Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1896/18 w sprawie ze skargi B.G. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. Uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę; II. Zasądza od skarżącej B.G. na rzecz Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r. sygn. II SA/Wa 1896/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.G. (dalej: "skarżąca") na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna") z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby – uchylił zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy D. Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...].

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt II K 199/15 Sąd Rejonowy w J. warunkowo umorzył, na okres dwóch lat próby, postępowanie karne wobec skarżącej - mianowanej na stanowisko [...] w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w J., oskarżonej o to, że w okresie od [...] 2011 r. do [...] 2013 r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, dokonała zaboru w celu przywłaszczenia środków pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł. Sąd Okręgowy w L. IV Wydział [...] prawomocnym wyrokiem z 23 lutego 2017 r., sygn. akt IV Ka 31/17 utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.

Następnie Rzecznik Dyscyplinarny przy D. Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w dniu z [...] 2017 r. zwrócił się do Komisji Dyscyplinarnej przy D. Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej we W. z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącej.

Komisja Dyscyplinarna przy D. Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej we W. orzeczeniem z dnia [...] 2017 r. wymierzyła skarżącej karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Komisja Dyscyplinarna w uzasadnieniu orzeczenia stwierdziła, że w świetle wyroku sądu karnego, fakt popełnienia przez skarżącą przestępstwa nie budzi wątpliwości, a wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania karnego ma moc wiążącą.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna orzeczeniem z [...] 2018 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu orzeczenia Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna podkreśliła, że w postępowaniu dyscyplinarnym nie chodzi o ustalenie winy, sprawstwa, umyślności czy też bezprawności przewinienia, bowiem tych ustaleń dokonano w postępowaniu karnym, a wyrok w tej sprawie jest wiążący.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wskazała, że skarżąca kilkakrotnie, w dłuższym okresie czasu, realizując jeden z góry założony zamiar, dokonała zaboru w celu przywłaszczenia cudzych pieniędzy. Ten czyn jest sprzeczny ze złożonym ślubowaniem (strzeżenia honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej - art. 30 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej), a więc zgodnie z art. 115 ust. 1 ww. ustawy, jest podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaka. Według art. 115 ust. 2 ww. ustawy, strażak odpowiada dyscyplinarnie również za popełnione przestępstwa lub wykroczenia, niezależnie od odpowiedzialności karnej.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna podzieliła zapatrywanie komisji orzekającej w I instancji co do tego, że nie są wiarygodne wyjaśnienia skarżącej, z których wynika, że dokonane przez nią przelewy środków pieniężnych były wynikiem pomyłek z uwagi na złą organizację pracy, braki kadrowe oraz błędy w oprogramowaniu komputerowych systemów księgowych. Odnosząc się do zarzutu pominięcia okoliczności, które doprowadziły sąd karny do wydania wyroku o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna zwróciła uwagę, że to sąd decyduje o karze, ale motywy sądu karnego, które spowodowały odstąpienie od wymierzenia kary, nie ograniczają autonomii przełożonego dyscyplinarnego i komisji dyscyplinarnej w ocenie czy strażak zasługuje na pozostawienie w szeregach Państwowej Straży Pożarnej. Państwowa Straż Pożarna jako podmiot wysokiego zaufania publicznego kieruje się przede wszystkim względami społecznymi, dbając o etykę i przestrzeganie zasad, które są fundamentem zaufania społecznego w kontekście służby związanej z niesieniem wszelkiej pomocy obywatelom.

