lub wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, przy czym definicji tego pojęcia należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r., poz. 90 ze zm.; dalej: "u.s.r."). Zgodnie z art. 6 pkt 2 u.s.r., domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Z kolei pojęcie rolnika - w myśl art. 6 pkt 1 u.s.r. - obejmuje pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż w okresie podanym we wniosku (raporcie) skarżący był osobą bliską rolnikowi w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.s.r., ukończył 16 lat i pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym. Organy orzekające w prawie uznały jednak, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie pracował w sposób stały w gospodarstwie rolnym ojca, a tym samym nie można uznać go za domownika w świetle art. 6 pkt 2 u.s.r.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela ustalenia organów w tym zakresie oraz wynikającą z nich ocenę w kontekście przesłanki określonej w art. 6 pkt 2 lit. c) u.s.r.

Według przepisów art. 3 w.o.p., na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (ust. 1). Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2). W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3)

Podnieść należy, że zeznania świadków przedstawione w sprawie dotyczącej przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta z tytułu wysługi powinny być na tyle wiarygodne, aby można je było potraktować jako równoważne w zakresie wartości dowodowej z informacjami zawartymi w świadectwach służby czy świadectwach pracy, które co do zasady stanowią podstawowy dowód w takim postępowaniu. Świadectwa te są uwzględniane jedynie w przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a organy je wydające opierają się na danych z akt osobowych pracowników oraz posiadanych ewidencji np. czasu pracy, urlopów (wypoczynkowych, bezpłatnych, związanych z rodzicielstwem). Zeznania świadków - w przypadku nieposiadania przez właściwy urząd gminy dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym - stanowią podstawowe i obligatoryjne dowody w sprawie. Jako takie nie powinny zatem budzić żadnych wątpliwości co do ich wiarygodności i stwierdzonych faktów. Zasadnicze ustalenia muszą być bowiem udokumentowane zeznaniami świadków. Niedopuszczalne jest natomiast zastępowanie zeznań świadków oświadczeniem samego wnioskodawcy. Pozostawałoby to w sprzeczności w treścią powołanych wyżej przepisów.

Świadkowie, przesłuchani w niniejszej sprawie w trybie art. 52 k.p.a., zgodnie podali, iż w gospodarstwie ojca skarżącego prowadzona była uprawa zboża i chów zwierząt (ok. 10 sztuk świń i ok. 10 sztuk krów), ale nie posiadali wiedzy, jaki areał (z liczącego łącznie 3,13 ha gospodarstwa) był zajęty pod uprawę roślinną. Zarówno G.S., jak i W. P. stwierdzili, iż skarżący korzystał z maszyn rolniczych, podczas gdy on sam utrzymuje, że gospodarstwo nie było zautomatyzowane, a wszystkie prace trzeba było wykonywać ręcznie. Także wbrew temu, co podnosi skarżący, świadkowie wskazali, iż udając się do szkoły, korzystał on z komunikacji miejskiej. Dodali, że autobus jeździł co godzinę, ale nie wiedzieli w jakiej szkole pobiera naukę. Świadek G. S. nie była w stanie określić, czy była to szkoła podstawowa czy średnia; wprost też przyznała, iż nie jest w stanie odtworzyć przebiegu dnia skarżącego. Podsumowała, że nie mógł on pracować w pełnym wymiarze w gospodarstwie, a jego praca stanowiła pomoc dla ojca. Także W. P. przyznał, iż w okresie szkolnym skarżący nie mógł pracować w pełnym wymiarze godzin, ale czynił to w wakacje.

Przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik. Element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 22 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1234/13, LEX nr 1578853). W odniesieniu do uczniów szkół dziennych (a do takiej uczęszczał skarżący), spełnienie warunku stałej pracy wymaga wykazania szczególnych okoliczności związanych ze stosunkami rodzinnymi i rodzajem gospodarstwa (vide wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4723/21, LEX nr 3331672).

Analiza zeznań świadków doprowadziła organy Policji obu instancji do trafnej konkluzji, że są one lakoniczne, mało precyzyjne, a tym samym na ich podstawie nie można uznać, iż skarżący wykonywał stałą pracę w gospodarstwie ojca w okresie wskazanym w raporcie. W oparciu o te zeznania można stwierdzić tylko, że w omawianym gospodarstwie hodowano bydło na niewielką skalę, a także uprawiano zboże, przy czym nie wiadomo nawet na jakim obszarze. Oboje świadkowie stwierdzili, iż w skład gospodarstwa wchodziła też łąka, której powierzchnia - według W.P. - wynosiła 1 ha.

W piśmie z [...] maja 2023 r. skarżący podał, że we wnioskowanym okresie był uczniem Technikum [...] w [...] oddalonego od miejsca jego zamieszkania o 17 km. Do ww. szkoły dojeżdżał 20 minut samochodem (wożony przez ojca lub kolegę ojca), a gdy podwiezienie nie było możliwe - korzystał ze środka transportu zbiorowego - autobusu i wówczas dojazd od szkoły trwał 30 minut. Zajęcia w szkole trwały od 8:00-10:00 do 13:00-15:30.

Uwzględniając czas niezbędny dla realizacji obowiązku szkolnego, czas konieczny do wypoczynku oraz do wykonania podstawowych czynności życiowych, nie można zakwalifikować aktywności skarżącego w gospodarstwie rolnym ojca jako stałej pracy. W szczególności nie sposób dać wiary zeznaniom W. P. (nie tylko prowadzącego w tym okresie własne gospodarstwo, ale też pracującego zawodowo), który podał, że po porannym obrządku zwierząt do godz. 7:00, skarżący jechał do szkoły, z której wracał między 14:00-15:00, a następnie do godz. 19:00 pracował w gospodarstwie, potem zaś mógł się uczyć. Wprawdzie, jak wzmiankowano, co do zasady istnieje możliwość łączenia pracy w gospodarstwie rolnym z pobieraniem nauki w szkole średniej, to jednak w tym konkretnym przypadku taka sytuacja nie mogła mieć miejsca. Skarżący niewątpliwie realizował określone obowiązki w gospodarstwie rolnym ojca, ale nie przekraczały one wymiaru doraźnej pomocy świadczonej przez dzieci na rzecz rodziców prowadzących gospodarstwo rolne.

Treść skargi (tak jak odwołania) ma charakter polemiczny. W sprawie został zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy adekwatny do podjęcia rozstrzygnięcia stosownie do wymogów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienia wydanych rozkazów personalnych spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Brak jest również podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 3 w.o.p. z § 4 ust. 1 rozp. z 2001 r. z powodów przedstawionych powyżej.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.