Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant referent Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...], działając na podstawie art.17 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz.1518 z późn.zm.), odmówił przyznania M. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że M. S. – matka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawność, które to po raz pierwszy uzyskała w roku [...] i z którego wynika, że jej niepełnosprawność powstała w wieku [...] lat. Organ I instancji podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art.17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłymi osobami ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wójt podał, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art.17 ust.1b ww. ustawy, czego skutkiem nie było jednak uchylenie tej normy i wskazał, że zmiana należy w tym zakresie do ustawodawcy.

Na skutek odwołania M. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji po ponownym rozstrzygnięciu sprawy wskazał na prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji i podał, że organy administracji publicznej nie są władne do decydowania o tym czy stosować przepisy zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. SKO wskazało jednocześnie, że odwołujący się od dnia [...] lipca 2013 r. jest świadczeniobiorcą zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w przepisach ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), w kwocie [...] zł miesięcznie.

M. S. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o uchylenie decyzji SKO w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. oraz decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Skarżący zarzucił naruszenie:

1/ prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:

- poprzez błędną wykładnię art.17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy z dn. 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- poprzez błędną wykładnię art 27 ust 5 w zw. z art 17 ust 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na przyjęciu, że treść art 27 ust.5 umożliwiającego w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, pozwala przesądzić o odmowie przyznania mi świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna,

- poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art 190 ust.1 Konstytucji RP.

2/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art 77§1 i art 7 w zw z art 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi podano szczegółowe argumenty na poparcie wskazanych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, rozstrzygnięcie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji są bowiem zgodne z prawem. Organy administracji w ocenie Sądu ustaliły wyczerpująco zasadnicze i mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego. Podkreślić jednak należy, że pomimo nieodpowiadającego w zasadniczej części istocie sprawy uzasadnienia, rozstrzygnięcia obu decyzji pozostały prawidłowe.

Sąd wskazuje, że istota zarzutów skargi sprowadza się do zakwestionowanego przez skarżącego braku możliwości wyboru rodzaju przysługującego mu świadczenia – świadczenia pielęgnacyjnego bądź zasiłku dla opiekuna, z uwagi na pobieranie przez skarżącego jednego z nich - tj. zasiłku dla opiekuna. Rację ma skarżący, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art.17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2015 r. poz.1240). Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył w dniu [...] października 2016 r. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że skarżącemu przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowaną opiekę nad niepełnosprawną matką, która to wygasła z mocy prawa od dnia [...] lipca 2013 r. (decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]). Na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w dniu [...] maja 2014 r. decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], skarżącemu przyznane zostało prawo do zasiłku dla opiekuna w okresie od [..] lipca 2013 r. bezterminowo, w wysokości [...] zł miesięcznie. Zatem wypełniona została tym samym negatywna przesłanka prowadząca do odmowy - w takim stanie faktycznymi prawnym sprawy, przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Wystąpienie powyższej negatywnej przesłanki czyni pozostałe argumenty przytaczane zarówno przez skarżącego jak też organy administracji, pozbawionymi znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Tym niemniej, wobec sformułowań uzasadnienia skargi i obu decyzji Sąd na marginesie podkreśla, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 – w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności, najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z Konstytucją RP, dlatego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści, po wejściu w życie omawianego orzeczenia.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zaś art. 190 ust. 3 Konstytucji stanowi, że wchodzą one w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Stosownie natomiast do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W powołanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod, poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wobec tego uznać należy, że wydawanie orzeczeń przez organy administracji w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia.

W ocenie Sądu odnoszenie się do ww. rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego stanowić może jedynie – (podobnie jak uczyniono to w skardze) teoretyczny wywód zawierający po części wnioski de lege ferenda. W ocenie Sądu pomimo w zdecydowanej mierze błędnych wypowiedzi organów obu instancji w powyższym zakresie, tym niemniej wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i w rezultacie prawidłowych rozstrzygnięć, uwagi te w ocenie Sadu okazały się dla jej rozstrzygnięcia zbędne, bowiem prokonstytucyjną wykładnię przepisów prawa, których językowe (gramatyczne) rozumienie wywołuje wątpliwości, przeprowadzić można by było w przedmiotowej sprawie jedynie w sytuacji, gdy skarżący występując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie pobierałby zasiłku dla opiekuna. Powyższa okoliczność czyni irrelewantnym i przedwczesnym odnoszenie się do pozostałych kwestii.

Wobec powyższego Sąd uznał skargę za całkowicie niezasadną i mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.