W skardze na powyższe orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej skarżąca zarzuciła, że organ ten w sposób rażący naruszył zasady postępowania dowodowego i niezasadnie uznał, że jest związany ustaleniami faktycznymi sądu karnego, ale już nie oceną stopnia społecznej szkodliwości czynu. Zdaniem skarżącej, w postępowaniu dyscyplinarnym została pozbawiona prawa do obrony (szczególnie w II instancji), w tym udziału w rozprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

W dniu [...] 2018 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika skarżącej, w którym przedstawił swoje stanowisko w sprawie i wniósł o uwzględnienie skargi.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA uchylił zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy D. Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu z dnia [...] 2017 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na skarżącej obowiązków, pobudki działania, zachowanie skarżącej przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Zdaniem WSA, organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego jedynie najsurowsza kara dyscyplinarna - wydalenia ze służby jest adekwatna do wagi popełnionego czynu. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, a także orzeczenia organu I instancji nie wynika bowiem, jakimi przesłankami kierowały się organy orzekając o wydaleniu skarżącej ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Okolicznościami, na które wskazały organy było popełnienie przez skarżącą przestępstwa w warunkach tzw. czynu ciągłego i naruszenie dobrego imienia formacji. Organy jedynie ogólnikowo zajęły się kwestią wymiaru kary, nie odniosły się do takich okoliczności jak np. dotychczasowy przebieg służby, pozytywne opinie przełożonych, dotychczasowa niekaralność, pobudki działania. Natomiast skarżąca słusznie zauważyła, że organy pominęły (a przynajmniej nie zawarły tej oceny w uzasadnieniach) okoliczności, które doprowadziły sąd karny do warunkowego umorzenia postępowania karnego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca naprawiła szkodę.

WSA wskazał, że przepis art. 117 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej zawiera katalog kar dyscyplinarnych, nie wiążąc tych kar z określonymi kategoriami przewinień dyscyplinarnych. Uznaniowe rozstrzygnięcie organu dyscyplinarnego co do rodzaju wymierzonej kary nie może być jednak dowolne. Organ ma obowiązek zbadać wskazane wyżej okoliczności i uzasadnić zastosowanie odpowiedniej kary dyscyplinarnej, w szczególności wówczas, gdy sięga po karę najsurowszą. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zabrakło takich rozważań.

WSA uznał natomiast za nieuzasadniony zarzut skargi dotyczący pozbawienia skarżącej prawa do obrony, w tym prawa do uczestniczenia w rozprawie. Zarówno skarżąca jak i jej obrońca stosownie do art. 124b ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w pismach z [...] 2017 r. zostali zawiadomieni o terminie rozprawy dyscyplinarnej przed organem I instancji i uczestniczyli w dniu [...] 2017 r. w rozprawie dyscyplinarnej podczas której, jak wynika z protokołu tej rozprawy, skarżąca złożyła wyjaśnienia. Z okoliczności sprawy nie wynika również, aby skarżąca w postępowaniu dyscyplinarnym przed organem II instancji została pozbawiona prawa do obrony, w tym udziału w rozprawie.

Z przedstawionych powodów Sąd uznał, że skarga jest częściowo uzasadniona i dlatego zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy D. Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej we W. z dnia [...] 2017 r. zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. i to naruszenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna zarzuciła naruszenie:

I. Prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie, a mianowicie art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez przyjęcie, że organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego jedynie najsurowsza kara dyscyplinarna, tj. wydalenia ze służby jest adekwatna do wagi popełnianego czynu, podczas gdy w uzasadnieniach orzeczeń dyscyplinarnych obu instancji wykazano, że czyn wypełniał znamiona przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, skierowany był przeciwko mieniu, a skarżąca zajmowała stanowisko szczególnego zaufania (główna księgowa) i wykorzystała uprawnienia związane z tym stanowiskiem do jego popełnienia, narażając dobre imię i wizerunek instytucji publicznej oraz gdy bezspornie wina skarżącej została uznana również przez sąd karny w ramach zakończonego postępowania karnego.

II. Przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1940 z późn. zm.) polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności uznał stosowanie w ramach postępowania dyscyplinarnego przepisów procedury administracyjnej wobec wyraźnego odesłania do norm procedury karnej, w wyniku czego uchylił zaskarżone orzeczenia dyscyplinarne;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez arbitralne przyjęcie przez WSA tezy, która doprowadziła do uchylenia skarżonych orzeczeń, że organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego jedynie najsurowsza kara dyscyplinarna - wydalenia ze służby jest adekwatna do wagi popełnionego czynu, przy czym zwięzłe stanowisko Sądu w tym zakresie oparte jest wyłącznie na przepisie art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie odnoszącym się do dyrektyw wymiaru kary oraz literalnym przywołaniu art. 107 § 3 k.p.a., który nie ma zastosowania w procedurze dyscyplinarnej;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez całkowicie pominięcie w rozważaniach WSA (uzasadnienie prawne wyroku) wyjaśnienia legalności zastosowania przez Sąd art. 107 § 3 k.p.a. wobec wyraźnego odesłania w ramach art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej do przepisów Kodeksu postępowania karnego.

Wobec powyższego Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna stwierdziła, że WSA kwestionując uzasadnienie orzeczeń umniejszył wywody organów, które konstruując motywy rozstrzygnięcia w sposób kompleksowy wykazały, że uznanie winy i wymiar kary wynikają z faktu popełnionego przez skarżącą przestępstwa w warunkach tzw. czynu ciągłego i naruszenie dobrego imienia formacji. Organy wykazały sposób zachowania się skarżącej, szkodliwe skutki jej działania, naruszenie dobrego imienia formacji, jak również okoliczność orzeczenia wobec niej warunkowego zawieszenia wykonania kary, a co za tym idzie uznanie winy również przez sąd karny. Zdaniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, przy takim nagromadzeniu negatywnych przesłanek uniemożliwiających kontynuowania stosunku służbowego, zestawionych z ustawowymi wymogami stawianymi strażakom wykonującym zawód funkcjonariusza publicznego, będącego zawodem szczególnego zaufania społecznego (a w przypadku skarżącej dodatkowo wykonującej szczególne obowiązki głównej księgowej, związane z dodatkowym zakresem zaufania i odpowiedzialności) - oczywistość orzeczonej kary była poza zakresem szczególnych rozważań.

Zdaniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, wobec obarczenia funkcjonariusza publicznego tak poważnymi zarzutami, brak było alternatywnej kary. Nie sposób jest bowiem przyjąć założenie, że inna kara spełniła by lepiej swoje funkcje niż kara orzeczona, i to zarówno w zakresie prewencji ogólnej, jak i szczególnej. Nie można było pozostawić w służbie publicznej osoby, która wykorzystując swoje uprawnienia przysparzała sobie notorycznie korzyści finansowe uszczuplając budżet Państwowej Straży Pożarnej i narażając Skarb Państwa na straty. W kontekście zgromadzonego materiału dowodowego oraz okoliczności faktycznych sprawy (zarówno dyscyplinarnej, jak i karnej) odeprzeć należy zarzut dowolności w orzekaniu.

Dalej Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wskazała, że WSA milczeniem pominął uzasadnienie prawne motywujące zastosowanie w ramach postępowania dyscyplinarnego przepisów procedury administracyjnej. Tym samym polemika z tą częścią wyroku jest niemożliwa.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna stwierdziła również, że WSA obarczył organy zarzutem niezastosowania się do dyrektyw wymiaru kary, jednakże oparł swoje rozważania na nieadekwatnym do tego art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Przepis ten zawiera katalog możliwych do zastosowania kar dyscyplinarnych. Nie wskazuje w żadnym stopniu wytycznych do ich wymierzania. Przyjąć zatem należy, że organy uprawnione były do uznaniowego zastosowania jednej z kar wymienionych w tym katalogu - co też uczyniły. W sposób adekwatny do wykazanych ustaleń, materiału dowodowego, ich ciężaru, okoliczności sprawy, etc. organy zastosowały karę adekwatną do przewinienia. Stosując to wymierzyły karę proporcjonalną do okoliczności popełnionego przewinienia. Natomiast wskazane przez Sąd dyrektywy wymiaru kary nie zostały poparte żadnym uzasadnieniem prawnym.

Posiłkując się procedurą karną Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wskazała na przepis art. 438 pkt 4 k.p.k., wskazujący jako względną przyczynę odwoławczą "rażącą niewspółmierność kary". Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie można zarzucić orzeczonej karze jej surową niewspółmierność. Skarżąca popełniła przestępstwo i została uznana jej wina w dwóch niezależnych od siebie postępowaniach (karnym i dyscyplinarnym). Komisje dyscyplinarne nie miały wątpliwości co do oceny tego zachowania. Nie mając sprecyzowanych dyrektyw wymiaru kary wydały orzeczenie, któremu nie można zarzucić jaskrawą nieadekwatność, czy nieuzasadnioną surowość. Uzasadnienia i materiał dowodowy są spójne i pozwalały na tego rodzaju rozstrzygnięcie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez jego błędne zastosowanie. Zarzut błędnego zastosowania prawa materialnego w swej wzorcowej formule powinien zmierzać do wykazania, że Sąd I instancji wadliwie przyjął, iż w ustalonym stanie faktycznym norma prawna zrekonstruowana w oparciu o art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie miała zastosowania. Z treści skargi kasacyjnej wynika natomiast, że kasator w istocie zmierza do podważenia przyjętej przez WSA oceny, że organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego jedynie najsurowsza kara dyscyplinarna, tj. wydalenia ze służby jest adekwatna do wagi popełnianego czynu. Sformułowany zarzut w skorelowaniu z jego uzasadnieniem faktycznie zmierza więc do podważenia przyjętych w sprawie ustaleń. Przypomnieć należy, że zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie można realizować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej składa się z wielu jednostek redakcyjnych (dwóch punktów i pięciu ustępów), stąd zarzut jego naruszenia obliguje do wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną został naruszony. Nie jest rzeczą Sądu II instancji rekonstruowanie intencji Kasatora i konwalidowanie wadliwie sformułowanych podstaw skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne są zarzuty naruszenia prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124n oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W istocie oba zarzuty zmierzają do obalenia sformułowanej przez WSA oceny, że organy nie wyjaśniły w sposób zgodny z rygorami przewidzianymi w art. 107 § 3 k.p.a. podstaw zastosowania wobec skarżącej najsurowszej kary dyscyplinarnej.

Należy podzielić stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej, że procedura dyscyplinarna strażaków Państwowej Straży Pożarnej uregulowana jest autonomicznie, w przepisach Rozdziału 11 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W sprawach nieuregulowanych ustawodawca odsyła natomiast do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 2021 r. poz. 534 ze zm.; dalej w skrócie: "k.p.k."). Przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie normują trybu i zakresu postępowania dowodowego, w ramach którego organy gromadzą i oceniają zebrane dowody. Nie regulują również wymogów redakcyjnych oraz treściowych uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, poza ogólnym stwierdzeniem, iż ma ono mieć formę pisemną (art. 124e ust. 1). W tak przyjętym ukształtowaniu normatywnym wymogi uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego należy odtworzyć poprzez posiłkowe zastosowanie przepisów k.p.k., a nie, jak przyjął WSA, art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 424 § 1 k.p.k. uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe wskazanie, jakie fakty uznano za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparto się dowodach i dlaczego nie uznano dowodów przeciwnych, a nadto powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. W uzasadnieniu należy ponadto przytoczyć okoliczności, które uwzględniono przy wymiarze kary, a zwłaszcza przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków zabezpieczających oraz przy innych rozstrzygnięciach zawartych w wyroku – art. 424 § 2 k.p.k. WSA w swoich rozważaniach w ogóle nie odwołał się do treści przepisów k.p.k., a wadliwość wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych wywiódł z naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Z podanych powodów stanowisko WSA nie było trafne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie orzeczenia dyscyplinarne są prawidłowe i pozwalają na odtworzenie procesu decyzyjnego, w ramach którego wymierzono skarżącej karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Nie można podzielić stanowiska WSA, że organy nie wyjaśniły przesłanek, jakimi kierowały się wymierzając skarżącej karę dyscyplinarną wydalenia ze służby (art. 117 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Rację ma Sąd a quo, że katalog kar wymienionych w art. 117 ust. 1 pkt 1 do pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej został skonstruowany na zasadzie stopniowania, od kary najłagodniejszej do kary najsurowszej. Zgodzić trzeba się również z tezą, że wymierzenie konkretnej kary nakłada na organy dyscyplinarne obowiązek wykazania, że w okolicznościach kształtujących konkretną sprawę, dyrektywy wymiaru kary przewidziane treścią art. 53 i art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. 2022 r. poz. 1138; dalej w skrócie: "k.k.") uzasadniają przyjęty w orzeczeniu wybór kary. Stanowisko organów dyscyplinarnych w tym przedmiocie powinno zostać ujawnione w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego. Wydane w niniejszej sprawie orzeczenia dyscyplinarne należy zweryfikować pozytywnie, jako zgodne z przedstawionymi wymogami normatywnymi. Zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej "Strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem." Stosownie zaś do treści art. 115 ust. 2 ustawy "Strażak odpowiada dyscyplinarnie również za popełnione przestępstwa lub wykroczenia, niezależnie od odpowiedzialności karnej." Powołane przepisy uzasadniają stanowisko, że odpowiedzialność dyscyplinarna strażaka ma charakter autonomiczny względem odpowiedzialności karnej. Uczynione w art. 115 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej zastrzeżenie, że strażak odpowiada dyscyplinarnie "za popełnione przestępstwa" nie oznacza, że w ramach postępowania dyscyplinarnego ponownie weryfikuje się okoliczności popełnienia czynu zabronionego oraz ustala się podstawy prawne odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność strażaka za popełnione przestępstwo ma charakter następczy względem odpowiedzialności karnej. Pociągnięcie strażaka do odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przestępstwo wymaga zatem uprzedniego, prawomocnego orzeczenia sądu karnego stwierdzającego, że przestępstwo to zostało przez niego popełnione. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne jest orzeczeniem stwierdzającym popełnienie przestępstwa. Jak stanowi art. 66 § 1 k.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

Organy orzekające o odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaka za popełnione przez niego przestępstwo związane są wyrokiem sądu karnego warunkowo umarzającym postępowanie. Stwierdzenie przez sąd karny, że strażak dopuścił się popełnienia przestępstwa wyklucza możliwość czynienia przez organy dyscyplinarne własnych ustaleń w tym przedmiocie. Przyjąć należy, że organy dyscyplinarne związanie są oceną sądu w zakresie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, jednakże związanie to jest aktywne wyłącznie w odniesieniu do podstaw wydania przez sąd karny wyroku warunkowo umarzającego postępowanie. Nietrafne jest natomiast założenie, że przyjęcie przez sąd karny nieznacznego stopnia winy strażaka, niskiej społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu oraz pozytywnych prognoz co do przestrzegania prawa, przekłada się bezpośrednio na analogiczną ocenę w ramach postępowania dyscyplinarnego. Cele postępowania karnego i dyscyplinarnego są odmienne. O ile w ramach postępowania karnego sąd rozstrzyga o odpowiedzialności karnej, a więc odpowiedzialności za naruszenie dóbr kardynalnych, systemowo chronionych przez porządek prawny, o tyle w ramach postępowania dyscyplinarnego dotyczącego strażaka, rozstrzyga się o tym, czy prawidłowo wykonywał on swoje obowiązki służbowe i czy sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu – art. 115 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Z perspektywy tak ukształtowanego celu postępowania dyscyplinarnego stosuje się dyrektywy wymiary kary dyscyplinarnej. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.k. oraz k.k. na podstawie odesłania z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w tym w szczególności przepisów kształtujących dyrektywy wymiaru kary, musi uwzględniać odmienność celów postępowania dyscyplinarnego. Kara wymierzana w postępowaniu dyscyplinarnym musi być adekwatna do stopnia zawinienia oraz społecznej szkodliwości czynu, ale nie z perspektywy dóbr chronionych przepisami prawa karnego, lecz z perspektywy stopnia naruszenia przez strażaka obowiązków służbowych i zobowiązań, jakie przyjął na siebie składając ślubowanie. Sformułowana w tym przedmiocie ocena nie musi być tożsama z oceną przyjętą przez sąd karny w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie. Różnice będą wynikać ze związku, jaki zachodzi pomiędzy popełnionym przez strażaka przestępstwem a prawidłowością wykonywania przez niego obowiązków służbowych oraz realizacji zobowiązań przyjętych w drodze ślubowania. Im większy wpływ popełnionego przestępstwa na naruszenie obowiązków służbowych i złożonego ślubowania, tym stopień społecznej szkodliwości czynu i stopień winy, będą wyższe. Należy raz jeszcze stanowczo podkreślić, że za popełnione przestępstwo strażak odpowiada dyscyplinarnie, a więc według reguł i zasad kształtujących ten rodzaj odpowiedzialności służbowej. Sformułowane przez sąd karny oceny odnoszące się do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, podobnie jak ewentualnych prognoz kryminologicznych nie podlegają matrycowemu przełożeniu na grunt stanowiący podstawę wymiaru strażakowi kary w postępowaniu dyscyplinarnym.

Oceniając w kontekście poczynionych uwag uzasadnienia orzeczeń organów dyscyplinarnych obu instancji Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że przedstawiona w nich argumentacja ujawniająca motywy wymierzenia skarżącej kary wydalenia ze służby jest spójna, logiczna i kompletna. Organy odniosły się do dotychczasowej służby skarżącej, otrzymywanych nagród, przyznanych awansów, okresowych ocen przydatności do służby. Wyeksponowały, że powierzenie skarżącej stanowiska głównej księgowej w sposób szczególny wiązało się z wymogiem dbania o przejrzystość i prawidłowość finansów jednostki. Przywłaszczenie przez skarżącą w okresie od [...] 2011 r. do [...] 2013 r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, środków pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł na szkodę Komendy oraz W.D. jest bezsporne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi zastrzeżeń przyjęta w orzeczeniach ocena, że czyn ten stanowi rażące naruszenie roty ślubowania strażackiego oraz obowiązków służbowych realizowanych na stanowisku głównej księgowej. Organy przedstawiły również argumentację uzasadniającą wymierzenie skarżącej najsurowszej kary – wydalenia ze służby. Podały, że przemawiały za tym charakter popełnionego czynu, działanie przez dłuższy czas w ramach czynu ciągłego, utrata zaufania do skarżącej przez kierownictwo oraz pracowników Sekcji [...], rażąca nieuczciwość i wykorzystanie do popełnienia przestępstwa warunków służby i zaufania przełożonych, brak perspektyw na odbudowanie prawidłowych relacji służbowych oraz negatywne oddziaływanie na pozostałych strażaków, w razie wymierzenia kary niższej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja ta realizuje wymogi ustawowe, koreluje bowiem przyjęte w sprawie ustalenia z ustawowymi dyrektywami wymiaru kary dyscyplinarnej. Wytykając organom brak odniesienia się do okoliczności, jakie wziął pod uwagę sąd karny umarzając warunkowo postępowanie, WSA nie wskazał, o jakie konkretnie ustalenia chodzi i z jakiego powodu mogą one mieć wpływ na treść orzeczenia dyscyplinarnego. Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie wyroków karnych, wydanych w spawach skarżącej również takich okoliczności nie znajduje.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i na mocy art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kwotę 460 złotych, na którą składają się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 360 złotych, stosownie do postanowień § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. 2018 r. poz. 265).